Xúc tiến thị trường cho ngành nhôm: Doanh nghiệp chủ động

Xuất khẩu phụ thuộc vào thị trường truyền thống

Ông Vũ Văn Phụ, Phó Chủ tịch Hiệp hội Nhôm thanh định hình Việt Nam, cho hay, khoảng 10 năm trở lại đây, ngành nhôm đã có bước tiến nhanh chóng. Về tiêu thụ, bên cạnh việc có mặt tại nhiều lĩnh vực trong nước như xây dựng, công nghiệp, giao thông…, ngành nhôm còn xuất khẩu một lượng đáng kể sản phẩm ra thị trường nước ngoài.

Trong đó, thị trường Mỹ chiếm tỷ trọng lớn nhất với 25% giá trị xuất khẩu của ngành nhôm Việt Nam, bao gồm: Nhôm dạng thanh que và hình hợp kim, tủ bếp, bàn nhôm, thiết bị nội thất nhôm, khung nhôm, khung cửa nhôm, cửa nhôm hoàn chỉnh, tấm nhôm và các mặt hàng nhôm khác.

Tiếp đến là thị trường Trung Quốc với 10% tỷ trọng. Gần đây, Trung Quốc hạn chế xuất khẩu, thị trường này đang thu mua các kim loại màu sau tái chế để phục vụ ngành sản xuất trong nước.

Thị trường Nhật Bản và Hàn Quốc có tỷ trọng lần lượt là 11% và 10%. Sản phẩm xuất khẩu chủ yếu là linh kiện máy móc và thiết bị điện, điện tử, linh kiện sản xuất ô tô cho các tập đoàn.

Cũng theo ông Vũ Văn Phụ, ngành nhôm tuy không mạnh về xuất khẩu như điện tử và linh kiện, dệt may, da giày, nhưng với 17 hiệp định thương mại tự do đã đi vào thực thi, cơ hội mở ra cho ngành là rất lớn. “Thuế xuất khẩu với hầu hết các sản phẩm hoàn chỉnh cho người dùng cuối cũng là 0%”, lãnh đạo Hiệp hội Nhôm thanh định hình Việt Nam thông tin.

Ông cũng đồng thời cho biết, trong nước, Chính phủ đã tăng cường các biện pháp thúc đẩy hợp tác quốc tế, chuyển giao công nghệ. Nhờ đó, các doanh nghiệp trong ngành có cơ hội đổi mới công nghệ hiện đại, tối ưu hóa quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm, từ đó tăng sức cạnh tranh trên thị trường.

Tuy nhiên, trong bối cảnh chung của nhiều ngành hàng, xuất khẩu của ngành nhôm đang gặp nhiều thử thách. Đầu tiên, Nga và Trung Quốc là hai thị trường cung ứng nhôm lớn nhất thế giới, nhưng mức thuế rất cao của Mỹ và các biện pháp trừng phạt kinh tế khiến cho dòng chảy hàng hóa nhôm nguyên liệu tắc nghẽn, khó chảy vào thị trường Việt Nam.

Các thị trường lớn như Mỹ, EU, Nhật Bản, Úc liên tục dựng lên các rào cản thuế quan, phi thuế quan, các quy định về môi trường khiến doanh nghiệp Việt gặp nhiều khó khăn khi mở rộng thị trường xuất khẩu.

Cùng với đó, doanh nghiệp luôn đối mặt với nguy cơ bị điều tra phòng vệ thương mại. Đơn cử, Mỹ đã khởi xướng nhiều cuộc điều tra phòng vệ thương mại liên quan đến nhôm Việt Nam và khu vực châu Á.

Doanh nghiệp chủ động trong công tác xúc tiến thương mại

Trong bối cảnh có nhiều thách thức như vậy, theo các chuyên gia, việc mở rộng, đặc biệt là đa dạng thị trường xuất khẩu là yêu cầu cấp thiết. Nhìn nhận ở góc độ cơ hội, ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công Thương, cho rằng, có nhiều thuận lợi cho doanh nghiệp ngành nhôm trong việc mở rộng thị trường.

Việt Nam đứng thứ 3 thế giới về nguyên liệu để sản xuất nhôm (bôxit), nên có cơ sở để phát triển nguyên liệu sơ cấp. Hơn nữa, ngành chủ yếu xuất khẩu vào Mỹ với mức thuế 23%, thấp hơn nhiều so với mức thuế 50% mà các quốc gia xuất khẩu khác phải chịu. Giá điện của Việt Nam thấp hơn 25% so với các quốc gia trong khu vực, bằng 1/3 so với EU. Đây là những lợi thế lớn, không chỉ giúp doanh nghiệp ngành nhôm tiết kiệm chi phí sản xuất, mà còn là cơ sở tăng trưởng dài hạn cho ngành.

Tuy nhiên, để tận dụng được những cơ hội này, cần nhìn thẳng vào năng lực nội tại của ngành nhôm. Hiện ngành chưa có thương hiệu. “Cho dù các hiệp định thương mại tự do có hiệu lực, nhiều mã thuế về 0%, nhưng nếu sản phẩm không có thương hiệu, không tạo được lòng tin với người tiêu dùng, vẫn rất khó vào được thị trường,” ông Vũ Bá Phú nhấn mạnh.

Ông đồng thời cho rằng, trong ngắn hạn, ngành nhôm chưa nhất thiết phải đi khai thác để phát triển nguyên liệu, mà khâu thương hiệu, đầu tư công nghệ sản xuất mới là cần thiết. Cùng với đó, doanh nghiệp cần liên kết ngang để tăng giá trị cho ngành.

“Tham gia hội chợ thương mại quốc tế là bắt buộc để tìm hiểu xu hướng thị trường và tìm kiếm đối tác, nhận chuyển giao công nghệ. Hằng năm, Cục Xúc tiến thương mại có nguồn kinh phí mồi để hỗ trợ doanh nghiệp tham gia các hội chợ, triển lãm. Trong thời gian tới, chúng tôi mong muốn hiệp hội và doanh nghiệp ngành nhôm thanh định hình liên hệ với Cục Xúc tiến thương mại để bàn và xây dựng lược phát triển thương hiệu ngành nhôm, đồng thời tổ chức các hoạt động xúc tiến thương mại nhằm mở rộng thị trường xuất khẩu cho doanh nghiệp”, lãnh đạo Cục Xúc tiến thương mại đề xuất.

Về việc tránh bị áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại cho ngành, ông Vũ Bá Phú cũng lưu ý, trong thế giới mở, cạnh tranh là không tránh khỏi. Doanh nghiệp ngành nhôm cần phải lựa chọn thị trường mục tiêu, sản phẩm mục tiêu, đầu tư cho nghiên cứu và phát triển, đổi mới sáng tạo, ứng dụng công nghệ mới nhằm nâng cao năng lực bản thân. Đồng thời, minh bạch trong sản xuất, xuất khẩu để tránh bị điều tra lẩn tránh thuế, gian lận xuất xứ.

Ở góc độ phòng vệ thương mại, ông Chu Thắng Trung, Phó Cục trưởng Cục Phòng vệ thương mại, Bộ Công Thương cũng phân tích, phòng vệ thương mại có mối liên quan chặt chẽ tới thuế nhập khẩu, truy xuất nguồn gốc nguyên liệu. “Nhập khẩu tới 100% nguyên liệu sơ cấp, doanh nghiệp ngành nhôm cần có sự chuẩn bị để chứng minh truy xuất nguồn gốc bất cứ lúc nào. Về dài hạn, có thể đa dạng hóa thị trường nhập khẩu để tránh rủi ro bị áp thuế cao hơn”, ông Chu Thắng Trung khuyến nghị.

Hơn nữa, chính sách phòng vệ thương mại đang được nhiều quốc gia áp dụng, chứ không chỉ có Hoa Kỳ. Khi xuất khẩu, doanh nghiệp ngành nhôm cần đặc biệt lưu ý.

Có thương hiệu là yếu tố cần thiết giúp sản phẩm nhôm, doanh nghiệp ngành nhôm Việt Nam thuận lợi hơn trong tiếp cận và mở rộng thị trường xuất khẩu.