Loay hoay ''bài toán'' lương lẽo đẽo theo... giá

Giá cả thị trường vẫn luôn “chạy trước” lương

Từ ngày 1/7, lương cơ sở tăng từ 1.800.000 đồng lên 2.340.000 đồng. Mong muốn người lao động trong diện tăng lương là làm sao để được hưởng trọn vẹn giá trị. Theo đó, để việc tăng lương thực chất, đồng thời đảm bảo kiểm soát chỉ số giá tiêu dùng (CPI) theo kế hoạch đề ra... công tác điều hành giá sẽ được thực hiện như thế nào?

Thực tế cho thấy, thực hiện tăng cường các biện pháp quản lý, điều hành giá, thời gian qua, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ, Ban Chỉ đạo điều hành giá đã quyết liệt, kịp thời chỉ đạo và kiên định mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, bảo đảm các cân đối lớn; miễn, giảm, gia hạn thuế, phí, tiền sử dụng đất để hỗ trợ doanh nghiệp, người dân... được người dân, cộng đồng doanh nghiệp, dư luận đồng tình, ủng hộ, đánh giá cao.

Các Bộ, ngành, địa phương đã bám sát diễn biến, tình hình thực tiễn, chủ động thực hiện nhiều giải pháp điều hành, quản lý giá cả hiệu quả, kịp thời; tăng cường công tác quản lý, điều hành giá... góp phần ổn định mặt bằng giá cả, kiểm soát lạm phát, tạo điều kiện cho người dân, doanh nghiệp, phát triển sản xuất, kinh doanh.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia nhận định, trong thời gian tới, dự báo một số yếu tố gây áp lực lên mặt bằng giá trong những tháng còn lại của năm 2024. Cụ thể, giá các nhóm mặt hàng nguyên vật liệu, hàng hóa, dịch vụ tiêu dùng thiết yếu dự báo tiếp tục diễn biến khó lường; trong đó có việc thực hiện cải cách chế độ tiền lương.

Việc thực hiện cải cách tiền lương và tăng lương tối thiểu vùng từ giữa năm 2024 sẽ kéo theo giá các hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng trong gia đình tăng lên. Ảnh: Đỗ Nga

Thực hiện chỉ đạo từ Chính phủ và Thủ tướng chính phủ trong công tác điều hành giá cho những tháng còn lại của năm 2024, Bộ Tài chính đã đưa ra 3 kịch bản điều hành giá. Theo đó, ở kịch bản thấp, dự báo CPI bình quân năm 2024 tăng khoảng 3,64% so với năm 2023. Kịch bản thứ hai, dự báo CPI bình quân năm 2024 tăng khoảng 4,05% so với năm 2023. Kịch bản dự báo mức cao nhất, CPI bình quân năm 2024 tăng khoảng 4,5% so với năm 2023.

Cơ sở để Bộ Tài chính đưa ra 3 kịch bản trên dựa vào mức lạm phát cơ bản bình quân 3 tháng đầu năm 2024 tăng 2,81% so với cùng kỳ năm trước, thấp hơn mức tăng của lạm phát tổng thể bình quân (tăng 3,77%), chủ yếu do giá lương thực, xăng dầu, giá dịch vụ y tế và giá dịch vụ giáo dục là yếu tố tác động tăng CPI nhưng thuộc nhóm hàng được loại trừ trong danh mục tính toán lạm phát cơ bản.

Chia sẻ về các kịch bản trên, chuyên gia kinh tế, TS Nguyễn Minh Phong cho rằng, cả 3 kịch bản trên đều cho thấy nguy cơ lạm phát năm nay sẽ có xu hướng cao hơn so với năm ngoái nhưng vẫn nằm trong mức trần mà Quốc hội đã giao nhiệm vụ.

Theo TS Nguyễn Minh Phong, trên thực tế áp lực lạm phát còn cao hơn so với dự báo bởi cải cách tiền lương từ 1/7 tương đối mạnh, học phí tăng cao và một loạt chi phí gia tăng khác. Chưa kể, kịch bản với giá vàng tiếp tục tăng lên, tỷ giá gia tăng...

"Vì vậy, đây là kịch bản mang tính cảnh báo có tính hiện thực cao. Do đó, các cơ quan cần quán triệt hiện thực hóa bằng nhiệm vụ của mình kiểm soát lạm phát trong cho phạm vi cho phép" - chuyên gia Nguyễn Minh Phong nói.

Làm rõ thêm áp lực lạm phát, PGS.TS Ngô Trí Long cho biết, năm 2024, Việt Nam thực hiện điều chỉnh giá dịch vụ do Nhà nước quản lý theo hướng tính đúng, tính đủ các yếu tố, các chi phí thực hiện vào giá dịch vụ y tế và học phí giáo dục, từ đó tác động làm tăng CPI.

Việc thực hiện cải cách tiền lương và tăng lương tối thiểu vùng từ giữa năm 2024 sẽ kéo theo giá các hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng trong gia đình tăng lên.

"Thực tế nhiều năm qua cho thấy, giá cả thị trường vẫn luôn “chạy trước” lương của cán bộ, công chức, viên chức, người lao động. Nhiều khi vừa có thông tin tăng lương, người hưởng lương chưa kịp vui với mức lương mới đã phải đối mặt với tình trạng giá các mặt hàng tiêu dùng tăng chóng mặt" - ông Long nói.

Cần các giải pháp ứng phó kịp thời, linh hoạt

Trước đó, Quốc hội đã thông qua mục tiêu lạm phát năm 2024 ở mức từ 4 - 4,5%. Thực tế, áp lực lạm phát trong năm 2024 vẫn khá lớn. Theo các chuyên gia, để kiểm soát lạm phát đạt mục tiêu đề ra, Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương cần theo dõi chặt chẽ diễn biến giá cả, lạm phát trên thế giới, kịp thời cảnh báo các nguy cơ ảnh hưởng đến giá cả, lạm phát của Việt Nam để có các biện pháp ứng phó phù hợp nhằm bình ổn giá trong nước.

Để ổn định giá cả thị trường từ nay tới cuối năm, đặc biệt trước thực tế triển khai tăng lương từ ngày 1/7 và thực hiện Công điện số 61/CĐ-TTg ngày 22/6/2024 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường các biện pháp quản lý, điều hành giá để đảm bảo mục tiêu kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, Bộ Tài chính đã đề ra một số giải pháp như: Giám sát chặt chẽ biến động giá cả thị trường, các mặt hàng vẫn có biến động tăng giá để tham mưu chính sách, kịch bản điều hành giá phù hợp, linh hoạt, kịp thời.

Các bộ, ngành, địa phương sử dụng linh hoạt, hiệu quả các công cụ, biện pháp điều tiết giá theo quy định của pháp luật về giá. Cập nhật sát tình hình cung cầu trong nước, để có chỉ đạo dự phòng tại địa phương đảm bảo cân đối cung cầu trong nước, tránh tình trạng thiếu hàng, găm hàng, đầu cơ, tăng giá bất hợp lý.

Bộ Tài chính sẽ tiếp tục theo dõi sát các phương án, lộ trình giá do các bộ xây dựng, đề xuất, để cập nhật kịch bản lạm phát làm cơ sở tham mưu cho Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Trưởng Ban Chỉ đạo điều hành giá về công tác quản lý, điều hành giá đảm bảo kiểm soát lạm phát bình quân năm 2024 theo mục tiêu Quốc hội đề ra từ 4-4,5%.

Đối với mặt hàng xăng dầu, Bộ Tài chính tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ Công Thương để điều hành giá xăng dầu theo quy định, bám sát diễn biến giá thế giới và phối hợp tham gia ý kiến góp ý để hoàn thiện cơ chế quản lý giá xăng dầu.

Đặc biệt, Bộ sẽ tăng cường triển khai hiệu quả và giám sát thực hiện các biện pháp kê khai giá, niêm yết giá; công khai thông tin về giá; xử lý nghiêm các hành vi vi phạm; hạn chế những thông tin thất thiệt gây hoang mang cho người tiêu dùng, gây bất ổn thị trường.