Hiệp định EVFTA giúp Việt Nam thu hút đầu tư có chất lượng hơn

	Thực thi Hiệp định EVFTA: Quy tắc xuất xứ vẫn là trở ngại đối với doanh nghiệp
	Tác động tích cực của Hiệp định EVFTA tới doanh nghiệp

Những cam kết rộng mở trong Hiệp định EVFTA cả về thương mại và đầu tư kỳ vọng góp phần thu hút các doanh nghiệp, nhà đầu tư châu Âu mở rộng đầu tư, hợp tác kinh doanh tại Việt Nam. Ông Nguyễn Anh Dương, Trưởng ban Nghiên cứu tổng hợp, Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương - CIEM đã chia sẻ về vấn đề này.

Sau thời gian EVFTA có hiệu lực, cho tới nay ông có đánh giá gì về tác động của Hiệp định đối với thu hút hút đầu tư, nhất là từ EU của Việt Nam?

Có thể thấy rõ, trong hơn hai năm vừa qua tình hình thu hút đầu tư của Việt Nam diễn biến tương đối tích cực. Riêng với EU, các số liệu đều cho thấy đầu tư đăng ký mới từ khu vực EU vào thị trường Việt Nam cũng đã có sự gia tăng đáng kể trong thời gian vừa qua.

Sự gia tăng này thể hiện không phải chỉ ở tổng số vốn mà còn thể hiện được quy mô trung bình của các dự án. Cụ thể, quy mô vốn trung bình của các dự án đăng ký mới từ EU đã có xu hướng tăng trong những năm trở lại đây và khoảng trên dưới 12 triệu USD/dự án, đây là mức cao hơn so với bình quân chung và so với giai đoạn trước khi có EVFTA.

Điều này cho thấy bước đầu Hiệp định EVFTA đã giúp cho Việt Nam thu hút được dòng vốn đầu tư có chất lượng hơn vào Việt Nam phù hợp với chủ trương của Bộ Chính trị về các định hướng mới thu hút đầu tư nước ngoài gắn với việc sàng lọc và tập trung thu hút các dự án có chất lượng.

Bên cạnh đó, nguồn vốn bổ sung từ phía EU không phải chỉ từ vốn đầu tư mà nó còn có hỗ trợ từ kênh Chính phủ, tức là Liên minh châu Âu và các Chính phủ của các nước thành viên EU cũng đã có những hỗ trợ kỹ thuật nhằm đáp ứng giúp Việt Nam nâng cao năng lực đáp ứng được những tiêu chuẩn cả về thương mại, đầu tư mà phía EU cần.

Ông Nguyễn Anh Dương, Trưởng ban Nghiên cứu tổng hợp, Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương - CIEM

Vậy ông có thể chỉ ra những xu hướng nổi bật nhất của đầu tư từ EU trong những năm gần đây?

Đầu tiên phải kể tới xu hướng đa dạng hóa các địa điểm đầu tư. Thực tế xu hướng này xuất phát từ những nguyên nhân liên quan đến xung đột địa chính trị, những rủi ro liên quan đến việc phụ thuộc vào liên quan đến môi trường khí hậu cũng như rủi ro vấn đề về nhân quyền.

Theo đó, những yêu tố này được EU chỉ rõ đó là việc phụ thuộc quá mức vào một số địa điểm đầu tư nào đó thì có thể dẫn đến chất lượng của đầu tư EU nói chung sẽ bị ảnh hưởng.

Vì vậy ngay từ phía EU, kể cả từ cấp Chính phủ cũng như cấp doanh nghiệp cũng đều có những xu hướng để thúc đẩy hoạt động đa dạng hóa địa điểm đầu tư. Do đó, thời gian qua đã có sự chuyển hướng của nhà đầu tư từ EU sang các nước Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam.

Điểm thứ hai, ngay cả trong bối cảnh 2 năm dịch Covid-19 vừa qua chúng ta thấy EU nhận thức rõ tầm quan trọng của Hiệp định EVFTA mà họ có với Việt Nam cũng như một số ít các thị trường khác. Điều này cho thấy bản thân EU cũng đang nhìn nhận giá trị của các hiệp định thương mại tự do. Mặt khác, khi mà họ tìm đến một địa điểm đầu tư mới nếu đối tác có nhiều mạng lưới các FTA với các đối tác khác cũng sẽ là một điểm cộng để nhà đầu tư EU đến đây là có thể tận dụng cái ưu đãi, ưu đãi thuế, ưu đãi về quy tắc xuất xứ để từ đó xuất xuất khẩu sang các thị trường khác.

Thứ ba là xu hướng đầu tư gắn với tiêu chuẩn phát triển bền vững. Hiện EU không không quá coi trọng câu chuyện giá rẻ hay công nghệ thấp mà họ nhìn nhận nhiều hơn về câu chuyện đáp ứng yêu cầu của khách hàng và đó là câu chuyện gắn với ý thức gắn với phát triển bền vững, gắn với tiêu dùng và sản xuất bền vững.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam cần làm gì để nâng cao năng lực để tận dụng hiệu quả cơ hội hợp tác đầu tư của EU thưa ông?

Tôi nghĩ ý đầu tiên phải nói là Việt Nam và EU, từ cấp các Chính phủ với Chính phủ và cấp doanh nghiệp với doanh nghiệp cũng đã tạo được niềm tin đáng kể trong thời gian vừa qua nhất là trong bối cảnh dịch Covid-19. Vì thế, trong giai đoạn vượt qua qua được thời kỳ khó khăn và hướng tới những kỳ vọng mới, bối cảnh mới thì rõ ràng yêu cầu quan trọng đang đặt ra chính là duy trì được niềm tin giữa hai bên.

Thực tế, theo tôi Việt Nam không nhất thiết phải nỗ lực làm mọi thứ để một cách hoàn hảo nhất và điều cần thực hiện đó là cùng tháo gỡ các khó khăn trên cơ sở cùng học hỏi từ phía EU và tạo được niềm tin về phía EU là mình cũng đang có những chuyển biến đúng hướng, tích cực. Đây là lợi thế mà nhà đầu tư EU cũng như là các đối tác từ phía EU sẽ ghi nhận và họ sẽ cùng phối hợp với Việt Nam.

Thứ hai, Việt Nam phải quan tâm tạo dựng một môi trường môi trường đầu tư kinh doanh thông thoáng, cạnh tranh. Đây là điều kiện không phải chỉ tốt cho doanh nghiệp từ phía EU mà kể cả đối với cộng đồng doanh nghiệp nói chung. Bên cạnh đó, Việt Nam cần tạo được một hệ sinh thái cho hoạt động của doanh nghiệp, của nhà nhà đầu tư EU.

Cuối cùng, chúng ta cần nhận diện các hạn chế, khó khăn để đề xuất hỗ trợ, tháo gỡ từ phía EU. Bởi ký kết Hiệp định EVFTA đồng nghĩa EU sẽ nhìn nhận Việt Nam là một nước đang phát triển và họ sẵn sàng có hỗ trợ kỹ thuật cho Việt Nam. Đây cũng là cách ngắn nhất để chúng ta gia tăng cơ hội hợp tác bền vững với đối tác EU.

Xin cảm ơn ông!