Điện mặt trời mái nhà tiết kiệm chi phí, nâng cao hiệu quả kinh tế

Người dân, doanh nghiệp nhìn thấy hiệu quả từ chính mái nhà của mình

Trong bối cảnh nhu cầu điện tiếp tục tăng, việc tận dụng diện tích mái nhà để sản xuất điện phục vụ nhu cầu sử dụng đang trở thành lựa chọn phù hợp đối với nhiều hộ gia đình, cơ sở sản xuất, kinh doanh và đơn vị hành chính, sự nghiệp.

Điểm đáng chú ý của điện mặt trời mái nhà là nguồn điện được tạo ra ngay tại nơi sử dụng. Với những khách hàng có nhu cầu sử dụng điện vào ban ngày, sản lượng từ hệ thống có thể được khai thác trực tiếp cho sinh hoạt, sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, qua đó giảm lượng điện phải nhận từ lưới trong cùng thời điểm. Tại Nghệ An, xu hướng này đang có bước phát triển rõ rệt.

Theo số liệu tính riêng trong tháng 8/2026, Công ty Điện lực Nghệ An đã thực hiện phát triển nguồn điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ cho 262 khách hàng, với tổng công suất 6,519 MW, đạt 200,6% kế hoạch do Tổng công ty Điện lực miền Bắc giao.

Lũy kế 8 tháng năm 2026, Công ty Điện lực Nghệ An đã phát triển nguồn điện mặt trời mái nhà đấu nối lưới điện cho 1.608 khách hàng, với tổng công suất 40,504 MW, tương đương 103,86% kế hoạch được giao. Tính đến ngày 30/8/2026, toàn công ty có 1.769 khách hàng sử dụng điện mặt trời mái nhà theo hình thức tự sản xuất, tự tiêu thụ, với tổng công suất 66,388 MW.

Những con số này cho thấy, điện mặt trời mái nhà đang dần trở thành một phương án được người dân, doanh nghiệp quan tâm khi tính toán nhu cầu năng lượng. Từ những diện tích mái nhà vốn chủ yếu phục vụ công năng của công trình, nguồn năng lượng mặt trời đang được khai thác để tạo thêm giá trị ngay tại nơi sử dụng.

Không chỉ bổ sung nguồn điện phục vụ nhu cầu sử dụng, điện mặt trời mái nhà đang mang lại những giá trị cụ thể đối với người dân và doanh nghiệp. Với các cơ sở sản xuất, kinh doanh, việc lựa chọn nguồn năng lượng tái tạo là một trong những giải pháp được cân nhắc trong bài toán sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và kiểm soát chi phí.

Với hộ gia đình, việc đầu tư hệ thống được cân nhắc dựa trên nhu cầu sinh hoạt, khả năng sử dụng điện, diện tích và điều kiện mái nhà. Hiệu quả được phát huy khi hệ thống phù hợp với nhu cầu và điều kiện sử dụng thực tế.

Tại Công ty Điện lực Nghệ An, trong năm 2026, doanh nghiệp này đặt mục tiêu có khoảng 30% số hộ gia đình cán bộ, công nhân viên lắp đặt, sử dụng điện mặt trời mái nhà. Đến nay, lãnh đạo công ty và nhiều người lao động đã chủ động lựa chọn lắp đặt hệ thống cho gia đình.

Ông Phạm Công Thành, Giám đốc Công ty Điện lực Nghệ An chia sẻ, khi nguồn điện được tạo ra ngay tại nơi sử dụng, nhất là vào các khung giờ ban ngày, khách hàng có thể chủ động khai thác một phần sản lượng phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh, qua đó giảm lượng điện phải mua từ lưới điện và tiết kiệm chi phí vận hành.

Đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh có nhu cầu sử dụng điện lớn vào ban ngày, việc chủ động một phần nguồn điện tại chỗ còn có ý nghĩa trong việc kiểm soát chi phí năng lượng – một cấu phần ngày càng đáng kể trong chi phí sản xuất. Về lâu dài, đây cũng là cách doanh nghiệp khai thác hiệu quả tài sản sẵn có là diện tích mái nhà, biến không gian này thành một phần của hệ thống hạ tầng năng lượng phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Thêm hành lang pháp lý, thêm động lực phát triển

Sự phát triển của điện mặt trời mái nhà diễn ra trong bối cảnh cơ chế, chính sách liên quan ngày càng được hoàn thiện, tạo cơ sở để người dân, doanh nghiệp chủ động tìm hiểu và triển khai mô hình phù hợp.

Nghị định số 243/2026/NĐ-CP ngày 26/6/2026 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan đến phát triển điện năng lượng tái tạo, trong đó có điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ, góp phần hoàn thiện cơ sở pháp lý cho việc phát triển loại hình nguồn điện này.

Tại Nghệ An, ngày 15/7/2026, UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 3138/QĐ-UBND công bố các thủ tục hành chính mới, được sửa đổi, bổ sung trong lĩnh vực điện lực. Trong đó có các thủ tục liên quan đến đăng ký phát triển nguồn điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ có đấu nối với hệ thống điện quốc gia và thủ tục thông báo phát triển nguồn điện ở các cấp điện áp.

Ngày 18/9/2026, UBND tỉnh Nghệ An ban hành Công văn số 11953/UBND-CN yêu cầu các sở, ban, ngành, đơn vị cấp tỉnh, UBND các xã, phường và Công ty Điện lực Nghệ An triển khai chương trình lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ tại các tòa nhà cơ quan công sở, trường học, bệnh viện.

Hành lang pháp lý ngày càng rõ ràng cùng nhu cầu sử dụng năng lượng hiệu quả đang tạo thêm điều kiện để điện mặt trời mái nhà phát triển theo hướng đúng quy định, an toàn và phù hợp với nhu cầu thực tế.

Điện mặt trời mái nhà không phải là lời giải duy nhất cho bài toán năng lượng, nhưng đang cho thấy những giá trị thiết thực khi được đầu tư phù hợp với nhu cầu và điều kiện của từng công trình. Mỗi mái nhà có thể tạo ra một phần nguồn điện phục vụ chính nơi đó; khi nhiều công trình cùng khai thác hiệu quả nguồn năng lượng này, những nguồn điện nhỏ sẽ góp phần tạo thêm giá trị cho hệ thống năng lượng.