Giá trị truyền thống của vùng đất trăm nghề

Phát triển bền vững

TP. Hà Nội hiện có 308 làng nghề, làng nghề truyền thống đã được UBND thành phố công nhận. Với 233/308 làng (chiếm 75,65%) thuộc danh mục ngành nghề phải thực hiện đánh giá tác động môi trường theo quy định tại Nghị định số 18/2015/NĐ-CP ngày 14/02/2015 của Chính phủ, gồm: 11 làng nghề sơn mài khảm trai; 83 làng nghề mây tre giang đan; 23 làng nghề chế biến lâm sản; 25 làng nghề dệt may; 9 làng nghề da giày; 13 làng nghề cơ kim khí; 15 làng nghề chạm điêu khắc; 55 làng nghề chế biến nông sản, thực phẩm. Ngoài ra, trong số 1.350 làng nghề và làng có nghề truyền thống trên địa bàn thành phố, đa số các làng có nghề đều thuộc danh mục phải đánh giá tác động môi trường được quy định tại Nghị định số 18/2015/NĐ-CP của Chính phủ.

TP. Hà Nội sẽ đánh giá tác động môi trường cho 233 làng nghề

Nguyên nhân dẫn đến việc phải đánh giá tác động môi trường là do không ít làng nghề phát triển tự phát nằm xen kẽ trong các khu dân cư, cơ sở hạ tầng kém, hệ thống xử lý rác thải làng nghề không đầy đủ… gây ô nhiễm nghiêm trọng. Việc đánh giá tác động môi trường vẫn chưa được quan tâm đúng mức, dẫn đến việc làng nghề phát triển kém bền vững. Ảnh hưởng tới chất lượng sống của người làm nghề, sản phẩm làng nghề khó xây dựng và phát triển thương hiệu, giảm sức hấp dẫn của sản phẩm đối với khách hàng trong và ngoài nước. Trước những đòi hỏi thực tiễn, vừa qua, Hội đồng nhân dân (HĐND) TP. Hà Nội khóa XV đã thông qua Nghị quyết về một số chính sách khuyến khích phát triển ngành nghề nông thôn và làng nghề TP. Hà Nội với tỷ lệ 93,07% đại biểu tán thành.

Theo đó, các làng nghề làm thủ tục đề nghị công nhận và làng nghề đã được công nhận “Làng nghề, làng nghề truyền thống” thuộc danh mục phải đánh giá tác động môi trường theo quy định, được thành phố hỗ trợ 200 triệu đồng/làng nghề để thực hiện việc đánh giá tác động môi trường. Về hỗ trợ xây dựng thương hiệu và xác lập quyền sở hữu nhãn hiệu tập thể, các làng nghề được đăng ký tối đa 5 nội dung và được hỗ trợ tối đa không quá 100 triệu đồng/ nội dung. Trong đó, việc đánh giá tác động môi trường sẽ là bộ khung để các làng nghề có định hướng, giải pháp bảo vệ môi trường sống và làm việc, là yếu tố góp phần bảo đảm làng nghề phát triển lâu dài, bền vững.

Lụa Vạn Phúc đã được công nhận là điểm du lịch của UBND TP. Hà Nội

Quảng bá tinh hoa

Những năm qua, TP. Hà Nội rất chú trọng khắc phục những vấn đề tồn tại để làng nghề phát triển, nâng cao đời sống nhân dân dựa trên việc phát huy thế mạnh và quảng bá về những tinh hoa của các làng nghề Thủ đô tới thị trường trong nước và quốc tế. Thành phố có những làng nghề vô cùng độc đáo với những sản phẩm thủ công mỹ nghệ không nơi nào có được. Có rất nhiều làng nghề phát triển dựa trên những tài nguyên vốn có, tạo ra nguồn thu nhập cho người lao động phổ biến ở mức 5-6 triệu đồng/lao động/tháng: Điêu khắc mỹ nghệ Sơn Đồng (huyện Hoài Đức), Bát Tràng (huyện Gia Lâm), Vạn Phúc (quận Hà Đông)… Trong đó, 2 làng nghề gốm Bát Tràng và lụa Vạn Phúc đã được công nhận là Điểm du lịch của UBND TP. Hà Nội. Đây rõ ràng một tín hiệu đáng mừng cho hàng trăm làng nghề ở Thủ đô có cơ hội vươn lên tầm cao mới.

Thêm vào đó, việc Nghị quyết về một số chính sách khuyến khích phát triển ngành nghề nông thôn và làng nghề TP. Hà Nội đi vào triển khai sẽ góp phần tăng thêm giá trị cho làng nghề. Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) do Chính phủ triển khai giúp nhiều làng nghề truyền thống hồi sinh, mở rộng thị trường. Tận dụng lợi thế từ các làng nghề, mỗi làng nghề cần tập trung đầu tư, phát triển sản phẩm làng nghề thế mạnh. Các cơ quan quản lý liên quan cần xây dựng một chiến lược truyền thông bài bản và lâu dài để hoạt động quảng bá các sản phẩm làng nghề đạt hiệu quả. Cùng với đó, các làng nghề cần đầu tư có chọn lọc cho khâu thiết kế sản phẩm làng nghề, đặc biệt là đồ lưu niệm hay những sản phẩm đặc trưng của Hà Nội. Các sản phẩm cần thiết kế nổi bật được chủ đề, ý nghĩa sản phẩm của mỗi làng nghề.

Từ những định hướng đó, mỗi địa phương có làng nghề cần nâng cao tinh thần trách nhiệm, hướng dẫn, tuyên truyền để người làm nghề hiểu giá trị của việc thành phố hỗ trợ trong đánh giá tác động môi trường cũng như xây dựng thương hiệu, nhãn hiệu tập thể… Từ mỗi cá nhân, cơ sở làm nghề thủ công mỹ nghệ truyền thống phải chủ động giữ gìn môi trường sản xuất xanh, sạch, an toàn và có trách nhiệm với thương hiệu của sản phẩm làng nghề.

Nghị quyết về một số chính sách khuyến khích phát triển ngành nghề nông thôn và làng nghề TP. Hà Nội được thông qua cũng cho thấy, quan điểm phát triển làng nghề của thành phố là hướng đến sự đầu tư bài bản, thật sự hữu ích, vì sự phát triển bền vững. Do đó, các cấp, ngành chức năng thành phố cần thực hiện quy hoạch phát triển làng nghề trên nguyên tắc hài hòa giữa văn hóa - kinh tế và bảo vệ môi trường, qua đó nâng tầm giá trị truyền thống của vùng đất trăm nghề. Đặc biệt, quá trình hỗ trợ, phát triển cần bảo đảm giữ gìn được hồn cốt văn hóa, truyền thống của mỗi làng nghề. Hình thành những mô hình du lịch làng nghề kiểu mẫu và nhân rộng ra các làng nghề khác trên địa bàn thành phố để góp phần phát triển kinh tế, thu hút khách du lịch đến thành phố.