Cần Thơ mở hướng ra biển, tạo tăng trưởng cho Đồng bằng sông Cửu Long

Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Quyết định số 909/QĐ-TTg phê duyệt Nhiệm vụ Quy hoạch chung TP. Cần Thơ đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075. Quy hoạch được kỳ vọng tạo nền tảng để Cần Thơ phát huy vai trò đô thị hạt nhân vùng Đồng bằng sông Cửu Long, đồng thời mở rộng không gian phát triển theo hướng biển và tăng cường liên kết kinh tế vùng.

Tháo gỡ “điểm nghẽn” logistics cho toàn vùng

Theo quyết định được phê duyệt, phạm vi quy hoạch bao gồm toàn bộ địa giới hành chính TP. Cần Thơ với 103 đơn vị hành chính cấp xã và khu vực không gian biển liên quan theo quy định hiện hành. Tổng diện tích tự nhiên lập quy hoạch khoảng 6.360,98km².

Điểm nhấn đáng chú ý trong định hướng phát triển lần này là xây dựng Cần Thơ trở thành cực tăng trưởng của Đồng bằng sông Cửu Long, giữ vai trò cửa ngõ giao thương quốc tế quan trọng của khu vực hạ lưu sông Mekong. Thành phố được định hướng phát triển theo mô hình đô thị sông nước hiện đại, gắn với hệ thống logistics, năng lượng, công nghiệp xanh và đổi mới sáng tạo.

Không gian phát triển mở rộng hướng biển được xem là bước đi chiến lược nhằm tháo gỡ “điểm nghẽn” logistics cho toàn vùng. Theo quy hoạch, TP. Cần Thơ sẽ kết nối chặt chẽ với cảng biển đặc biệt Trần Đề và các hành lang kinh tế ven biển để hình thành chuỗi giao thương liên hoàn từ nội vùng ra quốc tế.

Ông Hà Vũ Sơn, Giám đốc Sở Công Thương TP. Cần Thơ khẳng định, định hướng phát triển đô thị gắn với logistics và kinh tế biển không chỉ tạo dư địa tăng trưởng mới, mà còn đặt nền tảng để Cần Thơ trở thành trung tâm logistics và cửa ngõ xuất khẩu trực tiếp của toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Theo ông Hà Vũ Sơn, điểm nghẽn lớn nhất của khu vực trong nhiều năm qua là chi phí logistics cao do phụ thuộc vào hệ thống trung chuyển ngoài vùng, làm giảm sức cạnh tranh của hàng hóa, việc đầu tư đồng bộ hạ tầng logistics, cảng biển và các tuyến kết nối liên vùng sẽ từng bước hình thành chuỗi cung ứng khép kín ngay tại vùng, qua đó giảm chi phí, rút ngắn thời gian lưu thông và nâng cao giá trị xuất khẩu cho các ngành hàng chủ lực như nông sản, thủy sản và công nghiệp chế biến.

“Quy hoạch mới không chỉ mở rộng không gian phát triển cho Cần Thơ mà còn tái cấu trúc vai trò của Thành phố trong liên kết vùng, chuyển từ vị trí trung tâm hành chính – dịch vụ sang trung tâm trung chuyển, chế biến và phân phối hàng hóa quy mô lớn. Đây là cơ hội để Cần Thơ bứt phá, hình thành hệ sinh thái logistics hiện đại, gắn với công nghiệp chế biến sâu, năng lượng và thương mại quốc tế”, ông Hà Vũ Sơn nhấn mạnh”.

Bên cạnh vai trò trung tâm logistics, Cần Thơ còn được định hướng trở thành trung tâm khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, giáo dục đào tạo và y tế chuyên sâu của vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Thành phố sẽ phát triển mạnh công nghiệp chế biến, chế tạo, nông nghiệp thông minh và nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao nhằm nâng cao giá trị chuỗi sản xuất.

Xây dựng mô hình “đô thị sông - nước” hiện đại, đặc sắc

Quy hoạch cũng đặt yêu cầu phát triển đô thị gắn với bản sắc văn hóa sông nước miền Tây Nam Bộ. Hệ thống sông ngòi, kênh rạch và không gian sinh thái tự nhiên được xem là nền tảng để xây dựng mô hình “đô thị sông - nước” hiện đại, đặc sắc của Đông Nam Á.

Trao đổi với Báo Công Thương, PGS.TS. Văn Phạm Đăng Trí, Viện trưởng Viện Mekong Cần Thơ, cho biết định hướng phát triển Cần Thơ theo hướng sinh thái, thông minh và thích ứng biến đổi khí hậu là lựa chọn tất yếu trong bối cảnh Đồng bằng sông Cửu Long đang chịu nhiều sức ép. Ngoài sụt lún và nước biển dâng, tình trạng thiếu nước từ thượng nguồn kết hợp với xâm nhập mặn ngày càng nghiêm trọng đang đặt ra thách thức lớn cho sản xuất và đời sống toàn vùng.

Ông nhấn mạnh, phát triển đô thị phải gắn với bảo tồn hệ sinh thái tự nhiên, kiểm soát khai thác tài nguyên và xây dựng hạ tầng chống chịu cao, từ đó hình thành mô hình đô thị sông – nước đặc sắc, vừa giữ bản sắc văn hóa, vừa tạo nền tảng sinh thái bền vững. Trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy tăng trưởng xanh, Cần Thơ cần đóng vai trò cực tăng trưởng và đầu mối liên kết vùng, kết nối hạ tầng logistics, năng lượng và thương mại để nâng cao năng lực cạnh tranh cho toàn Đồng bằng sông Cửu Long.

PGS.TS. Văn Phạm Đăng Trí cho rằng, để hiện thực hóa tầm nhìn này, TP.  Cần Thơ phải phát triển logistics và kinh tế biển theo tiêu chuẩn xanh, đồng thời khẳng định vai trò trung tâm khoa học – đổi mới sáng tạo. Trong đó, Đại học Cần Thơ giữ vị trí dẫn dắt, đào tạo nhân lực chất lượng cao, nghiên cứu công nghệ sinh thái, năng lượng tái tạo và nông nghiệp thông minh, mở rộng hợp tác quốc tế để biến thành phố thành “phòng thí nghiệm sống” cho các mô hình đô thị thích ứng khí hậu vùng Mekong.

“Điểm quan trọng của quy hoạch lần này là đặt yếu tố bền vững và khả năng chống chịu lên hàng đầu, kết hợp phát triển xanh với gắn kết liên vùng. Đây không chỉ là bài toán kinh tế của Cần Thơ, mà còn là chiến lược dài hạn của Việt Nam trong bảo vệ môi trường, nâng cao chất lượng sống và khẳng định vị thế của Đồng bằng sông Cửu Long trong lưu vực sông Mekong”, PGS.TS. Văn Phạm Đăng Trí nhận định.

Theo định hướng quy hoạch, TP. Cần Thơ sẽ phát triển thành “Cửa ngõ Mê Kông xanh - thông minh - giàu bản sắc”, là trung tâm năng lượng, logistics sông - biển và dịch vụ đô thị cao cấp của vùng. Thành phố cũng hướng tới xây dựng xã hội tri thức, hạ tầng hiện đại, kết nối thông minh và môi trường sống an toàn nhằm thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao và các nhà đầu tư chiến lược.

Tầm nhìn đến năm 2075, TP. Cần Thơ được kỳ vọng trở thành thành phố sinh thái, văn minh, hiện đại, thuộc nhóm các đô thị phát triển khá ở châu Á và là điểm đến hấp dẫn trên bản đồ du lịch quốc tế.

Quy hoạch mới không chỉ mở rộng dư địa phát triển cho Cần Thơ mà còn mở ra cơ hội hình thành trung tâm logistics, kinh tế biển và đổi mới sáng tạo, tạo động lực tăng trưởng mới cho toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long.