Hoàn thiện về chất Bộ tiêu chí nông thôn mới 2026-2030

Cả nước có hơn 78% số xã đạt chuẩn nông thôn mới

Ông Phương Đình Anh - Phó Chánh Văn phòng Điều phối Nông thôn mới Trung ương - cho hay, trong giai đoạn 2021-2025, Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới đã được triển khai với nhiều điều chỉnh quan trọng nhằm nâng cao chất lượng xây dựng nông thôn mới.

Người dân huyện Cờ Đỏ nô nức đón chào ngày huyện được công nhận đạt chuẩn Nông thôn mới. Ảnh: Minh họa

Bộ tiêu chí cấp xã giữ nguyên 19 tiêu chí nhưng bổ sung thêm 8 chỉ tiêu, nâng tổng số lên 57 chỉ tiêu, giúp phản ánh đầy đủ hơn nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Đến cuối năm 2024, cả nước có hơn 78% số xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó nhiều địa phương đạt kết quả cao như Đồng bằng sông Hồng và Đông Nam Bộ với tỷ lệ trên 95%. Các tiêu chí về hạ tầng, điện, nước sạch, trường học, y tế, và thông tin liên lạc đạt kết quả tốt, nhưng một số tiêu chí như thu nhập, giảm nghèo đa chiều, và môi trường vẫn còn hạn chế.

Đối với cấp huyện, 305/645 đơn vị (47,2%) đã được công nhận đạt chuẩn hoặc hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới. Trong đó, 19 huyện đã đạt chuẩn huyện nông thôn mới nâng cao, và một số huyện có điều kiện kinh tế - xã hội thuận lợi đang hướng tới xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu. Ở cấp tỉnh, 5 tỉnh đã hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới, 3 tỉnh đang trong quá trình xét duyệt, và nhiều tỉnh khác đặt mục tiêu hoàn thành trong năm 2025.

Nhìn chung, quá trình thực hiện Bộ tiêu chí nông thôn mới đã mang lại nhiều thành tựu quan trọng, nhưng vẫn còn những thách thức cần khắc phục. Giai đoạn tới, định hướng tập trung vào nâng cao chất lượng tiêu chí, hỗ trợ các xã khó khăn, đẩy mạnh phát triển kinh tế nông thôn và đảm bảo phát triển bền vững.

Tiếp tục hoàn thiện về chất Bộ tiêu chí

Bước sang giai đoạn 2026-2030, Bộ tiêu chí nông thôn mới tiếp tục được hoàn thiện theo hướng nâng cao chất lượng, phù hợp với điều kiện từng vùng. Các tiêu chí sẽ tập trung vào phát triển kinh tế xanh, chuyển đổi số trong nông nghiệp, cải thiện môi trường và nâng cao chất lượng sống cho người dân nông thôn.

Ông Phương Đình Anh cho biết, định hướng xây dựng Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 sẽ giữ nguyên kết cấu 19 tiêu chí nông thôn mới cấp xã, 09 tiêu chí nông thôn mới cấp huyện; lược bỏ bớt các quy định trùng giữa các chỉ tiêu, tiêu chí; chỉ điều chỉnh, bổ sung tên, nội hàm một số chỉ tiêu, tiêu chí để nâng cao chất lượng Chương trình Mục tiêu quốc gia Xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026-2030, nâng cao chất lượng đời sống Nhân dân, thúc đẩy bình đẳng giới; nhưng đảm bảo không làm tăng đột biến nhu cầu hỗ trợ từ ngân sách nhà nước và phù hợp với khả năng cân đối nguồn ngân sách nhà nước trong giai đoạn 2026-2030.

Bên cạnh đó, tăng cường phân cấp, tạo sự linh hoạt khi quy định mức độ đạt chuẩn (nhưng không thấp hơn so với quy định, hướng dẫn của trung ương) để phù hợp với thực tiễn và nhu cầu phát triển của từng địa phương, từng vùng; đồng thời, lượng hóa tối đa các tiêu chí bằng các chỉ tiêu có thể đo đếm được nhằm đánh giá đúng thực chất, khách quan kết quả thực hiện, đảm bảo việc huy động, sử dụng hiệu quả các nguồn lực đầu tư, tránh lãng phí.

Đồng thời, tạo động lực và khích lệ các xã, huyện có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn tiếp tục phấn đấu để đạt chuẩn nông thôn mới trong giai đoạn 2026-2030. Tạo điều kiện để các xã, huyện đã đạt chuẩn nông thôn mới tập trung thực hiện xây dựng nông thôn mới nâng cao; khuyến khích xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu ở những nơi có điều kiện và với mục đích tạo hình mẫu để phổ biến, nhân rộng, đồng thời nâng cao hơn chất lượng đời sống của người dân nông thôn, từng bước tiệm cận với đô thị.

Đảm bảo tính đồng bộ, liên thông của bộ tiêu chí từ cấp xã, đến cấp huyện và cấp tỉnh. Đối với cấp thôn, bản, ấp sẽ không quy định trong bộ tiêu chí quốc gia. Các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương chủ động xây dựng tiêu chí nông thôn mới cấp thôn, bản, ấp phù hợp với đặc điểm kinh tế, văn hóa, xã hội các cộng đồng thôn, bản, ấp trên địa bàn, đảm bảo đồng bộ với tiêu chí nông thôn mới cấp xã.

Theo ông Cao Đức Phát - nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, nguyên Phó trưởng Ban Kinh tế Trung ương, bước sang giai đoạn 2026-2030, Chương trình Mục tiêu quốc gia Xây dựng nông thôn mới hướng đến mục tiêu không chỉ nâng cao tỷ lệ xã đạt chuẩn mà còn bảo đảm sự phát triển bền vững và đồng đều giữa các vùng miền.

Một trong những định hướng quan trọng chính là nâng cao chất lượng tiêu chí nông thôn mới. Không chỉ tập trung vào việc đạt chuẩn về cơ sở hạ tầng, chương trình cần chú trọng hơn vào chất lượng đời sống người dân, đặc biệt là thu nhập, giáo dục, y tế và bảo vệ môi trường. Các tiêu chí mới sẽ được bổ sung nhằm đảm bảo tính thực chất của chương trình, tránh chạy theo thành tích.