Đây là nhấn mạnh của bà Lê Thị Ánh Mai - Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội tại tọa đàm “Di sản giáo dục và văn hóa Đông - Tây” diễn ra ngày 3/11, ở Văn Miếu - Quốc Tử Giám, do Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu phối hợp cùng các nhà giáo dục, nhà khoa học trong nước và các học giả đến từ Đại học Columbia (Hoa Kỳ) tổ chức.
Tọa đàm “Di sản giáo dục và văn hóa Đông - Tây” có sự tham gia của các chuyên gia, nhà nghiên cứu. Ảnh: Hoàng Lân
Chương trình đã tạo nên không gian đối thoại liên văn hóa giữa hai biểu tượng giáo dục: Văn Miếu - Quốc Tử Giám, đại diện cho tinh thần hiếu học, lễ nghĩa và truyền thống tôn sư trọng đạo của phương Đông; và Đại học Columbia là một trong những trường đại học tiêu biểu của Hoa Kỳ, biểu hiện cho tư duy khai phóng, sáng tạo, tự do học thuật của phương Tây.
Phát biểu khai mạc, bà Lê Thị Ánh Mai - Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội nhấn mạnh, Văn Miếu - Quốc Tử Giám không chỉ là một di tích mà còn là một biểu tượng giáo dục xuyên suốt lịch sử Việt Nam.
Được xây dựng từ cuối thế kỷ XI dưới triều Lý, Văn Miếu - Quốc Tử Giám ban đầu là nơi thờ tiên thánh, tiên hiền, đồng thời là trường đại học đầu tiên của quốc gia, nơi đào tạo con em hoàng tộc và tầng lớp trí thức tinh hoa. Trải qua các triều đại phong kiến, Văn Miếu - Quốc Tử Giám trở thành trung tâm giáo dục cấp cao nhất, nơi hun đúc hàng ngàn hiền tài, góp phần kiến tạo đội ngũ trí thức phục vụ đất nước.
Bà Lê Thị Ánh Mai – Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội chia sẻ tại tọa đàm. Ảnh: Thương Nguyên
Bà Lê Thị Ánh Mai khẳng định, chính nền giáo dục truyền thống được xây dựng trên nền tảng đạo lý, lễ nghĩa, tu thân, tôn sư trọng đạo đã tạo nên một di sản văn hóa giáo dục bền vững với thời gian. Những giá trị đó không chỉ gắn với lịch sử mà còn tiếp tục soi rọi vào hiện tại, trở thành bài học quý đối với giáo dục Việt Nam trong giai đoạn đổi mới.
Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên hội nhập, việc đổi mới tư duy giáo dục là yêu cầu cấp bách, song đổi mới không có nghĩa là phủ định quá khứ. Ngược lại, chính kho tàng tri thức, truyền thống và trải nghiệm lịch sử sẽ là nền tảng để xây dựng tư duy giáo dục hiện đại, phù hợp với yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.
Đạo diễn - nhà nghiên cứu Tony Bùi phát biểu tại tọa đàm. Ảnh: Ánh Vân
Ở góc nhìn điện ảnh và khoa học nhân văn, đạo diễn – nhà nghiên cứu Tony Bùi, đại diện Trung tâm Đông Á (Đại học Columbia) nhận định rằng, trong thời đại ngày nay, không có nền giáo dục nào tồn tại độc lập. Sự trao đổi học thuật không chỉ giúp hai nền giáo dục tiếp cận tri thức mới, mà còn giúp các nhà quản lý và nhà hoạch định chính sách có cơ hội nhìn lại chính mình, tìm ra phương pháp mới cho giáo dục quốc gia.
Bên cạnh đó, ông Tony Bùi cũng đưa ra đề xuất tăng cường hợp tác nghiên cứu giữa các trường đại học, học viện, viện nghiên cứu của Việt Nam với Đại học Columbia, đặc biệt trong các lĩnh vực văn hóa, giáo dục, điện ảnh và chính sách công.
Tại tọa đàm, các đại biểu, chuyên gia và nhà nghiên cứu cũng đã tập trung phân tích và đối thoại xoay quanh ba nhóm chủ đề chính, trong đó điểm nhấn là sự so sánh giữa mô hình tổ chức và phương pháp giáo dục của Quốc Tử Giám và Đại học Columbia. Đồng thời, thảo luận về vai trò của nghiên cứu Hán Nôm và văn chương trong đời sống học thuật, giao lưu văn hóa.
TS. Đinh Thanh Hiếu - Trưởng Bộ môn Hán Nôm, Khoa Văn học (Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn) đã phân tích sâu về sự khác biệt và tương đồng giữa hai hệ thống giáo dục Đông - Tây.
Theo TS. Đinh Thanh Hiếu, phương Đông coi trọng đạo lý, lễ nghĩa, tu dưỡng nội tâm và tính cộng đồng; tri thức gắn liền với quá trình hoàn thiện nhân cách và cống hiến cho xã hội. Trong khi đó, phương Tây đề cao tính cá nhân, tư duy phản biện, tự do sáng tạo và gắn tri thức với hiệu quả thực tiễn. Sự khác biệt này không phải để đối lập, mà để bổ sung cho nhau trong hành trình phát triển con người toàn diện.
