Hà Nội: 5 nhóm dự án lớn được hưởng cơ chế đặc thù

Tăng cường vị thế, vai trò của Hà Nội

Tiếp tục Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV, sáng 8/12, Quốc hội nghe Tờ trình và báo cáo thẩm tra Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô.

Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng, việc ban hành Nghị quyết nhằm thí điểm để tiếp tục hoàn thiện pháp luật, thiết lập các cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội, chặt chẽ, khả thi và hiệu quả để đẩy mạnh triển khai các dự án lớn, quan trọng phát triển Thủ đô; khắc phục những khó khăn, vướng mắc, bất cập đã phát sinh trong quá trình thực thi của các cơ chế, chính sách hiện hành.

Cùng với đó, tháo gỡ các rào cản pháp lý, góp phần thúc đẩy phát triển Thủ đô theo hướng hiện đại, văn minh, bền vững, nâng cao chất lượng sống của người dân, đồng thời củng cố và tăng cường vị thế, vai trò của Hà Nội là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học - công nghệ, đóng vai trò hạt nhân và động lực tăng trưởng quan trọng của vùng đồng bằng sông Hồng và cả nước.

Nghị quyết thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù về đầu tư, quy hoạch, kiến trúc, đô thị, xây dựng, đất đai, tài chính để thực hiện dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô.

Dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô gồm: Một là, dự án đầu tư công, dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), dự án đầu tư theo quy định của Luật Đầu tư cần triển khai ngay theo chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư Trung ương Đảng, Đảng ủy Chính phủ, Ban chấp hành Đảng bộ Thành phố Hà Nội.

Hai là, dự án đầu tư công, dự án đầu tư PPP đáp ứng tiêu chí dự án quan trọng quốc gia; dự án sử dụng vốn ngân sách địa phương, nguồn vốn hợp pháp của địa phương trên địa bàn thành phố có tổng mức đầu tư từ 30.000 tỷ đồng trở lên;

Ba là, dự án đầu tư thuộc danh mục dự án thu hút nhà đầu tư chiến lược theo quy định của pháp luật về Thủ đô có tổng vốn đầu tư từ 30.000 tỷ đồng trở lên;

Bốn là, dự án cải tạo, chỉnh trang, tái thiết khu vực đô thị, bao gồm các dự án xây dựng lại chung cư hết thời hạn sử dụng hoặc chưa hết thời hạn sử dụng theo hồ sơ thiết kế nhưng bị hư hỏng, có nguy cơ đổ sập không bảo đảm an toàn cho chủ sở hữu, người sử dụng nhà chung cư và đã được kiểm định chất lượng, đánh giá chung cư theo quy định của pháp luật về nhà ở hoặc các dự án cải tạo, chỉnh trang ô phố đô thị theo quy định của pháp luật về Thủ đô.

Năm là, dự án đầu tư mới, cải tạo công trình để xử lý các điểm nghẽn, cấp bách về ùn tắc giao thông, úng ngập, ô nhiễm môi trường, trật tự đô thị.

Dự thảo Nghị quyết được bố cục thành 12 Điều, xây dựng với 7 nhóm cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô được quy định tại Nghị quyết.

Trong đó, để kịp thời triển khai các dự án lớn, quan trọng, rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư của dự án, đồng thời với việc lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu một cách minh bạch nhằm đẩy nhanh tiến độ, huy động nguồn lực công - tư, hiệu quả đầu tư, dự thảo Nghị quyết quy định: Thứ nhất, hình thức lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu: Đối với dự án đầu tư công quy định tại điểm a và điểm b khoản 2 Điều 1 của Nghị quyết này được thực hiện theo hình thức lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt.

Đối với dự án đầu tư PPP, dự án đầu tư theo quy định của Luật Đầu tư quy định tại điểm a, điểm b và điểm c khoản 2 Điều 1 của Nghị quyết này được thực hiện theo hình thức lựa chọn nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt.

Đối với dự án thành phần của dự án đầu tư PPP, dự án đầu tư theo quy định của Luật Đầu tư cần triển khai ngay theo chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư Trung ương Đảng, Đảng ủy Chính phủ, Ban chấp hành Đảng bộ Thành phố Hà Nội được áp dụng hình thức lựa chọn nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt trước khi cấp có thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư, chấp thuận chủ trương đầu tư.

Hội đồng nhân dân Thành phố quy định trình tự, thủ tục thực hiện lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu quy định tại khoản này.

Thứ hai, đối với dự án cần triển khai ngay theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 1 của Nghị quyết này được thực hiện các thủ tục về quy hoạch, khởi công xây dựng công trình đồng thời với thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư, quyết định chủ trương đầu tư.

Đánh giá kỹ tác động pháp lý, kinh tế, xã hội

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Ủy ban tán thành với sự cần thiết, cơ sở chính trị và cơ sở thực tiễn xây dựng ban hành Nghị quyết theo trình tự, thủ tục rút gọn, nhằm thể chế hóa chủ trương của Bộ Chính trị tại Công văn số 19076-CV/VPTW ngày 21/11/2025, góp phần tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, huy động nguồn lực, thúc đẩy phát triển Thủ đô nhanh, bền vững, hiện đại, có sức lan tỏa vùng và cả nước.

Tuy nhiên, đề nghị Chính phủ rà soát kỹ, bám sát Kết luận của Bộ Chính trị tại Công văn số 19076-CV/VPTW và các quy định mới của luật, nghị quyết đang trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 10; chỉ quy định những cơ chế, chính sách thật sự cần thiết, đặc thù, áp dụng riêng cho Thủ đô và thuộc thẩm quyền quyết định của Quốc hội

Đối với các cơ chế, chính sách đặc biệt, có phạm vi tác động lớn như mở rộng trường hợp thu hồi đất (khoản 2 Điều 7), phân cấp thẩm quyền quyết định, chấp thuận đầu tư của Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ cho thành phố Hà Nội (Điều 4), vượt trần tín dụng (khoản 2 Điều 8), cưỡng chế khi đạt 75% đồng thuận (khoản 4 Điều 10), để bảo đảm đủ cơ sở pháp lý, chính trị, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị báo cáo cấp có thẩm quyền, đồng thời đánh giá kỹ tác động pháp lý, kinh tế, xã hội, bảo đảm không phát sinh khiếu kiện, khiếu nại phức tạp, ảnh hưởng đến ổn định xã hội và niềm tin của người dân, phù hợp với Hiến pháp và chủ trương của Đảng.

Ủy ban cũng thống nhất chủ trương tích hợp Quy hoạch Thủ đô và Quy hoạch chung Thủ đô thành một quy hoạch thống nhất tại khoản 1 Điều 6. Tuy nhiên, đề nghị rà soát với dự án Luật Quy hoạch và Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn để xác định rõ vị trí, tính thứ bậc và mối quan hệ của Quy hoạch tổng thể Thủ đô, tránh chồng chéo, khoảng trống pháp lý; đồng bộ với Luật Đất đai và các luật có liên quan.

Ngoài ra, đề nghị nghiên cứu tích hợp nội dung này trong các dự án luật có liên quan vì đây là vấn đề chung của các đô thị trực thuộc Trung ương, không chỉ riêng Hà Nội.

Bên cạnh đó, một số ý kiến đề nghị giải trình, làm rõ sự cần thiết và lý do mở rộng phạm vi điều chỉnh so với chỉ đạo của Bộ Chính trị; quy định rõ phạm vi nguồn vốn tại khoản 2 Điều 1; thu hẹp phạm vi áp dụng, chỉ cho phép đối với các dự án cần triển khai ngay theo chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư hoặc Đảng ủy Chính phủ chỉ đạo.

Đồng thời, cân nhắc thận trọng việc giao thẩm quyền cho thành phố chấp thuận chủ trương đầu tư các dự án quan trọng quốc gia có quy mô sử dụng đất trồng lúa từ 500 ha trở lên hoặc di dân, tái định cư từ 20.000 - 50.000 người vì những dự án này có tác động vượt phạm vi Thủ đô; làm rõ căn cứ, nguyên tắc và cơ chế chịu trách nhiệm của HĐND Thành phố trong thu hồi đất; rà soát, điều chỉnh khoản 4 Điều 11 cho phù hợp với các cam kết bảo hộ đầu tư quốc tế, tránh mâu thuẫn với pháp luật và điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.…

Theo Tờ trình của Chính phủ, Hà Nội là Thủ đô, trung tâm chính trị - kinh tế - văn hóa của cả nước, đồng thời là đô thị loại đặc biệt với vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước. Thành phố đang triển khai một khối lượng lớn các dự án trọng yếu, bao gồm các dự án đầu tư công, dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), dự án thu hút nhà đầu tư chiến lược, cùng các dự án cải tạo, chỉnh trang đô thị và tái thiết chung cư cũ.

Việc ban hành Nghị quyết của Quốc hội cho phép Hà Nội được thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô là cần thiết và cấp bách nhằm khơi thông các điểm “nghẽn” pháp lý, thu hút đầu tư, tạo đột phá, phát triển nhanh, bền vững hơn.