Ngành năng lượng phải trở thành trụ cột cho tự chủ chiến lược quốc gia
Nền kinh tế thế giới tiếp tục đối mặt với nhiều bất ổn, từ xung đột địa chính trị đến những biến động của thị trường năng lượng toàn cầu, yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng ngày càng trở thành vấn đề mang tính chiến lược đối với mỗi quốc gia. Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn mới, hướng tới tăng trưởng GDP cả năm 2026 đạt từ 10% trở lên, tạo nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng hai con số trong các năm tiếp theo.
Theo Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội 6 tháng đầu năm 2026 của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), GDP 6 tháng đầu năm tăng 8,18%, mức tăng cao nhất kể từ năm 2000. Kết quả này cho thấy nền kinh tế đang phục hồi tích cực, song cũng đặt ra yêu cầu phải tiếp tục củng cố các động lực tăng trưởng dài hạn, trong đó bảo đảm an ninh năng lượng được xem là nền tảng quan trọng.
Chia sẻ tại tọa đàm bên lề Diễn đàn "Kích hoạt tăng trưởng: Chính sách vi mô đột phá và mục tiêu hai con số", TS. Nguyễn Quốc Thập, Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam, cho rằng Việt Nam cần có cách tiếp cận rộng hơn đối với ngành dầu khí.
TS. Nguyễn Quốc Thập, Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam. Ảnh: Nguyễn Hạnh
Theo ông, điều đất nước cần không chỉ là một ngành dầu khí phát triển, mà là một ngành công nghiệp năng lượng hùng mạnh, đủ sức bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, tạo nền tảng cho tự chủ chiến lược và đóng góp vào sức mạnh tổng hợp của nền kinh tế.
Ông Thập nhấn mạnh, Petrovietnam đã được Đảng, Nhà nước và Chính phủ giao sứ mệnh rất quan trọng là góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, đồng thời giữ vai trò trụ cột trong quá trình chuyển dịch năng lượng và trở thành hạt nhân của các trung tâm năng lượng, trung tâm kinh tế sẽ hình thành trong thời gian tới.
Theo Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam, để thực hiện được sứ mệnh này, điều kiện tiên quyết là phải có một thể chế mang tầm chiến lược.
"Nếu sứ mệnh là chiến lược thì thể chế cũng phải mang tính chiến lược; phải đầy đủ, phù hợp, dài hạn và tương xứng với nhiệm vụ được giao", ông Thập nhấn mạnh.
Theo ông, trong bối cảnh Việt Nam hướng tới các mục tiêu tăng trưởng cao và phát triển bền vững, hoàn thiện thể chế không chỉ là yêu cầu riêng của ngành dầu khí mà còn là điều kiện để toàn bộ hệ thống năng lượng phát huy hiệu quả, tạo dư địa cho đầu tư, đổi mới công nghệ và phát triển các ngành công nghiệp liên quan.
Đột phá tư duy để hiện thực hóa chuyển dịch năng lượng
Bên cạnh yêu cầu về thể chế, TS. Nguyễn Quốc Thập cho rằng quá trình chuyển dịch năng lượng cũng đang mở ra nhiều cơ hội lớn cho Việt Nam.
"Nước ta sở hữu nhiều lợi thế tự nhiên như đường bờ biển dài, diện tích mặt biển rộng, điều kiện nắng và gió thuận lợi quanh năm. Đây là những yếu tố quan trọng để phát triển điện gió ngoài khơi, điện mặt trời cũng như các loại hình năng lượng sạch trong tương lai.
Không chỉ có lợi thế về tài nguyên, Việt Nam còn đã xác định rõ các mục tiêu chiến lược trong quy hoạch năng lượng quốc gia. Nhận thức của các cấp từ Đảng, Quốc hội, Chính phủ đến cộng đồng doanh nghiệp về chuyển dịch năng lượng cũng ngày càng đầy đủ và thống nhất", ông Thập chia sẻ.
Tuy nhiên, theo ông Thập, khoảng cách giữa chủ trương và thực tiễn triển khai vẫn còn khá lớn. Mặc dù nhiều diễn đàn, hội nghị và các cuộc làm việc đã được tổ chức để tháo gỡ khó khăn, song tiến độ triển khai nhiều dự án năng lượng vẫn chưa đáp ứng kỳ vọng. Theo quan sát của Hội Dầu khí Việt Nam, rào cản lớn nhất hiện nay không nằm ở tiềm năng hay định hướng phát triển, mà nằm ở tư duy triển khai.
"Tư duy hành động hiện nay chưa tương xứng với yêu cầu nhiệm vụ cũng như những nhận thức mà chúng ta đã có. Điều cần đột phá nhất là đột phá về tư duy, từ xây dựng thể chế, quy trình cho đến tổ chức thực hiện", ông Thập nhận định.
Ông cho rằng khi tư duy quản lý được đổi mới, các quy trình được thiết kế theo hướng linh hoạt, minh bạch và phù hợp với yêu cầu phát triển, các mục tiêu lớn về chuyển dịch năng lượng mới có thể được hiện thực hóa.
Việt Nam đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng nhanh, phát triển xanh và nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế, việc xây dựng một ngành công nghiệp năng lượng hiện đại, đa dạng và bền vững không chỉ góp phần bảo đảm an ninh năng lượng mà còn tạo động lực cho đầu tư, sản xuất và đổi mới sáng tạo. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, cùng với nguồn lực và lợi thế sẵn có, điều quan trọng là tiếp tục hoàn thiện thể chế, đổi mới tư duy quản trị và đẩy nhanh quá trình triển khai chính sách, qua đó tạo nền tảng vững chắc cho tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn phát triển mới.
