Khuyến công phía Bắc: Gian nan bài toán vốn

Kinh phí eo hẹp

Theo số liệu từ Cục Công Thương địa phương (Bộ Công Thương), tổng kế hoạch kinh phí khuyến công năm 2019 của 28 tỉnh, thành phố khu vực phía Bắc giảm 3,14% so với năm 2018. Đáng nói, nguồn kinh phí phân bổ cho chương trình khuyến công những năm gần đây, năm sau luôn thấp hơn so với năm trước. Điều này gây nhiều hệ lụy không nhỏ, nổi cộm nhất là các doanh nghiệp (DN), cơ sở sản xuất công nghiệp nông thôn (CNNT) không mặn mà với nguồn vốn khuyến công.

Kinh phí dành cho khuyến công có xu hướng giảm dần theo từng năm

Từ thực tế tại địa phương, ông Nguyễn Xuân Thanh - Giám đốc Trung tâm Khuyến công và Tư vấn phát triển công nghiệp tỉnh Nghệ An (trung tâm) - chia sẻ: Năm 2019, khuyến công Nghệ An được phê duyệt 4,5 tỷ đồng cho triển khai các nội dung. Về mặt con số, kinh phí này nhiều, tuy nhiên so với số lượng 200 hồ sơ cần hỗ trợ trung tâm nhận được mỗi năm, nguồn kinh phí này quá nhỏ. Cũng bởi nhu cầu lớn buộc khuyến công Nghệ An phải xé nhỏ gói hỗ trợ, do vậy kinh phí dành cho mỗi đề án rất nhỏ. “Không ít cơ sở, DN do vốn hỗ trợ thấp đã rút hồ sơ không triển khai đề án”, ông Thanh nói.

Mặt khác, theo quy định, mỗi năm trung tâm chỉ có 1,5% trong tổng kinh phí khuyến công để thực hiện các hoạt động tìm kiếm đối tượng thụ hưởng . Với 200 bộ hồ sơ đề nghị hỗ trợ, cho dù trung tâm chỉ thực hiện một nửa với 100 đề án thì kinh phí dành cho việc đi khảo sát thực tế, tư vấn cho DN đã là không đủ.

Ông Lê Trọng Hân - Phó Giám đốc Sở Công Thương Thanh Hóa cũng băn khoăn: Phần lớn các cơ sở chế biến lâm sản trên địa bàn tỉnh có quy mô nhỏ, nguồn vốn hạn hẹp, trong khi nguồn kinh phí hỗ trợ quá thấp. So với mức đầu tư hàng trăm tỷ đồng của DN, kinh phí khuyến công chỉ hỗ trợ 100-200 triệu đồng. Điều này khiến tính kích thích của đề án cũng như sự chia sẻ với DN không cao.

Chia sẻ nguồn lực

Có thể thấy, nguồn kinh phí hỗ trợ thấp là điểm trũng, kéo thấp tính kích thích của công tác khuyến công. Bản thân các địa phương cũng đã linh hoạt vận dụng chính sách nhằm tháo gỡ một phần khó khăn này, như: Tập trung nguồn vốn cho các đề án lớn, có hiệu quả kinh tế cao, tạo nhiều việc làm cho người lao động; huy động sự đóng góp, chủ động tham gia của các DN với khuyến công…

Các địa phương cần nhận thức đúng vai trò của khuyến công đối với sự phát triển kinh tế

Tuy nhiên, những giải pháp trên chỉ mang tính ngắn hạn và chưa giải quyết đúng gốc rễ của vấn đề. Về giải pháp căn cơ cho điểm trũng thiếu vốn của khuyến công, Thứ trưởng Bộ Công Thương Đặng Hoàng An cho rằng: Cục Công Thương địa phương và các địa phương nghiên cứu phương án hồi vốn cho khuyến công với DN đã được hỗ trợ, đạt hiệu quả kinh tế cao, nhằm chia sẻ nguồn lực triển khai những hoạt động khác.

Cùng đó, các địa phương cần thay đổi nhận thức về kinh phí khuyến công. Hiện, nguồn kinh phí khuyến công một số địa phương do tỉnh cấp cao hơn nguồn khuyến công quốc gia. Nguyên do, các địa phương này nhận thức rõ ràng vai trò của khuyến công với phát triển công nghiệp của địa phương, dành nguồn lực xứng đáng cho triển khai các đề án phù hợp. Vì vậy, các địa phương cần chủ động bố trí kinh phí hơn nữa cho công tác khuyến công.

Trước mắt, để hoàn thành hiệu quả kế hoạch và mục tiêu công tác khuyến công trong năm 2019, Sở Công Thương các tỉnh, thành phố trong khu vực theo dõi, đôn đốc đơn vị thực hiện đề án khuyến công đảm bảo đúng tiến độ, quy định. Tập trung rà soát nhu cầu của các đối tượng thụ hưởng; xây dựng đề án điểm, đề án nhóm, đề án hỗ trợ cơ sở CNNT có sản phẩm CNNT tiêu biểu đạt cấp khu vực, cấp quốc gia đảm bảo có sự liên kết; giảm mạnh việc khảo sát, lựa chọn các đề án dàn trải, phân tán, thiếu đồng bộ, hiệu quả thấp.

Về dài hạn, các địa phương thực hiện tốt xây dựng kế hoạch khuyến công năm 2020, trên cơ sở văn bản hướng dẫn của Cục Công Thương địa phương, đổi mới cách thức xây dựng kế hoạch các hoạt động khuyến công theo hướng có trọng tâm, trọng điểm. "Nội dung này cần được thực hiện và hoàn thành vào đầu năm 2020 để trình và được phân bố đủ kinh phí thực hiện" - Thứ trưởng Đặng Hoàng An nhấn mạnh.