Nhiều giải pháp đảm bảo cung ứng điện cho giao thông xanh

Giao thông điện "tăng tốc"

Những năm gần đây, thị trường phương tiện giao thông điện tại Việt Nam đang chứng kiến sự phát triển nhanh chóng. Từ xe máy điện đến ô tô điện, số lượng phương tiện xanh ngày càng gia tăng, phản ánh sự thay đổi trong nhận thức và hành vi tiêu dùng của người dân.

Theo đại diện các doanh nghiệp trong ngành, cơ hội cho sản xuất, lắp ráp xe điện trong nước là rất lớn, đặc biệt khi các chính sách của Chính phủ đang dần tạo hành lang rõ ràng cho quá trình chuyển đổi. Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, ông Phạm Văn Thơ - Tổng Giám đốc Công ty CP Ô tô, Xe máy điện Victoria nhận định, các chỉ đạo gần đây của Chính phủ đã thể hiện quyết tâm rất cụ thể trong việc giảm ô nhiễm môi trường và thúc đẩy giao thông xanh.

Đáng chú ý là Chỉ thị 20/CT-TTg và Quyết định 876/QĐ-TTg đã đặt ra lộ trình rõ ràng cho việc giảm phát thải trong lĩnh vực giao thông. Không chỉ dừng ở định hướng, các chính sách này còn kéo theo sự vào cuộc đồng bộ của các bộ, ngành và chính quyền địa phương.

Về phía người dân, theo ông Thơ, người dân không hề chậm trước xu hướng chuyển đổi này. Tuy nhiên, họ cần thêm thời gian để chuẩn bị tài chính và lựa chọn sản phẩm phù hợp. Bên cạnh đó, các chính sách hỗ trợ đang được xây dựng như: Hỗ trợ trực tiếp từ 3 - 5 triệu đồng/xe hay các gói vay ưu đãi lãi suất 3 - 5%/năm kỳ vọng sẽ tạo cú hích, tuy nhiên mức hỗ trợ hiện tại vẫn còn khiêm tốn và nên được nâng lên, đặc biệt cho nhóm thu nhập thấp.

Ở góc độ hạ tầng và tổ chức giao thông, nhiều giải pháp cũng đang được đề xuất. Chẳng hạn, phát triển mạnh xe máy điện trong khu vực nội đô; tổ chức các tuyến xe điện cỡ nhỏ từ 4 - 20 chỗ hoạt động như mô hình trong các khu du lịch; hay cho phép lưu hành xe ba bánh điện phục vụ vận chuyển hàng hóa nhẹ. Những giải pháp này không chỉ góp phần giảm khí thải mà còn mở ra cơ hội sinh kế cho người lao động.

Tuy nhiên, cùng với sự gia tăng nhanh chóng của phương tiện điện, một vấn đề khác lại nảy sinh là sức đáp ứng của hệ thống điện.

Dư địa của hệ thống điện còn, nhưng áp lực cục bộ cần tính trước

Tại buổi họp báo thường kỳ quý I/2026 của Bộ Công Thương vừa diễn ra, đại diện Cục Điện lực (Bộ Công Thương), cho hay, sự phát triển của giao thông điện là xu hướng dài hạn, khó đảo ngược. Những biến động về giá nhiên liệu hóa thạch trên thế giới càng thúc đẩy người dân chuyển sang sử dụng phương tiện điện.

Tính đến cuối năm 2025, Việt Nam đã có khoảng 215.000 ô tô điện và gần 2,6 triệu xe máy điện. Tổng nhu cầu điện cho số phương tiện này vào khoảng 652 triệu kWh, tương đương chỉ 0,2 - 0,3% tổng nhu cầu điện toàn quốc.

Ngay cả trong kịch bản đến năm 2030, khi số lượng ô tô điện có thể đạt 1 - 1,6 triệu xe và xe máy điện từ 8 - 13 triệu xe, tổng điện năng tiêu thụ dự kiến cũng chỉ chiếm khoảng 0,68 - 1,1% toàn hệ thống. Điều này cho thấy, về tổng thể, hệ thống điện quốc gia vẫn có thể đáp ứng được.

Tuy nhiên, vấn đề không nằm ở tổng sản lượng điện, mà ở công suất tức thời, tức khả năng cung cấp điện tại một thời điểm nhất định. Một ví dụ được đưa ra: Nếu có khoảng 100.000 ô tô điện cùng sạc nhanh với công suất 60 - 120 kW, tổng công suất tức thời có thể lên tới 6 - 12 GW, tương đương 1/8 đến 1/4 phụ tải cực đại hiện nay. Đây là áp lực rất lớn đối với hệ thống điện, đặc biệt là hệ thống điện trung áp, nơi trực tiếp cấp điện cho các trạm sạc.

Do đó, cùng với định hướng phát triển phương tiện điện, thách thức dài hạn không phải là tổng sản lượng điện tiêu thụ, mà là yêu cầu phát triển đồng bộ lưới điện trung áp và hạ tầng sạc điện. Nếu không được chuẩn bị tốt, có thể xuất hiện tình trạng quá tải cục bộ tại các khu vực đông dân cư hoặc nơi tập trung nhiều trạm sạc công cộng.

Cũng theo đại diện Cục Điện lực, tình trạng này đã báo cáo lãnh đạo Bộ Công Thương và sẽ chỉ đạo các đơn vị ngành điện triển khai một số giải pháp đồng bộ.

Thứ nhất, chủ động rà soát, cập nhật quy hoạch phát triển điện lực, đặc biệt là quy hoạch lưới điện phân phối tại các địa phương.

Thứ hai, nghiên cứu và xây dựng các cơ chế phù hợp, trong đó có biểu giá điện theo thời gian sử dụng nhằm khuyến khích sạc điện ngoài giờ cao điểm, qua đó giảm áp lực cho hệ thống điện.

Thứ ba, thúc đẩy phát triển các trạm sạc thông minh, có thể tích hợp với các nguồn điện phân tán, nhằm giảm áp lực về công suất tức thời cho hệ thống điện khi nhu cầu sạc tăng cao.

Nỗi lo về sự gia tăng nhanh chóng của các phương tiện giao thông sử dụng điện không nằm ở tổng sản lượng điện, mà ở công suất tức thời, tức khả năng cung cấp điện tại một thời điểm nhất định.