Lý do Bộ Công Thương đề xuất chính sách mới quản lý thuốc lá điện tử

Bộ Công Thương mới đây đã có báo cáo gửi Ủy ban Xã hội của Quốc hội về việc thực hiện công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng, hiện nay chính sách, pháp luật về thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng còn một số tồn tại, khó khăn, vướng mắc.

Cụ thể, nhiều năm qua các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới chưa được quản lý, chưa được lưu hành nhưng đã được bán trên thị trường và trên mạng internet. Do chưa có biện pháp quản lý và chế tài xử lý chưa đủ mạnh nên các hoạt động kinh doanh, quảng cáo tự phát tràn lan các sản phẩm nêu trên vi phạm các quy định của pháp luật, ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe người dân và các hệ lụy khác đối với xã hội, bên cạnh việc Nhà nước không thu được các nguồn thu thuế cho ngân sách.

Nguyên nhân là do trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về phòng, chống tác hại của thuốc lá hiện hay chưa có quy định về sản phẩm thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng. Do đó cũng chưa có bất kỳ một quy định pháp luật nào điều chỉnh hoạt động sản xuất, kinh doanh, xuất nhập khẩu... đối với hai loại hình thuốc lá nói trên.

Bên cạnh đó, việc cấm kinh doanh các sản phẩm này cũng chưa đủ cơ sở pháp lý để thực hiện mà phải sửa các Luật liên quan như Luật Đầu tư và Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng. Ảnh: Quochoi

Thứ trưởng Phan Thị Thắng cho biết, nhằm tăng cường thực hiện trách nhiệm quản lý nhà nước về công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, Bộ Công Thương đề xuất tiếp tục phối hợp với các Bộ, ngành hoàn thiện chính sách quản lý thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng trình Chính phủ ban hành.

Chỉ đạo lực lượng Quản lý thị trường đẩy mạnh công tác phòng, chống buôn bán thuốc lá lậu, thuốc lá giả, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; đẩy mạnh hoạt động tuyên truyền chống tiêu thụ thuốc lá nhập lậu, trong đó có thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Bên cạnh đó, phối hợp chặt chẽ trong việc triển khai các nhiệm vụ của Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá; tăng cường hoạt động giám sát thực hiện Luật Phòng chống tác hại của thuốc lá tại trung ương và địa phương.

Đồng thời, chỉ đạo Sở Công Thương địa phương cùng với lực lượng quản lý thị trường và các ban ngành liên quan phối hợp rà soát và kiểm tra thường xuyên để có biện pháp xử lý nghiêm đối với các trường hợp vi phạm về kinh doanh thuốc lá.

Ngoài các giải pháp trên, Bộ Công Thương kiến nghị nhiều nội dung để hoàn thiện chính sách quản lý thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Cụ thể:

Thứ nhất, đối với khái niệm “thuốc lá" quy định tại Khoản 1 Điều 2 Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá năm 2012, theo đó “Thuốc lá là sản phẩm được sản xuất từ toàn bộ hoặc một phần nguyên liệu thuốc lá, được chế biến dưới dạng thuốc lá điều, xì gà, thuốc lá sợi, thuốc lào hoặc các dạng khác"; hiện nay Bộ Công Thương và Bộ Y tế chưa thống nhất cách hiểu cụm từ “các dạng khác” để xác định thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng có thuộc trường hợp “các dạng khác” theo quy định của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá hay không. Do vậy, Bộ Công Thương cho rằng cần thống nhất cách hiểu và giải thích rõ quy định tại Khoản 1 Điều 2 Luật Phòng chống tác hại thuốc lá đối với khái niệm “thuốc lá" để có cơ sở đưa ra chính sách quản lý phù hợp.

Thứ hai, Bộ Công Thương đang xây dựng Nghị định về kinh doanh thuốc lá, trong đó có thuốc lá thế hệ mới, theo phương án quản lý tiệm cận gần nhất với ý kiến của Bộ Y tế để có thể trình Chính phủ theo hướng phù hợp các quy định của pháp luật hiện hành và chỉ đạo của Lãnh đạo Chính phủ về việc đảm bảo chặt chẽ, phù hợp Chiến lược Quốc gia về giảm thiểu tác hại của thuốc lá, an toàn sức khỏe người sử dụng, dung hòa quyền lợi giữa các chủ thể liên quan và phù hợp thông lệ quốc tế.

Trường hợp vẫn còn ý kiến khác nhau, Bộ Công Thương sẽ tổng hợp và báo cáo Chính phủ xem xét, quyết định.

Thứ ba, với các sản phẩm có cơ chế sử dụng tương tự không có nguồn gốc từ nguyên liệu thuốc lá (không chứa nicotine) không thuộc phạm vi quản lý của Nghị định về kinh doanh thuốc lá.

“Để khắc phục bất cập khoảng trống chính sách đối với các sản phẩm tương tự thuốc lá thế hệ mới (bao gồm sản phẩm thuốc lá điện từ hệ thống mở do được pha trộn nhiều chất gây hại cho sức khỏe con người không thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương), Bộ Công Thương xin đề nghị giao Bộ Y tế nghiên cứu và đề xuất chính sách quản lý phù hợp trên cơ sở đánh giá tác động của loại hình sản phẩm này đối với sức khỏe người tiêu dùng”, Thứ trưởng Phan Thị Thắng nhấn mạnh.