Cảnh báo cho ngành gỗ xuất khẩu

Năm 2017, kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm từ gỗ của Việt Nam đạt 7,7 tỷ USD

Chiếm 40% kim ngạch xuất khẩu

Năm 2017, kim ngạch xuất khẩu (XK) lâm sản của Việt Nam đạt 8 tỷ USD, trong đó gỗ và sản phẩm từ gỗ đạt gần 7,7 tỷ USD (tăng 12,6% so với năm 2016), 300 triệu USD còn lại là giá trị XK các sản phẩm lâm sản ngoài gỗ, như: Sản phẩm mây tre, cói và thảm. Với kim ngạch này, đây là ngành đứng vị trí thứ 6 trong bảng xếp hạng các ngành đem lại kim ngạch XK lớn nhất của cả nước.

Theo ông Nguyễn Quốc Khanh - Chủ tịch Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ Thành phố Hồ Chí Minh (HAWA), đây là một thành tích rất ấn tượng, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang đối mặt với một số biến động, nhất là xu thế đi ngược lại với toàn cầu hóa, hạn chế hội nhập, bảo hộ sản xuất trong nước tại một số thị trường nhập khẩu chính.

Các chuyên gia cũng cho rằng, có một số lý do dẫn đến sự tăng trưởng ấn tượng về kim ngạch XK, trong đó bao gồm tụt giảm tính cạnh tranh của ngành gỗ Trung Quốc do bị Hoa Kỳ kiện bán phá giá và do chính sách áp dụng thuế XK đồ gỗ của Chính phủ Trung Quốc. Cùng với đó, suy thoái kinh tế năm 2008-2009 tại châu Âu cũng làm giảm sức sản xuất tại châu lục này, từ đó tạo cơ hội cho ngành gỗ Việt Nam. Bên cạnh đó, thiếu hụt lao động và giá lao động cao tại Trung Quốc, Malaysia và Indonesia - các quốc gia cạnh tranh về chế biến gỗ XK với Việt Nam, cũng tạo cơ hội cho Việt Nam trong xuất khẩu gỗ và các sản phẩm từ gỗ vào Hoa Kỳ.

Theo Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (VIFORES), năm 2017, kim ngạch nhập khẩu (NK) các mặt hàng gỗ vào Hoa Kỳ khoảng 18,5 tỷ USD, tăng 11% so với năm 2016. Tiêu thụ các mặt hàng gỗ tại thị trường này vẫn tiếp tục mở rộng, trong đó chủ yếu là nhóm sản phẩm như đồ dùng nhà bếp, ghế bọc và nội thất văn phòng. Các quốc gia quan trọng cung cấp mặt hàng gỗ cho Hoa Kỳ gồm: Trung Quốc, Ấn Độ, Việt Nam, Mexico, Malaysia, Indonesia.

Đối với Việt Nam, Hoa Kỳ trở thành thị trường tiêu thụ các mặt hàng gỗ lớn nhất. Hàng năm, kim ngạch XK gỗ của Việt Nam sang Hoa Kỳ lên tới trên 3 tỷ USD, chiếm trên dưới 40% trong tổng kim ngạch XK của các mặt hàng gỗ vào tất cả các thị trường. Tiêu thụ các mặt hàng gỗ tại thị trường này dự báo vẫn tiếp tục được mở rộng trong tương lai.

Chuẩn bị cho những thay đổi

Tuy nhiên, cơ hội mở rộng thị trường tại Hoa Kỳ sẽ không đến dễ dàng đối với các doanh nghiệp (DN) Việt Nam. Phó chủ tịch VIFORES - ông Nguyễn Tôn Quyền – cho hay, Hoa Kỳ là thị trường tiêu thụ khoảng 20% tổng lượng hàng hóa XK của Việt Nam. Thặng dư trong cán cân thương mại giữa Hoa Kỳ và Việt Nam khoảng 32 tỷ USD mỗi năm, nghiêng về phía Việt Nam. Điều này đã đẩy Việt Nam vào danh sách 6 quốc gia có mức thâm hụt thương mại lớn nhất của Hoa Kỳ.

Phân tích kỹ hơn về vấn đề này, Chuyên gia phân tích chính sách thuộc Tổ chức Forest Trend- ông Tô Xuân Phúc- cho biết, chính sách thương mại của Tổng thống Donald Trump hiện đi theo hướng giảm thâm hụt thương mại, bảo hộ mậu dịch, khuyến khích sản xuất trong nước. Chính sách này đã tác động trực tiếp đến Trung Quốc- quốc gia có mức thặng dư thương mại với Hoa Kỳ lớn nhất. Để tránh những tác động từ chính sách của Hoa Kỳ, thời gian gần đây, rất nhiều DN chế biến gỗ Trung Quốc đã chuyển hướng đầu tư sang Việt Nam.

Hiện tại, thặng dư thương mại đối với mặt hàng gỗ và sản phẩm từ gỗ của Việt Nam với thị trường Hoa Kỳ đã đạt trên 2 tỷ USD. Cộng với luồng đầu tư từ Trung Quốc vào ngành gỗ của Việt Nam, tới đây rất có thể sẽ tạo ra những thách thức mới cho DN sản xuất, chế biến gỗ và các sản phẩm từ gỗ của Việt Nam vào thị trường Hoa Kỳ.

“Điều này đòi hỏi ngành gỗ và các cơ quan quản lý của Việt Nam cần có những bước chuẩn bị thích hợp, nhằm giảm thiểu những thay đổi trong XK vào thị trường Hoa Kỳ”- ông Tô Xuân Phúc nêu ý kiến.