Báo chí thời Nghị quyết 18: Gọn để tinh, đổi mới để phát triển

Động lực mới từ Nghị quyết 18

Tại Diễn đàn báo chí toàn quốc 2025 (trong khuôn khổ Hội Báo toàn quốc năm 2025), ông Phạm Văn Tuấn, Giám đốc Trung tâm Báo chí Truyền thông Thành phố Hải Phòng đã chia sẻ về quá trình hoạt động của Trung tâm.

Theo đó, tại phiên thảo luận với chủ đề “Nghị quyết 18 và yêu cầu đổi mới nhân sự báo chí”, ông Tuấn cho biết, mục tiêu không chỉ là giảm các đầu mối và tinh gọn bộ máy, mà còn là sự hợp nhất các loại hình báo chí bao gồm báo in, báo hình và báo nói. Điều này đòi hỏi một cách làm báo hoàn toàn mới, tích hợp mạnh mẽ chuyển đổi số, viễn thông và trí tuệ nhân tạo, nhằm khơi gợi cảm hứng để các nhà báo thay đổi thói quen và tư duy làm việc.

Thách thức lớn nhất được ông Tuấn chỉ ra là việc thích nghi với những khác biệt trong cách thức tác nghiệp giữa các loại hình báo chí, cũng như văn hóa làm việc đặc thù của từng đơn vị.

“Phương thức làm báo ở mỗi địa phương có những đặc điểm riêng biệt, dẫn đến sự khác biệt về văn hóa giữa những người làm báo tại các vùng miền. Cùng với đó, cơ chế tài chính cũng đang trong quá trình thay đổi để phù hợp với mô hình mới này”, ông Tuấn nhấn mạnh.

Tại Trung tâm Báo chí Truyền thông Thành phố Hải Phòng, ông Phạm Văn Tuấn cho hay, khi Hải Phòng và Hải Dương hợp nhất, số lượng nhân sự sẽ rất đông, dẫn đến tình trạng thừa nhiều trong từng bộ phận.

Trước tình hình này, Trung tâm đã có những phương án tái đào tạo, cầm tay chỉ việc để giúp đội ngũ thích nghi với môi trường mới. Ông Tuấn cho rằng, việc xác định đây là quá trình tái đào tạo, đồng thời áp dụng cơ chế cho những người không phù hợp được nghỉ, và sẵn sàng tiếp nhận phóng viên mới nếu phù hợp với cơ quan.

Đặc biệt, trong bối cảnh phát triển truyền thông đa phương tiện, ông Tuấn nhận thấy đơn vị đang thiếu nhiều những người đa nhiệm và có trình độ công nghệ. Điều này cho thấy nhu cầu cấp thiết về những nhân sự có khả năng làm việc linh hoạt trên nhiều nền tảng và am hiểu công nghệ số.

Cũng tại phiên thảo luận, ông Nguyễn Văn Hoài, Tổng biên tập báo Nông thôn ngày nay/Dân Việt đã chia sẻ về những tác động của Nghị quyết 18-NQ/TW đối với báo. Theo ông Hoài, câu chuyện sáp nhập gần như đã thuộc về quá khứ, bởi việc tổ chức lại đã đi vào hoạt động từ ngày 1/3. Hiện tại, các bộ phận đang tiến hành sơ kết để đánh giá những lợi thế và tồn tại cần khắc phục trong quá trình sáp nhập.

“Việc sáp nhập các tạp chí vào báo đã giúp tinh gọn bộ máy từ 22 phòng ban xuống còn 12 phòng ban/đơn vị. Văn phòng thường trú đã giảm từ 9 xuống còn 4”, ông Hoài thông tin.

Sau 3 tháng triển khai, ông Hoài khẳng định những thuận lợi đạt được nhiều hơn so với khó khăn. Ông dẫn lời Thủ tướng, rằng việc sáp nhập không đơn thuần là cắt giảm đầu mối và ngân sách, mà còn là tạo ra không gian và động lực mới, nhằm giải quyết sự trì trệ và những cách làm cũ đang cản trở sự phát triển của cơ quan.

Các đơn vị sau sáp nhập cũng đã dần bắt kịp với mô hình mới. Ông Hoài cho rằng, yêu cầu đối với đội ngũ phóng viên phải đa năng hơn, có khả năng sản xuất nội dung trên đa nền tảng, thậm chí kiêm nhiệm vai trò MC, thực hiện talk show và tổ chức sự kiện. Toàn bộ 181 cán bộ, phóng viên của đơn vị đã quán triệt và đang nỗ lực thực hiện những nhiệm vụ này. Ông Hoài khẳng định, việc sáp nhập từ thực tiễn đã tạo ra nhiều cơ hội hơn cho sự phát triển của báo.

Xu hướng nhà báo đa nhiệm

Trong khi đó, TS. Phan Văn Kiền, Viện trưởng Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) nhận định, sau một thời gian ngắn triển khai, các cơ quan báo chí đã có những bước phát triển tích cực.

TS. Kiền cho hay, Nghị quyết 18-NQ/TW không chỉ là yêu cầu mà còn là cơ hội để báo chí đổi mới. Tuy nhiên, dưới góc độ nghiên cứu, TS. Kiền bày tỏ sự lo lắng khi việc tinh gọn chưa thực sự đạt được hiệu năng và hiệu lực như mong muốn.

“Tinh gọn không chỉ là giảm quân số, giảm đầu mối, giảm các sự trùng lặp. Tinh gọn mà chỉ gọn không tinh thì cũng không đúng”, TS. Kiền bày tỏ.

Bên cạnh đó, TS. Kiền cũng chỉ ra mối lo ngại chính của các cơ quan, đơn vị là tình trạng thiếu vẫn thiếu và thừa vẫn thừa. Theo TS. Kiền, câu chuyện tinh gọn cần được tiếp cận một cách hệ thống hơn. Ngoài việc giảm sự trùng lặp ở các đầu mối, nhiệm vụ phải được tăng cường ở từng phòng ban và từng phóng viên.

Trong bối cảnh này, một nhà báo chỉ làm một nhiệm vụ sẽ không đáp ứng được đòi hỏi mới. TS. Kiền đề xuất khái niệm “sản phẩm báo chí” thay vì “tác phẩm báo chí” để nhấn mạnh tính đa dạng và đa nhiệm của một người làm báo hiện nay.

Đồng thời, về phía cơ sở đào tạo, TS. Kiền đánh giá, Nghị quyết 18-NQ/TW không chỉ là một chính sách mà còn là đòi hỏi từ thực tiễn báo chí. Khi nhiều sinh viên lo lắng về nguy cơ thất nghiệp, TS. Kiền khẳng định Viện đã chuẩn bị cho điều này từ 10 năm trước.

“Sinh viên báo chí ngày nay phải đa nhiệm, không chỉ có thể làm báo mà còn có thể làm truyền thông, và đó chính là nhiệm vụ mà Viện đang đặt ra cho mình”, Viện trưởng Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông nhấn mạnh.

Hội Báo toàn quốc 2025 được tổ chức đúng dịp kỷ niệm 100 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, là sự kiện có quy mô lớn chưa từng có, diễn ra từ ngày 19-21/6/2025 tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, đường Phạm Hùng, phường Mễ Trì, quận Nam Từ Liêm, Hà Nội.

Xứng tầm với đợt kỷ niệm 100 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, trong khuôn khổ Hội Báo năm nay, Diễn đàn Báo chí toàn quốc lần thứ II là điểm nhấn quan trọng, quy tụ gần 1.000 đại biểu gồm lãnh đạo cơ quan báo chí, nhà báo, chuyên gia truyền thông và diễn giả hàng đầu, được kỳ vọng sẽ khai mở không gian sáng tạo, để nâng tầm chiến lược cho báo chí cách mạng Việt Nam trên hành trình vươn mình cùng dân tộc, xứng tầm nền báo chí chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại.