“Chưa bao giờ doanh nghiệp Việt đi ra toàn cầu thuận lợi như bây giờ”
Phát biểu tham luận tại Diễn đàn Xúc tiến xuất khẩu Việt Nam 2026 với chủ đề “Go Global - Cùng doanh nghiệp vươn ra thế giới”, ông Nguyễn Quang Vinh, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đánh giá cao nỗ lực của Bộ Công Thương trong việc hoàn tất thủ tục và đưa Chương trình Go Global đi vào hoạt động.
Theo ông Nguyễn Quang Vinh, xuất khẩu đang khẳng định vai trò là một trong những động lực tăng trưởng then chốt của nền kinh tế, bên cạnh đầu tư công và tiêu dùng. Quy mô thương mại của Việt Nam đã chạm mốc 1.000 tỷ USD, tăng hàng chục lần so với giai đoạn đầu hội nhập. Phần lớn thành tích đó đến từ chính nỗ lực của cộng đồng doanh nghiệp khi mạnh dạn bước ra thị trường toàn cầu.
Ông Vinh cho rằng ý nghĩa của xuất khẩu càng lớn trong giai đoạn tới, khi đất nước bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình, với mục tiêu tăng trưởng hai con số theo định hướng của Đảng và Chính phủ. Trong bối cảnh đó, việc đưa doanh nghiệp Việt Nam ra thế giới một cách bài bản và có hệ thống là yêu cầu cấp thiết, chứ không còn dừng ở khẩu hiệu.
Ông Nguyễn Quang Vinh, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phát biểu tại diễn đàn.
Đáng chú ý, ông Nguyễn Quang Vinh cho rằng, “chưa bao giờ doanh nghiệp Việt đi ra toàn cầu thuận lợi như bây giờ”. Phân tích cụ thể, ông Vinh cho biết, nhìn lại thời kỳ trước, khi doanh nghiệp Việt muốn vươn ra thế giới phải đối mặt với muôn vàn khó khăn về hạ tầng internet, cơ sở vật chất, nguồn vốn, kiến thức, ngoại ngữ và cả văn hóa kinh doanh. Nay những rào cản ấy đã được tháo gỡ đáng kể.
Thuận lợi lớn nhất, theo lãnh đạo VCCI, là doanh nghiệp đang có một “điểm tựa”, một “bệ đỡ” vững chắc về thể chế. Hàng loạt nghị quyết quan trọng của Đảng đã được ban hành trong thời gian ngắn, như Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế trong tình hình mới, và Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân. “Chưa bao giờ Đảng, Chính phủ lại coi công tác hội nhập là vấn đề trọng yếu như hiện nay. Tất cả những nghị quyết đó là bệ đỡ hết sức quan trọng cho doanh nghiệp”, ông nói.
Thuận lợi thứ hai nằm ở nguồn lực. Nếu trước đây lực lượng doanh nghiệp còn mỏng thì nay cả nước có khoảng 1 triệu doanh nghiệp. Dù khoảng 98% là doanh nghiệp nhỏ và vừa, thậm chí siêu nhỏ, đây vẫn là lực lượng đông đảo, năng động, sẵn sàng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.
Bên cạnh nguồn lực trong nước, Việt Nam còn có nguồn lực đáng kể từ cộng đồng người Việt ở nước ngoài. Theo thống kê của Bộ Ngoại giao, hiện có hơn 6,5 triệu đồng bào đang sinh sống, học tập và làm việc tại hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ. Lượng kiều hối năm 2025 đạt khoảng 17,7 tỷ USD, cho thấy sự gắn bó bền chặt của kiều bào với quê hương. Trong cộng đồng này có không ít doanh nhân thành đạt, có uy tín ở nước sở tại.
Cộng đồng doanh nhân kiều bào, cầu nối hiểu “luật chơi” bản địa
Theo ông Vinh, cộng đồng doanh nghiệp, doanh nhân Việt Nam ở nước ngoài đã để lại nhiều dấu ấn và gắn kết ngày càng chặt chẽ với doanh nghiệp trong nước. Ưu thế lớn của họ là am hiểu luật chơi và văn hóa kinh doanh bản địa, đồng thời sẵn sàng hợp tác với doanh nghiệp trong nước, nhất là các doanh nghiệp nhỏ và vừa vốn còn hạn chế về thông tin và kinh nghiệm thị trường.
Cùng với đó, những doanh nghiệp lớn đã thành công ở thị trường quốc tế như Viettel, FPT, CMC, TH True Milk, Vinamilk… được kỳ vọng sẽ cùng các doanh nghiệp kiều bào hình thành một hệ sinh thái đối tác làm ăn hiệu quả.
Diễn đàn Xúc tiến xuất khẩu Việt Nam 2026 thu hút sự tham gia của lãnh đạo các bộ, ngành, hiệp hội, tổ chức, doanh nghiệp trong và ngoài nước.
Đại diện VCCI phân tích thêm, khi hội nhập ngày càng sâu, cả doanh nghiệp Việt ở nước ngoài lẫn doanh nghiệp trong nước đều có nhu cầu mới: kết nối thường xuyên hơn, trao đổi thông tin về thị trường, kênh bán hàng và đối tác nhanh hơn, hiệu quả hơn. Đây là khoảng trống cần được lấp đầy bằng một cơ chế tổ chức phù hợp.
VietCham, mắt xích mới trong hệ sinh thái Go Global
Từ những phân tích trên, VCCI đề xuất sáng kiến thành lập VietCham, tức hiệp hội doanh nghiệp Việt Nam đang hoạt động tại nước ngoài và coi đây là một mắt xích trong cụm hoạt động của Chương trình Go Global.
Theo ông Vinh, tại mỗi thị trường, VCCI sẽ phối hợp chặt chẽ với Bộ Ngoại giao và Bộ Công Thương để hình thành một VietCham. Tổ chức này sẽ tăng cường gắn kết không chỉ giữa các doanh nghiệp lớn mà cả những doanh nghiệp mới ra nước ngoài hoặc đang tìm kiếm đối tác. “Khi có sự gắn kết, có một tổ chức hoạt động như vậy thì tiếng nói của cộng đồng doanh nghiệp đang kinh doanh, đầu tư ở nước ngoài sẽ có hiệu quả hơn. Từ đó, hoạt động kinh doanh sẽ tốt hơn và đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển của đất nước”, ông nói.
Sáng kiến này dựa trên kinh nghiệm gần 65 năm hoạt động xúc tiến thương mại và đầu tư của VCCI. Ông Vinh dẫn chứng: chính các doanh nghiệp nước ngoài khi vào Việt Nam cũng lập hiệp hội để bảo vệ lợi ích và nâng cao vị thế. Cá nhân ông hơn 30 năm trước, năm 1995, đã tham gia hỗ trợ thành lập Hiệp hội Doanh nghiệp Anh tại Việt Nam, sau đó là Hiệp hội Doanh nghiệp Italy, rồi EuroCham, AmCham… “Đó là kinh nghiệm để doanh nghiệp chúng ta học hỏi khi đi ra thế giới”, ông chia sẻ.
Về nguyên tắc tổ chức, đại diện VCCI khẳng định VietCham trước hết là tổ chức của cộng đồng doanh nghiệp, do chính các doanh nghiệp Việt Nam đang đầu tư, kinh doanh ở nước ngoài lập nên và hoạt động vì lợi ích chung của doanh nghiệp Việt muốn vươn ra thế giới. Đây là phương châm xuyên suốt khi triển khai.
Thứ hai, tại các thị trường trọng điểm, nơi Việt Nam đã thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện, Đối tác toàn diện…, VCCI sẽ phối hợp với Bộ Công Thương và Bộ Ngoại giao để VietCham, khi đi vào hoạt động, trở thành lực lượng bổ trợ và phối hợp chặt chẽ với cơ quan đại diện ngoại giao Việt Nam ở nước ngoài, đặc biệt là hệ thống Thương vụ Việt Nam thuộc Bộ Công Thương. Mục tiêu là cộng hưởng sức mạnh, nâng cao năng lực cạnh tranh và năng suất của doanh nghiệp Việt tại thị trường nước ngoài.
Điểm thiết thực hơn cả, theo ông Vinh, là phải đo lường được hiệu quả hoạt động của các VietCham. VCCI, Bộ Công Thương và các bộ, ngành sẽ xây dựng quan hệ đối tác, thống nhất cơ chế hỗ trợ để các tổ chức này vận hành thực chất, tránh hình thức.
Đại diện VCCI kỳ vọng các VietCham sẽ trở thành những “trạm ra-đa thị trường”, có khả năng cảnh báo sớm về thay đổi chính sách và biến động thị trường ở nước sở tại. Đồng thời, đây sẽ là kênh tổng hợp và phản ánh ý kiến, kiến nghị của doanh nghiệp Việt ở nước ngoài tới cơ quan quản lý trong nước.
Trong bối cảnh thương mại toàn cầu nhiều biến động, các rào cản kỹ thuật, biện pháp phòng vệ thương mại và tiêu chuẩn xanh ngày càng khắt khe, một mạng lưới “ra-đa” như vậy được xem là rất cần thiết, giúp doanh nghiệp chủ động ứng phó thay vì bị động chạy theo sự việc.
Ông Vinh cũng đề xuất, khi chương trình đi vào hoạt động, hằng năm nên tổ chức Diễn đàn “Go Global” để quy tụ doanh nghiệp, lắng nghe ý kiến, tổng kết cả bài học thành công lẫn chưa thành công của doanh nghiệp Việt khi ra thế giới, từ đó nhân rộng và chia sẻ với những doanh nghiệp đang có ý định vươn ra. Bên cạnh đó, có thể xây dựng bảng xếp hạng và giải thưởng hằng năm để tôn vinh doanh nghiệp có thành tích xuất sắc trong hành trình toàn cầu hóa.
Theo đại diện VCCI, Việt Nam đã có nhiều “nhà vô địch” trên thị trường quốc tế như Viettel, FPT, TH True Milk, Vinamilk và nhiều doanh nghiệp khác. Đây là những cánh chim đầu đàn có thể chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn trong các hoạt động đào tạo, huấn luyện, tư vấn (coaching) của chương trình, giúp doanh nghiệp đi sau rút ngắn con đường ra thế giới và hạn chế rủi ro.
Ông Nguyễn Quang Vinh kêu gọi các doanh nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp đồng hành cùng Chương trình Go Global, cùng Bộ Công Thương, Bộ Ngoại giao, các địa phương và VCCI để thành lập VietCham và triển khai thành công chương trình. “Đó sẽ là đóng góp thiết thực vào tăng trưởng bền vững, bao trùm, đặc biệt là mục tiêu tăng trưởng hai con số của đất nước trong kỷ nguyên mới”, ông nhấn mạnh.
Đến năm 2030, Chương trình Go Global đặt ra các mục tiêu cụ thể:
Đào tạo 10.000 lượt doanh nghiệp về đầu tư và kinh doanh toàn cầu. Tư vấn, xây dựng kế hoạch vươn ra quốc tế cho 1.000 doanh nghiệp. Hỗ trợ chuyên sâu cho 100 doanh nghiệp đầu tư ra nước ngoài, trong đó có 30 doanh nghiệp thực hiện theo phương thức mua bán, sáp nhập (M&A).
Hỗ trợ 100 doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu, trong đó có tối thiểu 20 doanh nghiệp lớn thuộc các ngành mũi nhọn, chiến lược. Hỗ trợ 100 doanh nghiệp hoạt động hiệu quả trên các sàn thương mại điện tử xuyên biên giới, trong đó ít nhất 10 doanh nghiệp đạt doanh thu xuất khẩu trực tuyến trên 10 triệu USD.
