Xuất khẩu ca cao sang Bắc Âu: Doanh nghiệp cần lưu ý gì?

Đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm

Bắc Âu là một trong những khu vực có yêu cầu nghiêm ngặt hàng đầu thế giới về chất lượng sản phẩm, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững.

Đối với doanh nghiệp xuất khẩu ca cao và các sản phẩm từ ca cao, việc thâm nhập các thị trường như Thụy Điển, Đan Mạch hay Na Uy không chỉ đòi hỏi năng lực cung ứng ổn định mà còn phải đáp ứng đầy đủ hệ thống tiêu chuẩn an toàn thực phẩm của châu Âu. Đây là điều kiện tiên quyết để sản phẩm được phép lưu thông trên thị trường, tạo dựng niềm tin với nhà nhập khẩu và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng thực phẩm của khu vực.

Theo quy định hiện hành, ca cao và các sản phẩm từ ca cao khi xuất khẩu sang Bắc Âu phải tuân thủ toàn bộ hệ thống quy định của Liên minh châu Âu (EU) và Khu vực Kinh tế châu Âu (EEA) về an toàn thực phẩm. Các yêu cầu này bao gồm kiểm soát chất gây ô nhiễm, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, độc tố nấm mốc, kim loại nặng, vi sinh vật và tạp chất trong toàn bộ chuỗi sản xuất.

Nếu không đáp ứng các tiêu chuẩn này, lô hàng có thể bị từ chối nhập khẩu, buộc thu hồi hoặc bị đưa vào hệ thống cảnh báo an toàn thực phẩm của châu Âu. Trong trường hợp một quốc gia hoặc một nhóm sản phẩm liên tục vi phạm, cơ quan quản lý EU có thể áp dụng các biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt hơn như yêu cầu giấy chứng nhận bổ sung, kết quả kiểm nghiệm hoặc tăng tần suất kiểm tra tại cửa khẩu.

Đối với các sản phẩm chế biến từ ca cao như bơ ca cao, bột ca cao và socola, doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống quản lý an toàn thực phẩm theo nguyên tắc HACCP nhằm nhận diện và kiểm soát các điểm rủi ro. Với hạt ca cao thô, HACCP chưa phải yêu cầu bắt buộc, tuy nhiên việc kiểm soát chặt chẽ các khâu thu hoạch, lên men, sấy, bảo quản và vận chuyển vẫn có ý nghĩa quyết định trong việc bảo đảm chất lượng và an toàn sản phẩm.

Kiểm soát chặt cadmium, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật

Trong số các rủi ro về an toàn thực phẩm đối với ngành ca cao, các chất gây ô nhiễm luôn được phía châu Âu đặc biệt quan tâm. Ô nhiễm có thể phát sinh từ nhiều công đoạn khác nhau như canh tác, thu hoạch, lên men, sấy khô, bảo quản, vận chuyển hoặc chế biến.

Do nhiều chất gây ô nhiễm có nguồn gốc tự nhiên hoặc xuất phát từ môi trường, EU không áp dụng cách tiếp cận cấm tuyệt đối mà quy định các ngưỡng tối đa cho phép trên cơ sở đánh giá khoa học của Cơ quan An toàn Thực phẩm châu Âu (EFSA).

Đối với ca cao và các sản phẩm từ ca cao, những nguy cơ chính bao gồm dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, độc tố nấm mốc, hydrocarbon thơm đa vòng (PAHs), vi sinh vật như Salmonella, kim loại nặng - đặc biệt là cadmium - cùng các tạp chất như nhựa, côn trùng hoặc dư lượng dầu khoáng.

Trong số này, cadmium là vấn đề đặc biệt đáng lưu ý. Với ca cao, rủi ro cadmium thường được nhắc đến nhiều hơn ở một số vùng sản xuất nhất định, nhất là nơi có điều kiện địa chất hoặc môi trường dễ tích tụ kim loại nặng. EU hiện quy định mức tối đa đối với cadmium trong socola và bột ca cao theo Quy định (EU) 2023/915.

Song song với cadmium, doanh nghiệp cũng cần kiểm soát chặt dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. EU thường xuyên cập nhật mức dư lượng tối đa đối với từng hoạt chất, vì vậy doanh nghiệp phải chủ động theo dõi các quy định mới. Dư lượng hóa chất có thể phát sinh không chỉ trong quá trình canh tác mà còn từ khâu bảo quản và vận chuyển nếu sử dụng hóa chất không phù hợp.

Độc tố nấm mốc cũng là yếu tố cần được kiểm soát nghiêm ngặt. Aflatoxin và ochratoxin A có thể hình thành khi ca cao bị nhiễm nấm trong quá trình lên men, phơi sấy hoặc bảo quản. Hiện chưa có giới hạn riêng đối với hạt ca cao, song bột ca cao được kiểm soát với mức tối đa của ochratoxin A là 3 μg/kg. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải chú trọng kiểm soát độ ẩm, quy trình làm khô và điều kiện bảo quản nhằm hạn chế nguy cơ phát sinh nấm mốc.

Đối với PAHs, nguy cơ chủ yếu xuất hiện trong quá trình sau thu hoạch và chế biến sơ cấp, đặc biệt khi sấy bằng khói hoặc bảo quản trong môi trường ô nhiễm. Một số hợp chất PAHs có khả năng gây ung thư nên EU kiểm soát rất chặt hàm lượng benzo[a]pyrene và tổng PAHs trong một số nhóm thực phẩm. Vì vậy, doanh nghiệp cần sử dụng thiết bị sấy phù hợp, tránh sấy trực tiếp bằng khói và bảo đảm điều kiện kho chứa sạch, khô ráo, thông thoáng.

Ngoài ra, doanh nghiệp cũng cần kiểm soát các vật lạ và tạp chất như nhựa, côn trùng, mảnh bao bì, dầu khoáng MOSH/MOAH hoặc tạp chất phát sinh từ bao đựng, giấy tái chế và túi đay đã qua xử lý. Dù chưa có quy định riêng cho tất cả các loại tạp chất này, nhà nhập khẩu Bắc Âu vẫn có thể từ chối lô hàng nếu phát hiện dấu hiệu mất vệ sinh hoặc nhiễm bẩn.

Để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường Bắc Âu, doanh nghiệp xuất khẩu ca cao cần xây dựng hệ thống kiểm soát chất lượng ngay từ vùng nguyên liệu; áp dụng thực hành nông nghiệp tốt; quản lý chặt việc sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật; đồng thời bảo đảm quy trình lên men, sấy và bảo quản đúng kỹ thuật.