Chính sách mới về tiết kiệm năng lượng: Mở đường cho đầu tư hiệu quả

Chính sách mới tạo động lực tiết kiệm năng lượng

Trong bối cảnh Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ theo hướng tăng trưởng xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn và thực hiện cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả không còn là lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với doanh nghiệp. Đây không chỉ là trách nhiệm với môi trường, mà còn là chìa khóa giúp nâng cao sức cạnh tranh, giảm chi phí sản xuất và bảo đảm phát triển bền vững trong dài hạn.

Thời gian qua, Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách quan trọng, trong đó có Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả (Luật 77/2025/QH15) cùng hệ thống thông tư hướng dẫn mới, tạo hành lang pháp lý ngày càng hoàn thiện.

Tại tọa đàm “Để chính sách tiết kiệm năng lượng đi vào cuộc sống” diễn ra mới đây, ông Mã Khai Hiền, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu & phát triển về tiết kiệm năng lượng (ENERTTEAM) đã chia về những điểm mới, những điểm tích cực của chính sách hiện nay và đâu là những vấn đề còn tồn tại mà các doanh nghiệp vẫn đang phải tìm cách khắc phục.

Theo ông Hiền, hiện nay các chính sách mới được ban hành đã tạo ra động lực rất lớn, không chỉ về hỗ trợ kỹ thuật mà còn cả về tài chính. Đặc biệt, việc sửa đổi Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, trong đó có cơ chế hình thành quỹ hỗ trợ cho các hoạt động đầu tư tiết kiệm năng lượng.

“Tôi cho rằng đây là cam kết rất rõ ràng của Chính phủ trong việc đồng hành cùng doanh nghiệp, đặc biệt là trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp đang gặp khó khăn về tài chính”, lãnh đạo ENERTTEAM nhận định.

Đại diện ENERTTEAM cũng cho rằng, điều tích cực ở đây là chúng ta đang chuyển từ giai đoạn nâng cao nhận thức, tuyên truyền sang giai đoạn hành động và đầu tư thực chất. Tuy nhiên, để các doanh nghiệp có thể tiếp cận được các cơ chế hỗ trợ, theo tôi cần có thêm nhiều đột phá, đặc biệt là các hướng dẫn cụ thể và rõ ràng hơn.

“Hiện nay quỹ mới được thành lập nên nhiều vấn đề vẫn cần làm rõ, chẳng hạn như quy mô của quỹ ra sao, cơ chế vận hành thế nào, đối tượng nào được thụ hưởng và quy trình tiếp cận có đơn giản hay không”, ông Hiền cho hay.

Mở lối đầu tư tiết kiệm năng lượng

Cũng theo lãnh đạo ENERTTEAM, vấn đề này đặc biệt quan trọng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, đây cũng là đối tượng cần được hỗ trợ nhiều hơn để có thể tiếp cận nguồn vốn từ quỹ. Vì vậy, cần phải đơn giản hóa quy trình, tăng cường hỗ trợ kỹ thuật, hỗ trợ xây dựng năng lực cho doanh nghiệp, giúp họ có thể phát triển các dự án đầu tư tiết kiệm năng lượng, chuẩn bị hồ sơ đề xuất và tiếp cận nguồn vốn để triển khai các dự án.

Bên cạnh đó, điểm mới đáng chú ý là mô hình ESCO (công ty dịch vụ năng lượng) đã được thúc đẩy như một phương thức đầu tư mới, cho phép chia sẻ rủi ro giữa đơn vị cung cấp giải pháp và doanh nghiệp sử dụng năng lượng. Bản chất của mô hình ESCO là các công ty dịch vụ năng lượng có kinh nghiệm về kỹ thuật, thiết kế và triển khai các giải pháp tiết kiệm năng lượng. Điều đó giúp nâng cao độ tin cậy của dự án, đồng thời giảm rủi ro cho doanh nghiệp khi đầu tư.

“Nếu được triển khai tốt, mô hình ESCO sẽ giúp các giải pháp tiết kiệm năng lượng đạt hiệu quả cao hơn, duy trì được mức cải thiện lâu dài và mang lại lợi ích không chỉ cho doanh nghiệp mà còn cho cộng đồng và xã hội”, ông Hiền nhấn mạnh.

Do đó, cần tiếp tục cụ thể hóa các hướng dẫn, tạo điều kiện để các doanh nghiệp ESCO có thể tiếp cận thị trường và nguồn tài chính, từ đó mở rộng hoạt động đầu tư và đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá trình triển khai các dự án tiết kiệm năng lượng.

“Trong bối cảnh hiện nay, điều quan trọng là phải đưa các chính sách đi vào thực chất, thúc đẩy các dự án đầu tư thực tế để mang lại mức tiết kiệm năng lượng lớn hơn và bền vững hơn cho nền kinh tế”, đại diện ENERTTEAM đánh giá.

Luật 77/2025/QH15 và các cơ chế hỗ trợ mới được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực để doanh nghiệp đầu tư giải pháp tiết kiệm năng lượng, qua đó giảm chi phí sản xuất, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế xanh.