Việt Nam sẽ đối mặt với tình trạng thiếu hụt lao động do mức sinh thấp

Đây là một trong những nội dung đáng chú ý được các chuyên gia chia sẻ tại Hội thảo có chủ đề: "Mức sinh thấp tại Việt Nam: Thực trạng và giải pháp", do Bộ Y tế, Hội Phụ sản Việt Nam và Công ty Merck Healthcare phối hợp tổ chức, sáng 10/11.

Tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương cho biết, trên thế giới, mức sinh ở hầu hết các châu lục đều liên tục giảm và giảm xuống rất thấp so với mức sinh thay thế.

Dự báo tình trạng thiếu lao động sẽ phổ biến trên toàn thế giới sau năm 2055. Với Việt Nam, dù duy trì mức sinh thay thế nhưng hiện nay Việt Nam đang đối mặt về sự chênh lệch mức sinh đáng kể giữa các vùng, đối tượng, tỉnh, thành phố.

Bên cạnh 33 tỉnh có mức sinh cao thì có 21, tỉnh, thành phố có mức sinh thấp, thậm chí một số địa phương có mức sinh đã rất thấp, tập trung ở khu vực Đông Nam Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long và duyên hải miền Trung.

Các tỉnh có mức sinh thấp có quy mô dân số là 37,9 triệu người, chiếm khoảng 39,4% dân số cả nước, sẽ tác động rất lớn đến quá trình phát triển bền vững cho đất nước.

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế, trong điều kiện kinh tế tiếp tục tăng trưởng nhanh, đô thị hóa, sự hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, xu hướng ít con cũng ngày càng lan rộng, mức sinh thấp kéo dài sẽ để lại nhiều hệ lụy, như già hóa dân số nhanh, thiếu hụt lao động, ảnh hưởng đến an sinh xã hội…

GS.TS. Nguyễn Viết Tiến, nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế, Chủ tịch Hội Phụ sản Việt Nam cũng thừa nhận, Việt Nam đang đứng trước nhiều thách thức, khi mức sinh chênh lệch đáng kể giữa các vùng, nhất là xu hướng giảm mức sinh ở các tỉnh, thành phố, khu vực phía Nam, ảnh hưởng rất lớn đến phát triển bền vững của đất nước.

Thông tin rõ hơn về thực trạng mức sinh tại Việt Nam, ThS.BS. Mai Trung Sơn, Chuyên viên Cao cấp, Phó Vụ trưởng Vụ Quy mô Dân số - Kế hoạch hóa gia đình, Tổng cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình cho biết, hiện dân số cả nước đã vượt quy mô 100 triệu người. Song mức sinh đang giảm so với giai đoạn trước, cơ cấu dân số trẻ đang bắt đầu chuyển sang già hóa.

Mức sinh của Việt Nam đang giảm so với giai đoạn trước, cơ cấu dân số trẻ đang bắt đầu chuyển sang già hóa

Năm 2019, nếu như cứ 2 trẻ em thì có 1 người cao tuổi, dự báo đến năm 2069 cứ 2 đứa trẻ sẽ có 3 người trên 60 tuổi. Đây là bức tranh của Việt Nam trong 50 năm tới. Như vậy, chúng ta sẽ phải đối diện với hai câu chuyện tác động toàn diện đến phát triển kinh tế - xã hội, đó là mức sinh thấp và dân số già.

Cũng đề cập đến sự chênh lệch mức sinh giữa các vùng, ông Sơn cho biết, mức sinh thấp chủ yếu nằm ở các tỉnh phía Nam. Qua 4 lần tổng điều tra tại các vùng kinh tế - xã hội cho thấy, hầu hết xu hướng mức sinh đều giảm, thậm chí vùng Đông Nam Bộ còn giảm sâu, tức là năm 1999 vùng này vẫn còn tỷ lệ một phụ nữ sinh 2,9 con thì hiện nay xuống rất thấp, chỉ còn 1,56 con.

Trong thời gian tới, để giải quyết vấn đề này, ông Sơn cho rằng, mục tiêu là cần giảm 50% chênh lệch mức sinh thay thế giữa thành thị và nông thôn, miền núi và đồng bằng; tập trung vận động sinh ít con hơn ở vùng và đối tượng có mức sinh cao; duy trì kết quả ở nơi đã đạt được mức sinh thay thế; sinh đủ 2 con ở nơi có mức sinh thấp.