Hydrogen xanh mở lối cho chuyển đổi năng lượng Việt Nam

Phát biểu tại “Diễn đàn năng lượng Hydrogen và tương lai công nghiệp không phát thải” diễn ra ngày 29/7, TS. Mai Duy Thiện, Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam (VCEA) cho rằng, biến đổi khí hậu đang là một trong những thách thức lớn nhất đối với sự phát triển của nhân loại, trong đó Việt Nam thuộc nhóm quốc gia chịu tác động nặng nề. Cùng với yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng, giảm phát thải khí nhà kính và phát triển kinh tế xanh, việc tìm kiếm các nguồn năng lượng sạch, bền vững trở thành nhiệm vụ cấp thiết.

“Hydrogen xanh được xem là giải pháp chiến lược của quá trình chuyển đổi năng lượng toàn cầu khi có khả năng thay thế nhiên liệu hóa thạch trong nhiều lĩnh vực khó giảm phát thải như công nghiệp nặng, giao thông, sản xuất điện và hóa chất. Đồng thời, lĩnh vực này còn mở ra cơ hội hình thành hệ sinh thái công nghiệp mới, thúc đẩy đổi mới công nghệ và tạo động lực tăng trưởng dài hạn”, đại diện VCEA nhấn mạnh.

Theo Quyết định số 165/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược phát triển năng lượng hydrogen đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, Việt Nam hướng tới xây dựng hệ sinh thái hydrogen đồng bộ từ sản xuất, lưu trữ, vận chuyển đến sử dụng, từng bước tham gia sâu vào chuỗi giá trị hydrogen khu vực và toàn cầu.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy ngành hydrogen trong nước vẫn đang ở giai đoạn khởi đầu. Hiện nay, khoảng 500.000 tấn hydrogen được sản xuất mỗi năm chủ yếu là hydrogen xám và hydrogen nâu phục vụ sản xuất phân đạm, lọc hóa dầu. Việt Nam vẫn chưa có dự án hydrogen xanh quy mô thương mại, trong khi các dự án được đề xuất tại nhiều địa phương vẫn đang trong quá trình chuẩn bị đầu tư.

Cũng tại diễn đàn, PGS.TS Phạm Hoàng Lương, Phó Chủ tịch VCEA, giảng viên cao cấp Đại học Bách khoa Hà Nội cho biết, Việt Nam sở hữu nhiều lợi thế để phát triển hydrogen xanh nhờ nguồn năng lượng tái tạo dồi dào. Miền Trung và Nam Trung Bộ có tiềm năng lớn về điện mặt trời quy mô lớn; khu vực duyên hải miền Trung và Đồng bằng sông Cửu Long có tốc độ gió trung bình 8-10 m/s, phù hợp phát triển điện gió. Đặc biệt, theo đánh giá của World Bank, tiềm năng điện gió ngoài khơi của Việt Nam có thể đạt tới 600 GW.

“Tuy nhiên, ngành hydrogen trong nước vẫn đang ở giai đoạn khởi đầu. Khoảng 500.000 tấn hydrogen được sản xuất hằng năm đều là hydrogen xám hoặc hydrogen đen, chủ yếu từ than tại các nhà máy Đạm Bắc Giang, Đạm Ninh Bình hoặc từ khí tự nhiên tại Đạm Phú Mỹ và Đạm Cà Mau”, PGS.TS Lương cho hay.

Đến nay, Việt Nam vẫn chưa có dự án hydrogen xanh quy mô thương mại. Dự án thí điểm đáng chú ý nhất là Edeflow tại Long An với quy mô 1 MW, sử dụng công nghệ điện phân kiềm trên cơ sở hợp tác giữa Việt Nam, Đức và Pháp.

Theo Chiến lược phát triển năng lượng hydrogen, Việt Nam đặt mục tiêu sản xuất 100.000-500.000 tấn hydrogen phát thải thấp mỗi năm vào năm 2030 và nâng lên 10-20 triệu tấn/năm vào năm 2050, từng bước hình thành ngành công nghiệp hydrogen xanh phục vụ mục tiêu phát thải ròng bằng "0".

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Phó Chủ tịch VCEA cho rằng, cần sớm tháo gỡ ba điểm nghẽn lớn. Thứ nhất là hạ tầng truyền tải và kết nối. Việc phát triển hydrogen xanh đòi hỏi hệ thống lưới điện xanh đồng bộ cùng hạ tầng lưu trữ năng lượng quy mô lớn, đủ khả năng đáp ứng nhu cầu sản xuất và phân phối.

Thứ hai là năng lực công nghệ. Việt Nam cần từng bước làm chủ công nghệ điện phân, thiết bị sản xuất hydrogen và đẩy mạnh đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao để giảm phụ thuộc vào công nghệ nhập khẩu.

Thứ ba là hoàn thiện khung pháp lý, bao gồm hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và cơ chế giá phù hợp đối với hydrogen phát thải thấp. Đây là điều kiện quan trọng để tạo niềm tin cho nhà đầu tư và thúc đẩy thị trường phát triển.

Sở hữu tiềm năng lớn về năng lượng tái tạo, Việt Nam đang đứng trước cơ hội phát triển hydrogen xanh để thúc đẩy chuyển đổi năng lượng và tăng trưởng xanh.