Bức tranh công nghiệp tiếp tục xu hướng tích cực trong quý IV

Công nghiệp chế biến, chế tạo là điểm nhấn trong bức tranh công nghiệp

Đánh giá về bức tranh công nghiệp 9 tháng, bà Phí Thị Hương Nga - Trưởng Ban Thống kê Công nghiệp và Xây dựng (Cục Thống kê - Bộ Tài chính) cho biết: Trong bối cảnh kinh tế, chính trị thế giới tiếp tục có nhiều diễn biến khó lường và khó đoán định, đặc biệt là chính sách thuế quan của Hoa Kỳ có nhiều thay đổi, nhưng sản xuất công nghiệp của Việt Nam vẫn nổi lên như một điểm sáng, với xu hướng “quý sau cao hơn quý trước”.

Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) quý I/2025 tăng 8,3%, nhưng sang đến quý II/2025 tăng 9,3% và quý III/2025 tăng 10% so với cùng kỳ năm ngoái. Tính chung 9 tháng năm 2025, toàn ngành công nghiệp tăng 9,1%.

“Đây là mức tăng khá cao, phản ánh sự phục hồi mạnh mẽ của nhiều nhóm ngành, nhất là công nghiệp chế biến, chế tạo” - bà Phí Thị Hương Nga thông tin.

Cũng theo đại diện Cục Thống kê, trong cơ cấu, ngành chế biến, chế tạo vẫn giữ vai trò trụ cột, tăng trưởng 10,2% trong quý III và 10,4% trong 9 tháng. Đây cũng là ngành đóng góp lớn nhất vào tăng trưởng công nghiệp, đồng thời kéo theo sự phục hồi của các lĩnh vực dịch vụ liên quan như logistics, vận tải, thương mại.

Các nhóm ngành điện tử - linh kiện, dệt may, da giày, chế biến thực phẩm… đều ghi nhận kết quả tích cực nhờ nhu cầu nội địa và xuất khẩu cùng tăng. Trong khi đó, ngành khai khoáng cũng phục hồi sau thời gian dài suy giảm, quý III tăng 8,2% so với cùng kỳ. Ngành sản xuất và phân phối điện quý III tiếp tục tăng trưởng ổn định, tạo nền tảng quan trọng, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, đồng thời hỗ trợ sản xuất công nghiệp bền vững.

Lý giải về nguyên nhân bức tranh công nghiệp quý III và 9 tháng tích cực, bà Phí Thị Hương Nga cho rằng, có nhiều nguyên nhân, trong đó nổi bật là: Môi trường tín dụng thuận lợi, lãi suất cho vay tiếp tục giảm, giúp doanh nghiệp dễ tiếp cận vốn hơn.

“Hệ thống ngân hàng triển khai nhiều gói hỗ trợ tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, cũng như doanh nghiệp xuất khẩu. Điều này giúp giảm chi phí tài chính, gia tăng khả năng mở rộng sản xuất” - bà Nga khẳng định.

Bên cạnh đó, vốn đầu tư toàn xã hội 9 tháng năm 2025 tăng 11,6% so với cùng kỳ, riêng quý III tăng 13,3%. Vốn đầu tư công được đẩy nhanh, tạo nhu cầu lớn cho các ngành sản xuất vật liệu xây dựng, cơ khí, thiết bị. Đồng thời, vốn FDI tiếp tục đổ mạnh vào các dự án chế biến, chế tạo, đặc biệt trong lĩnh vực điện tử, linh kiện và công nghiệp phụ trợ, bổ sung năng lực sản xuất mới và thúc đẩy chuyển giao công nghệ.

Xuất khẩu vẫn tiếp tục duy trì tăng trưởng, nhu cầu hàng hóa tại các thị trường lớn như: Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản và ASEAN vẫn khả quan. Đáng chú ý, nhiều đối tác quốc tế đẩy sớm tiến độ nhập khẩu để phòng ngừa rủi ro thương mại, tạo thêm đơn hàng trong nửa đầu năm và quý III. Điều này trực tiếp nâng sản lượng công nghiệp, nhất là trong các ngành điện tử, dệt may, da giày.

Một nguyên nhân nữa khiến tăng trưởng công nghiệp tăng đó là, Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương trong thời gian qua đã tập trung tháo gỡ khó khăn, cải thiện thủ tục hành chính, giúp nhiều dự án công nghiệp triển khai nhanh hơn. Môi trường kinh doanh thuận lợi cũng góp phần nâng cao niềm tin doanh nghiệp, thúc đẩy đầu tư mở rộng sản xuất.

Tích cực nhưng vẫn nên thận trọng

Bước sang quý IV/2025, theo đánh giá của bà Phí Thị Hương Nga, bức tranh sản xuất công nghiệp được dự báo tiếp tục tích cực. Tuy nhiên vẫn cần thận trọng, do biến động thương mại quốc tế, căng thẳng thương mại giữa các nền kinh tế lớn có thể ảnh hưởng đến dòng đơn hàng xuất khẩu.

Bên cạnh đó, giá dầu, khí, than trên thị trường thế giới diễn biến khó lường, có thể gây áp lực chi phí sản xuất trong nước. Tiến độ giải ngân vốn đầu tư công nếu chậm so với kế hoạch, sẽ ảnh hưởng đến cầu nội địa đối với các sản phẩm công nghiệp, nhất là vật liệu xây dựng.

Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp vẫn còn hạn chế, nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ còn hạn chế về công nghệ, khó đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, dễ bị tác động khi nhu cầu toàn cầu thay đổi.

Từ những phân tích trên, Cục Thống kê nhận định, tăng trưởng công nghiệp quý IV/2025 có thể phân hóa theo 3 kịch bản, bao gồm: Thuận lợi, trung tính và thận trọng.

Với kịch bản thuận lợi: Nếu đơn hàng xuất khẩu duy trì ổn định, đầu tư công thực hiện mạnh, chi phí đầu vào không tăng đột biến, sản xuất công nghiệp quý IV có thể tăng cao hơn quý III.

Tại kịch bản trung tính: Nếu xuất khẩu chỉ giữ ở mức ổn định, chi phí sản xuất tăng nhẹ, để duy trì mức tăng trưởng cao hơn quý III sẽ rất khó khăn.

Với kịch bản thận trọng: Nếu thị trường quốc tế suy yếu, giá năng lượng và nguyên liệu tăng, tiến độ giải ngân đầu tư công chậm, mức tăng có thể thấp hơn 9 tháng đầu năm.

Để biến cơ hội thành động lực dài hạn, đại diện Cục Thống kê cho rằng, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa và tiền tệ, thúc đẩy đổi mới công nghệ, phát triển công nghiệp hỗ trợ, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, đồng thời bảo đảm nguồn cung năng lượng và nguyên liệu ổn định.

Tăng trưởng công nghiệp 9 tháng được hỗ trợ bởi ổn định kinh tế vĩ mô, lạm phát 9 tháng được kiểm soát tốt, tỷ giá tương đối ổn định, dự trữ ngoại hối duy trì ở mức an toàn. Đây là những yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp yên tâm sản xuất, giảm áp lực chi phí đầu vào.