WTO nỗ lực cải cách để ứng phó với xung đột tại Trung Đông 

Theo tờ Daily Sabah, ngày 26/3, Hội nghị Bộ trưởng các nước thành viên Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) đã khai mạc tại thủ đô Yaounde của Cameroon trong bối cảnh hệ thống thương mại toàn cầu đối mặt nhiều sức ép do căng thẳng địa chính trị và biến động kinh tế liên quan tới cuộc xung đột Trung Đông.

Phát biểu tại hội nghị, Tổng Giám đốc WTO Ngozi Okonjo-Iweala cảnh báo hệ thống thương mại toàn cầu đang trải qua “những gián đoạn nghiêm trọng nhất trong 80 năm qua”.

Bà Ngozi Okonjo-Iweala nhấn mạnh: “Trật tự thế giới và hệ thống đa phương như chúng ta từng biết đã thay đổi không thể đảo ngược. Chúng ta sẽ không thể quay trở lại như trước... Cần hướng tới tương lai”.

Theo người đứng đầu WTO, dù khoảng 72% thương mại toàn cầu hiện vẫn diễn ra theo các quy tắc của tổ chức này, hệ thống thương mại quốc tế đang đối mặt với nhiều bất định, trong đó có tác động từ căng thẳng tại Trung Đông và các chính sách thuế quan của Mỹ đối với nhiều nền kinh tế.

Bà Ngozi Okonjo-Iweala cũng chỉ ra một loạt thách thức lớn đối với WTO, bao gồm tình trạng đình trệ của cơ chế giải quyết tranh chấp và những hạn chế về minh bạch trong việc thông báo trợ cấp. Theo bà, đến năm 2025 mới chỉ có 64 thành viên thực hiện nghĩa vụ thông báo trợ cấp, trong khi 102 thành viên chưa thực hiện.

Tổng Giám đốc WTO cảnh báo rằng, việc thiếu minh bạch làm suy giảm lòng tin, từ đó làm gia tăng nghi ngờ về tính công bằng và cạnh tranh, tạo ra “vòng luẩn quẩn” cản trở các nước đạt được đồng thuận về các quy tắc mới cũng như chương trình cải cách.

Hội nghị Bộ trưởng WTO - cơ quan ra quyết định cao nhất của tổ chức ,thường được tổ chức hai năm một lần. Tuy nhiên, hai năm sau hội nghị gần nhất tại thành phố Abu Dhabi của Các Tiểu vương quốc Arập Thống nhất (UAE), các nước thành viên vẫn chưa đạt tiến triển đáng kể trong nhiều vấn đề then chốt như trợ giá thủy sản và buôn bán nông sản.

Hội nghị lần này cũng là kỳ họp Bộ trưởng đầu tiên của WTO kể từ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump trở lại Nhà Trắng năm ngoái. Chính quyền Mỹ đã áp dụng nhiều biện pháp thuế quan và thúc đẩy các thỏa thuận thương mại song phương, đồng thời bày tỏ quan ngại đối với các quy định của WTO.

Một trong những nội dung trọng tâm của hội nghị là xây dựng lộ trình cải cách WTO, vốn bị đánh giá là thiếu hiệu quả trong việc đối phó với xu hướng bảo hộ thương mại và khó đạt được các thỏa thuận mới.

Một số thành viên đề xuất điều chỉnh cơ chế ra quyết định của WTO, vốn yêu cầu sự đồng thuận của toàn bộ 166 thành viên. Ngoài ra, các nước cũng thảo luận việc sửa đổi quy định về đối xử đặc biệt và khác biệt (S&D) đối với các nước đang phát triển và khôi phục cơ chế giải quyết tranh chấp vốn bị tê liệt nhiều năm qua.

Ủy viên phụ trách thương mại của Ủy ban châu Âu Maros Sefcovic kêu gọi tiến hành cải cách nghiêm túc nhằm giải quyết các vấn đề như cạnh tranh không công bằng và dư thừa công suất. Bộ trưởng Thương mại Cameroon Luc Magloire Mbarga Atangana cho rằng, cần cải cách để giúp WTO đủ khả năng ứng phó các thách thức mới và khôi phục niềm tin vào hệ thống thương mại đa phương.

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer nhấn mạnh các biện pháp thương mại của Washington là phản ứng nhằm điều chỉnh những mất cân đối kéo dài trong hệ thống thương mại toàn cầu.

Hội nghị kéo dài 4 ngày từ 26/3 - 29/3, quy tụ các Bộ trưởng Thương mại từ nhiều quốc gia thành viên WTO nhằm tìm cách thúc đẩy cải cách tổ chức trong bối cảnh đàm phán trì trệ, chủ nghĩa bảo hộ gia tăng và những chia rẽ địa chính trị.