Doanh nghiệp Việt tăng tốc trên bản đồ năng lượng xanh

Mở rộng quy mô, đa dạng thị trường

Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, câu chuyện phát triển nguồn điện không còn dừng lại ở đảm bảo đủ cung ứng trong nước mà đã mở rộng sang yêu cầu cạnh tranh quốc tế, làm chủ công nghệ và tham gia sâu vào chuỗi giá trị xanh. Các cam kết phát thải ròng bằng “0” (Net Zero), áp lực giảm phát thải và nhu cầu điện tăng cao tại nhiều khu vực đang mở ra dư địa lớn cho các nhà đầu tư có năng lực.

Việt Nam cũng không đứng ngoài xu thế này. Sau giai đoạn bùng nổ điện mặt trời và điện gió trong nước, nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu định hình chiến lược dài hạn hơn, hướng tới chuẩn hóa quản trị, tiếp cận nguồn vốn xanh và mở rộng thị trường ra nước ngoài. Sự dịch chuyển đó cho thấy tham vọng nâng tầm vị thế doanh nghiệp Việt trong lĩnh vực năng lượng tái tạo - một lĩnh vực vốn lâu nay do các tập đoàn lớn trên thế giới chi phối.

Mới đây, ngày 4/3, Công ty Cổ phần Năng lượng VinEnergo công bố kế hoạch triển khai danh mục 10 GW năng lượng tái tạo tại thị trường quốc tế, tập trung trước mắt ở châu Á và châu Âu. Theo thông tin từ doanh nghiệp, các thỏa thuận hợp tác đã được ký kết, một số dự án dự kiến vận hành giai đoạn 2027-2028.

Theo lộ trình công bố, trong 3 năm tới, doanh nghiệp này đặt mục tiêu phát triển 100 GW năng lượng tái tạo, trong đó khoảng 50 GW tại các thị trường quốc tế như Bắc Mỹ, Bắc Âu, khu vực Địa Trung Hải và Đông Nam Á. Đây là những khu vực có nhu cầu điện tăng nhanh và chính sách khuyến khích năng lượng tái tạo tương đối rõ ràng.

Việc lựa chọn các thị trường ngoài nước phản ánh xu hướng đa dạng hóa địa bàn đầu tư, hạn chế rủi ro chính sách và tận dụng cơ hội từ các cơ chế khuyến khích năng lượng xanh. Tại khu vực Bắc Âu, VinEnergo hợp tác cùng GreenGo Energy để phát triển danh mục 2 GW tại Đan Mạch và Thụy Điển, với kế hoạch mở rộng lên 6,2 GW trong dài hạn.

Tại Philippines, doanh nghiệp này triển khai các dự án điện mặt trời quy mô lớn thông qua hợp tác với NKS Renewables Inc, URG Asia Corporation và 11.11 Growth Properties, tập trung ở các khu vực Luzon, Visayas và Mindanao. Tổng công suất các dự án tại đây lên tới hàng nghìn MW.

Điểm đáng chú ý là trong các dự án hợp tác này, VinEnergo là nhà đầu tư nắm giữ trên 80% tỷ lệ sở hữu và là đơn vị triển khai chính, phụ trách vốn, xây dựng và vận hành dài hạn. Một số dự án đã được khởi động từ đầu năm 2026, dự kiến vận hành sớm trong giai đoạn 2027-2028.

Với năng lực sản xuất và tích hợp hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS), VinEnergo có thể chuẩn hóa thiết kế, chủ động nguồn cung thiết bị và đồng bộ giải pháp kỹ thuật cho toàn bộ danh mục dự án. Nhờ đó, các dự án được đảm bảo sự ổn định cao trong vận hành, giảm rủi ro tiến độ và tối ưu hiệu quả kinh tế, đặc biệt tại các thị trường có tỷ trọng năng lượng tái tạo cao và yêu cầu điều độ ngày càng khắt khe.

Theo kế hoạch, ngay trong quý 1 năm 2026, VinEnergo sẽ nâng tổng quy mô danh mục dự án năng lượng tái tạo tại các thị trường quốc tế lên 20 GW, sau khi ký kết triển khai bổ sung tối thiểu 8 GW tại khu vực Đông Nam Á và châu Phi.

Cơ hội lớn nhưng thách thức không nhỏ

Trao đổi với Báo Công Thương về chiến lược phát triển mới, ông Nguyễn Anh Khoa, Tổng Giám đốc VinEnergo, cho biết “Bước sang năm 2026, VinEnergo tiến vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng trở thành doanh nghiệp năng lượng tái tạo có quy mô và năng lực cạnh tranh toàn cầu. Việc đồng thời triển khai danh mục lớn tại nhiều thị trường khẳng định năng lực quản trị và tổ chức thực hiện các dự án phức tạp. VinEnergo tin tưởng sẽ góp phần quan trọng vào tiến trình chuyển dịch năng lượng toàn cầu, đồng thời nâng cao tầm ảnh hưởng của doanh nghiệp Việt Nam trên bản đồ năng lượng xanh thế giới”.

Dưới góc nhìn thị trường, tham vọng phát triển hàng chục GW trong thời gian ngắn đặt ra yêu cầu rất cao về vốn, chuỗi cung ứng thiết bị, cũng như khả năng phối hợp với chính quyền sở tại. Đặc biệt, trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, chi phí vốn và biến động lãi suất có thể ảnh hưởng đáng kể đến hiệu quả đầu tư.

Mặt khác, xu hướng tích hợp hệ thống lưu trữ, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn trong vận hành đòi hỏi nguồn nhân lực chất lượng cao và nền tảng công nghệ đủ mạnh. Đây là thách thức không nhỏ với bất kỳ nhà đầu tư nào, nhất là khi triển khai ở nhiều khu vực có điều kiện pháp lý và kỹ thuật khác nhau.

Tuy nhiên, việc doanh nghiệp Việt từng bước tham gia vào các dự án quy mô lớn ở nước ngoài cũng mang lại hiệu ứng lan tỏa tích cực. Nếu triển khai hiệu quả, các dự án này không chỉ góp phần thúc đẩy chuyển dịch năng lượng toàn cầu mà còn nâng cao hình ảnh doanh nghiệp Việt trong lĩnh vực công nghệ và năng lượng xanh.

Trong bối cảnh Việt Nam cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, sự tham gia chủ động của khu vực doanh nghiệp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Phát triển năng lượng bền vững không chỉ là bài toán môi trường mà còn là chiến lược kinh tế dài hạn, tạo động lực cho công nghiệp phụ trợ, tài chính xanh và đổi mới công nghệ.

Con đường phía trước chắc chắn còn nhiều thách thức. Song những kế hoạch mở rộng quy mô, đa dạng hóa thị trường và tiếp cận chuẩn mực quốc tế cho thấy doanh nghiệp Việt đang từng bước định vị mình trên bản đồ năng lượng xanh toàn cầu. Vấn đề còn lại là khả năng hiện thực hóa các mục tiêu đã đặt ra, đảm bảo hài hòa giữa tăng trưởng, hiệu quả đầu tư và phát triển bền vững.