Thị trường than nhập khẩu biến động, doanh nghiệp hưởng lợi chi phí

Theo số liệu thống kê sơ bộ của Cục Hải quan, nhập khẩu than của Việt Nam trong tháng 8 đạt gần 4,3 triệu tấn với trị giá hơn 376 triệu USD, giảm so với tháng trước.

Tính trong 8 tháng đầu năm, nước ta đã nhập khẩu hơn 47 triệu tấn than, trị giá 4,7 tỷ USD, tăng 3,4% về lượng nhưng giảm 17,7% về trị giá so với cùng kỳ năm 2024, do giá than nhập khẩu trung bình giảm hơn 20%.

Việc giá giảm nhưng lượng nhập tăng cho thấy nhu cầu tiêu thụ than trong nước vẫn cao, đặc biệt trong bối cảnh nhiệt điện vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong hệ thống năng lượng quốc gia.

Indonesia đang là nhà cung cấp than lớn nhất của Việt Nam trong 8 tháng đầu năm nay, với hơn 18,4 triệu tấn, trị giá hơn 1,4 tỷ USD, giảm về lượng nhưng tăng về trị giá so với cùng kỳ năm trước. Giá bình quân đạt 79 USD/tấn, thấp hơn mặt bằng chung.

Úc là thị trường nhập khẩu than lớn thứ hai, cung cấp cho Việt Nam hơn 15,5 triệu tấn, trị giá hơn 1,8 tỷ USD, tăng 22% về lượng và giảm 9% về trị giá so với cùng kỳ năm trước. Giá nhập khẩu bình quân giảm hơn 26%.

Đáng chú ý, Nga đang là nhà cung cấp lớn thứ 3 cho nước ta trong 8 tháng đầu năm với hơn 4,6 triệu tấn, trị giá hơn 586 triệu USD, tăng 11% về lượng nhưng giảm 19% về trị giá so với cùng kỳ. Nguyên nhân khiến kim ngạch giảm là do giá nhập khẩu bình quân giảm gần 28%, tương đương 127 USD/tấn.

Cục Hải quan cho biết, nhập khẩu than tăng mạnh từ năm 2021 đến nay, chủ yếu để phục vụ sản xuất điện, xi măng và một số ngành công nghiệp khác. Việt Nam là một trong 5 nền kinh tế có mức tiêu thụ than đá cao nhất ở Đông Nam Á. Việt Nam phải nhập khẩu than dù là nước sản xuất mặt hàng này lâu đời là do nguồn cung trong nước không đáp ứng được yêu cầu về chất lượng.

Năm 2025, dự kiến Việt Nam sản xuất khoảng 37 triệu tấn than sạch, trong khi nhu cầu tiêu thụ lên tới 50 triệu tấn. Đặc biệt, do sản lượng điện than sẽ huy động ở mức cao trong mùa khô nên dự báo lượng than nhập khẩu còn tiếp tục tăng. Do đó, nước ta vẫn phải đẩy mạnh nhập khẩu, đặc biệt là than nhiệt từ Indonesia và Úc.

Mặt khác, do trữ lượng dễ khai thác trong nước đang dần cạn kiệt, nhiều mỏ buộc phải đào sâu hơn, làm tăng chi phí và giảm hiệu quả. Trong khi đó, nhập khẩu than giá rẻ giúp doanh nghiệp linh hoạt về nguồn cung, đồng thời tiết kiệm chi phí sản xuất.

Mặc dù Việt Nam đang thúc đẩy phát triển năng lượng tái tạo, than vẫn đóng vai trò nguồn cung chủ lực trong cơ cấu năng lượng đến năm 2030. Chính phủ mới đây đã giao nhiệm vụ nhập khẩu 5 triệu tấn than từ Lào, đồng thời Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam đang xúc tiến dự án kho trung chuyển, chế biến và pha trộn than tại Quảng Trị để tăng năng lực cung ứng.