Ấn Độ chi 100 tỷ USD gỡ 'nút thắt' lưới điện

Từ quốc gia phụ thuộc than đá đến trung tâm tăng trưởng điện mặt trời

Chỉ khoảng một thập kỷ trước, điện mặt trời vẫn là lĩnh vực khá xa lạ tại Ấn Độ, chủ yếu hiện diện thông qua một số hệ thống điện mặt trời áp mái và các mô hình vi lưới phục vụ vùng nông thôn hẻo lánh. Đầu năm 2015, Chính phủ của Thủ tướng Narendra Modi đã đặt mục tiêu nâng sản lượng than trong nước lên khoảng 1,5 tỷ tấn vào năm 2030 để đáp ứng nhu cầu công nghiệp hóa.

Tuy nhiên, bức tranh năng lượng của quốc gia Nam Á đã thay đổi nhanh chóng. Trong giai đoạn  2025 - 2026, Ấn Độ bổ sung kỷ lục 44GW công suất điện mặt trời, nâng tổng công suất lắp đặt lên 154GW. Qua đó, trở thành thị trường tăng trưởng điện mặt trời lớn thứ hai thế giới sau Trung Quốc và đứng thứ ba toàn cầu về tổng công suất lắp đặt.

Dự báo của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết, điện mặt trời sẽ đáp ứng khoảng 50% mức tăng nhu cầu điện của Ấn Độ đến năm 2030. Trong khi đó, tỷ trọng điện than, hiện vẫn chiếm khoảng 70% sản lượng điện quốc gia, được dự báo sẽ giảm xuống dưới 50% vào năm 2035.

Song song với việc mở rộng công suất phát điện, Ấn Độ cũng thúc đẩy phát triển chuỗi cung ứng trong nước nhằm giảm phụ thuộc vào nhập khẩu. Cụ thể, Chương trình Khuyến khích gắn với sản lượng được triển khai để hỗ trợ sản xuất các mô-đun quang điện hiệu suất cao. Quy định Tiếp cận mở năng lượng xanh cũng tạo điều kiện cho các khách hàng có phụ tải từ 100 kW trở lên được mua điện trực tiếp từ các nhà phát triển dự án năng lượng tái tạo.

Bên cạnh đó, Chính phủ Ấn Độ còn áp dụng cơ chế Danh mục các nhà sản xuất và mô-đun điện mặt trời được phê duyệt (ALMM). Theo đó, các dự án có sử dụng nguồn vốn hoặc chính sách hỗ trợ của Nhà nước, chỉ được sử dụng thiết bị điện mặt trời từ các nhà sản xuất nằm trong danh mục được Chính phủ phê duyệt.

Nhờ các chính sách trên, năng lực sản xuất tế bào quang điện của Ấn Độ đã tăng lên khoảng 30GW mỗi năm. Cùng với đó, dự án công viên điện mặt trời Khavda tại vùng sa mạc muối Rann of Kutch, gần biên giới Ấn Độ - Pakistan, đang được phát triển với quy mô hơn 726km2 và công suất dự kiến 30GW, hứa hẹn trở thành trang trại điện mặt trời lớn nhất thế giới.

Đầu tư 100 tỷ USD để giải "bài toán" lưới điện

Trong năm qua, gần 40% sản lượng điện mặt trời được tạo ra tại các khu vực sa mạc phía Tây đã không thể truyền tải tới các trung tâm công nghiệp và khu vực đông dân cư do hạ tầng lưới điện chưa đáp ứng yêu cầu.

Điều này buộc nhiều doanh nghiệp như phải giảm sản lượng phát điện trong các khung giờ cao điểm nhằm bảo đảm an toàn vận hành hệ thống.

Để tháo gỡ điểm nghẽn này, Chính phủ Ấn Độ đang triển khai chương trình đầu tư khoảng 100 tỷ USD nhằm mở rộng lưới điện quốc gia thêm khoảng 30% vào năm 2032. Các tuyến truyền tải thuộc chương trình Hành lang Năng lượng xanh sẽ kết nối những bang giàu tiềm năng năng lượng tái tạo với các trung tâm phụ tải lớn.

Cùng với mở rộng hạ tầng truyền tải, Ấn Độ cũng đầu tư mạnh cho các giải pháp lưu trữ năng lượng. Đồng thời, quốc gia này đặt mục tiêu phát triển hơn 100GW thủy điện tích năng vào năm 2047, trong đó có dự án Kundah công suất 500MW tại bang Tamil Nadu cùng nhiều dự án mới do Tata Power và các địa phương triển khai.

Phát biểu tại Tuần lễ Lưu trữ Năng lượng Ấn Độ ngày 8/7 (theo giờ địa phương), Bộ trưởng Điện lực Ấn Độ Manohar Lal cho biết, nước này cần chuẩn bị để đáp ứng mức phụ tải cực đại khoảng 300GW vào năm tới, trong bối cảnh các trung tâm dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI) và xe điện phát triển mạnh. Theo ông, việc mở rộng hạ tầng lưới điện, hệ thống lưu trữ cũng như đẩy mạnh sản xuất thiết bị trong nước là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo đảm an ninh năng lượng và giảm phụ thuộc vào nhập khẩu.

Theo ước tính của Tổ chức xếp hạng tín nhiệm ICRA, lĩnh vực truyền tải điện của Ấn Độ sẽ cần đầu tư từ khoảng 52 - 61 tỷ USD trong giai đoạn 2027 - 2032 để đáp ứng mục tiêu tích hợp hơn 900GW công suất nguồn điện phi hóa thạch vào giai đoạn 2035 - 2036. 

Việc đẩy nhanh hoàn thiện hạ tầng truyền tải cùng hệ thống lưu trữ sẽ được xem là chìa khóa để Ấn Độ phát huy hiệu quả làn sóng đầu tư vào điện mặt trời, đồng thời củng cố an ninh năng lượng và thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế phát thải thấp.