Đà Nẵng tìm động lực tăng trưởng từ thương mại điện tử xuyên biên giới

Khai thác lợi thế địa phương, mở rộng xuất khẩu trực tuyến

Thương mại điện tử đang mở ra cơ hội để doanh nghiệp Đà Nẵng tiếp cận thị trường quốc tế, mở rộng đầu ra cho hàng hóa địa phương và nâng cao năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, để lĩnh vực này trở thành động lực tăng trưởng kinh tế, thành phố không chỉ cần gia tăng số lượng giao dịch trực tuyến mà còn phải giải quyết bài toán logistics, công nghệ, dữ liệu và khả năng tạo ra giá trị gia tăng tại chỗ.

Đây cũng là những vấn đề được các cơ quan quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp trao đổi tại Hội thảo “Thúc đẩy thương mại điện tử và thanh toán số - Động lực tăng trưởng kinh tế thành phố Đà Nẵng năm 2026”, do Sở Công Thương thành phố Đà Nẵng phối hợp với Trung tâm Giám sát Chất lượng và Phòng chống hàng giả tổ chức ngày 22/10.

Theo Báo cáo Chỉ số Thương mại điện tử Việt Nam năm 2025, Đà Nẵng đạt 28,1 điểm, đứng thứ ba toàn quốc, sau Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Thành phố đã triển khai nhiều giải pháp đưa sản phẩm thuộc Chương trình mỗi xã một sản phẩm và đặc sản địa phương lên các nền tảng số; thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt, quét mã phản hồi nhanh và truy xuất nguồn gốc. Các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trường quốc tế thông qua Amazon Global Selling cũng góp phần mở rộng phương thức kinh doanh, tạo thêm cơ hội đưa hàng hóa địa phương đến người tiêu dùng nước ngoài.

Dù vậy, thứ hạng về thương mại điện tử chưa đồng nghĩa với việc mọi doanh nghiệp đều khai thác hiệu quả kênh bán hàng trực tuyến. Năng lực công nghệ chưa đồng đều, yêu cầu chuẩn hóa thông tin, bảo đảm an toàn dữ liệu và chi phí logistics vẫn là những rào cản cần giải quyết. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để chuyển lợi thế về hạ tầng, vị trí địa lý và nền tảng số thành doanh thu thực chất cho doanh nghiệp địa phương.

Trao đổi tại hội thảo, ông Bùi Huy Hoàng, Phó Giám đốc Trung tâm Phát triển Thương mại điện tử thuộc Cục Thương mại điện tử, Bộ Công Thương, cho rằng phát triển thương mại điện tử cần được đặt trong một hệ sinh thái mở, có sự kết nối giữa cơ quan quản lý, nền tảng số, doanh nghiệp, đơn vị logistics và nhà cung cấp dịch vụ thanh toán.

Theo ông Hoàng, hệ sinh thái này gồm sáu nhóm chủ thể chính: các nền tảng thương mại điện tử trong nước, quốc tế và xuyên biên giới; nguồn hàng hóa; người mua và người bán; dịch vụ kho vận; thanh toán và tài chính số; dữ liệu và ứng dụng công nghệ như trí tuệ nhân tạo, xác thực và truy xuất nguồn gốc.

Các nhóm chủ thể cần được hỗ trợ bởi hệ thống chính sách đồng bộ về thuế, hải quan, vận tải, quảng cáo số, đào tạo nhân lực, xúc tiến thị trường và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Trong đó, vai trò của Nhà nước là kiến tạo thể chế, tạo điều kiện để doanh nghiệp kết nối, cạnh tranh và phát triển.

Hiện Cục Thương mại điện tử đang xây dựng dự thảo Đề án Phát triển hệ sinh thái thương mại điện tử tại Việt Nam. Theo ông Hoàng, Trung tâm Phát triển Thương mại điện tử sẵn sàng phối hợp với địa phương đào tạo nhân lực, tư vấn giải pháp và nâng cao năng lực cho doanh nghiệp.

Ông Hoàng cũng nhấn mạnh tiềm năng của thương mại điện tử xuyên biên giới. Năm 2025, Trung Quốc đạt hơn 409,5 tỷ đô la Mỹ kim ngạch xuất nhập khẩu qua kênh này, với 178 khu thí điểm và 2.500 kho ngoại quan.

Tại Đà Nẵng, Khu Thương mại tự do quy mô 1.880 héc-ta được kỳ vọng tạo nền tảng phát triển xuất khẩu trực tuyến. Với lợi thế vị trí địa lý và cơ chế ưu đãi, thành phố có tiềm năng trở thành đầu mối trung chuyển hàng hóa của miền Trung. Tuy nhiên, để khai thác lợi thế này, doanh nghiệp cần được hỗ trợ về logistics, tiêu chuẩn hàng hóa và khả năng tiếp cận thị trường quốc tế.

Tạo giá trị thực chất

Bên cạnh mở rộng thị trường, một vấn đề quan trọng đối với Đà Nẵng là xác định thương mại điện tử đóng góp bao nhiêu vào tăng trưởng kinh tế và phần giá trị nào thực sự được giữ lại tại địa phương.

Theo ông Vũ Tuấn Cương, Tổng Giám đốc A4I Co Ltd, quy mô tổng sản phẩm trên địa bàn của Đà Nẵng năm 2025 đạt 316.100 tỷ đồng, tăng trưởng 9,18%. Doanh thu thương mại điện tử giữa doanh nghiệp và người tiêu dùng ước chiếm gần 10% tổng mức bán lẻ, với tốc độ tăng bình quân trên 20% mỗi năm. Để thương mại điện tử hướng tới đóng góp từ 3-5% tổng sản phẩm trên địa bàn, đồng thời hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 11% trở lên trong năm 2026, thành phố cần hoàn thiện hệ thống dữ liệu và xây dựng bộ chỉ số đo lường phù hợp.

Theo đề xuất của ông Cương, cần phân biệt quy mô giao dịch trực tuyến với giá trị gia tăng thực tế được tạo ra tại địa phương. Đây là cơ sở để đánh giá hiệu quả của các chính sách hỗ trợ, xác định lĩnh vực cần ưu tiên và tránh chỉ nhìn vào mức tăng doanh số mà bỏ qua hiệu quả kinh doanh.

Để hỗ trợ mục tiêu đến năm 2030, ông Vũ Tuấn Cương đề xuất lộ trình đồng hành, hỗ trợ khoảng 16.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng 38.000 hộ kinh doanh trên địa bàn tham gia thương mại điện tử và phát sinh doanh thu thực chất. Mục tiêu này đặt ra yêu cầu không chỉ đưa doanh nghiệp lên nền tảng số mà còn phải giúp họ duy trì hoạt động, nâng cao hiệu quả kinh doanh và tiếp cận khách hàng ổn định.

Hạ tầng công nghệ cũng là điều kiện quan trọng để giải quyết bài toán năng suất và năng lực cạnh tranh. Để đón đầu xu hướng này, thành phố đã đưa vào vận hành Khu Công viên phần mềm số 2, triển khai phòng thí nghiệm trí tuệ nhân tạo, bổ sung máy chủ chuyên dụng và thu hút các trung tâm dữ liệu quy mô lớn. Cổng dữ liệu mở của thành phố đã công khai hơn 3.212 bộ dữ liệu, thu hút hơn 5,7 triệu lượt truy cập.

Chương trình hỗ trợ chuyển đổi số đã tiếp cận 97,2% trong tổng số hơn 124.000 hộ kinh doanh, đồng thời hỗ trợ miễn phí công cụ số cho hơn 27.000 hộ. Những nền tảng này tạo điều kiện để doanh nghiệp và hộ kinh doanh từng bước ứng dụng công nghệ vào quản lý, tiếp thị và bán hàng.

Trong lĩnh vực du lịch, dịch vụ và kinh tế đêm, việc ứng dụng bản đồ du lịch trí tuệ nhân tạo kết hợp thực tế ảo 360 độ, trợ lý trò chuyện Danang FantastiCity, vé điện tử và thuyết minh tự động cũng được đề xuất nhằm nâng cao trải nghiệm, kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu của du khách.

Nhìn từ các giải pháp được đưa ra, bài toán phát triển thương mại điện tử của Đà Nẵng không dừng ở mở rộng quy mô giao dịch. Thành phố cần kết nối đồng bộ hạ tầng, dữ liệu, thanh toán, logistics và nguồn nhân lực; đồng thời xây dựng cơ chế đo lường để xác định hiệu quả đóng góp của lĩnh vực này đối với nền kinh tế. Đây sẽ là cơ sở để Đà Nẵng khai thác tốt hơn lợi thế địa phương, mở rộng xuất khẩu trực tuyến và đưa thương mại điện tử trở thành một động lực tăng trưởng có chiều sâu trong giai đoạn 2026-2030.