Nghệ An tạo động lực mới để bứt phá kinh tế biển

Phát huy lợi thế, tạo động lực tăng trưởng mới

Sở hữu hơn 82 km đường bờ biển, hệ thống cảng biển, khu kinh tế ven biển, ngư trường rộng lớn cùng vị trí chiến lược, Nghệ An có lợi thế lớn để phát triển kinh tế biển.

Nghệ An có lợi thế nổi bật để khai thác, nuôi trồng và chế biến thủy sản. Mỗi năm, sản lượng thủy sản của tỉnh luôn duy trì trên 200 nghìn tấn, là địa phương có sản lượng khai thác hải sản lớn của khu vực Bắc Trung Bộ. Đây không chỉ là ngành kinh tế tạo sinh kế cho hàng chục nghìn lao động ven biển mà còn đóng góp quan trọng vào tăng trưởng của tỉnh. Hiện nay, tỉnh đang tập trung cơ cấu lại ngành thủy sản theo hướng hiện đại, phát triển khai thác hải sản xa bờ gắn với bảo vệ nguồn lợi và chủ quyền biển, đảo; mở rộng nuôi tôm ứng dụng công nghệ cao; đầu tư hạ tầng nghề cá, nâng cao năng lực chế biến nhằm gia tăng giá trị sản phẩm.

Nghệ An là cửa ngõ hướng biển ngắn nhất của Bắc Trung Bộ, của nước bạn Lào và vùng Đông Bắc Thái Lan. Những năm gần đây, nhiều dự án hạ tầng chiến lược được đầu tư đã mở ra không gian phát triển mới cho kinh tế biển Nghệ An. Tuyến đường ven biển kết nối Thanh Hóa - Nghệ An, tuyến đường Vinh - Cửa Lò, dự án cao tốc Vinh - Thanh Thủy, nâng cấp Cảng hàng không quốc tế Vinh cùng việc khởi công Cảng nước sâu Cửa Lò đang từng bước hình thành mạng lưới giao thông đa phương thức, tạo điều kiện thuận lợi cho lưu thông hàng hóa và thu hút các nhà đầu tư lớn.

Song song với phát triển hạ tầng, Nghệ An đang tập trung xây dựng hệ sinh thái logistics hiện đại, thu hút doanh nghiệp đầu tư kho bãi, trung tâm logistics và có chính sách hỗ trợ các hãng tàu khai thác tuyến vận tải container quốc tế, nội địa qua cảng Cửa Lò. Mục tiêu là giảm chi phí logistics, nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp và từng bước đưa Nghệ An trở thành đầu mối trung chuyển hàng hóa của khu vực Bắc Trung Bộ.

Cùng với công nghiệp và logistics, du lịch biển tiếp tục được xác định là ngành kinh tế mũi nhọn. Sau giai đoạn phục hồi mạnh mẽ, năm 2025 Nghệ An đón gần 10 triệu lượt khách, doanh thu du lịch đạt trên 11.900 tỷ đồng. Tỉnh đang đa dạng hóa sản phẩm du lịch biển gắn với du lịch sinh thái, văn hóa, tâm linh, phát triển kinh tế đêm, nâng cấp hệ thống khách sạn, tổ hợp vui chơi giải trí và mở rộng các tuyến du lịch liên vùng nhằm kéo dài thời gian lưu trú, gia tăng mức chi tiêu của du khách.

Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, ông Nguyễn Văn Đệ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An chia sẻ, những năm qua, việc khai thác, nuôi trồng và chế biến thủy sản đã trở thành trụ cột quan trọng của kinh tế biển Nghệ An. Tỉnh cũng đã quan tâm, ưu tiên các nguồn lực để đầu tư cơ sở hạ tầng, hỗ trợ ngư dân, hỗ trợ công tác nuôi trồng chế biến thuỷ sản.

Hiện nay, ngành thủy sản tiếp tục được xác định là một trong những động lực quan trọng, góp phần cùng hệ thống cảng biển, logistics, công nghiệp và du lịch biển hiện thực hóa mục tiêu đưa Nghệ An trở thành trung tâm kinh tế biển của khu vực Bắc Trung Bộ.

Gỡ điểm nghẽn, hướng tới trung tâm kinh tế biển Bắc Trung Bộ

Bên cạnh những lợi thế và kết quả đạt được, Nghệ An gặp những khó khăn, thách thức trong phát triển kinh tế biển. Đó là quy hoạch giữa phát triển kinh tế biển với đô thị, giao thông và logistics ở một số lĩnh vực chưa thật sự đồng bộ; kết cấu hạ tầng cảng biển, dịch vụ logistics vẫn chưa đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh của doanh nghiệp; nguồn lực xã hội hóa cho đầu tư hạ tầng còn hạn chế. Đồng thời, nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ cảng biển, logistics, hàng hải và du lịch vẫn còn thiếu, trong khi tác động của biến đổi khí hậu, sạt lở bờ biển, bồi lắng cửa lạch và ô nhiễm môi trường biển ngày càng rõ nét.

Để tháo gỡ các điểm nghẽn, Nghệ An xác định liên kết vùng và hợp tác quốc tế là hướng đi quan trọng. Tỉnh tiếp tục tăng cường liên kết với Thanh Hóa và Hà Tĩnh trong phát triển hạ tầng, du lịch và công nghiệp ven biển; đồng thời tận dụng lợi thế các tuyến giao thông đối ngoại để đưa hàng hóa từ Lào, Đông Bắc Thái Lan qua hệ thống cảng biển Nghệ An. Việc đẩy nhanh tiến độ cao tốc Vinh - Thanh Thủy cùng thu hút các dự án FDI trong lĩnh vực điện tử, bán dẫn, công nghệ cao sẽ tiếp tục tạo nguồn hàng lớn cho hoạt động xuất nhập khẩu qua cảng biển của tỉnh.

Để tạo đột phá trong giai đoạn tới, Nghệ An đã kiến nghị Trung ương tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách về quản lý tài nguyên biển; ưu tiên nguồn lực đầu tư các công trình hạ tầng hàng hải, hỗ trợ nạo vét luồng lạch, đẩy nhanh tiến độ Cảng nước sâu Cửa Lò, nâng cấp Cảng hàng không quốc tế Vinh; ban hành các cơ chế ưu đãi để thu hút đầu tư vào năng lượng tái tạo ngoài khơi, logistics hiện đại và nuôi thuỷ sản bằng công nghệ cao. Đây được xem là những điều kiện quan trọng để phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế của địa phương trong phát triển kinh tế biển.

Với định hướng phát triển rõ ràng cùng quyết tâm của cả hệ thống chính trị, Nghệ An đặt mục tiêu đến năm 2045 sẽ trở thành trung tâm kinh tế biển năng động, hiện đại, là cửa ngõ giao thương quốc tế quan trọng của Bắc Trung Bộ; sở hữu hệ thống cảng biển nước sâu, chuỗi đô thị ven biển hiện đại, du lịch biển phát triển quanh năm và môi trường biển được bảo vệ bền vững. Khát vọng đó không chỉ góp phần hiện thực hóa chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam mà còn tạo động lực mới để Nghệ An bứt phá trong giai đoạn phát triển tiếp theo.

Tháng 12/2025, tỉnh Nghệ An đã phối hợp với nhà đầu tư khởi công Dự án Cảng nước sâu Cửa Lò. Dự án có quy mô tiếp nhận tàu trọng tải từ 50.000 đến 100.000 DWT, tổng mức đầu tư khoảng 9.000 tỷ đồng. Đây là hạt nhân của tổ hợp cảng biển - logistics - công nghiệp hiện đại, đóng vai trò cửa ngõ giao thương quan trọng của Nghệ An và vùng Bắc Trung Bộ. Dự án góp phần tạo động lực tăng trưởng mới cho kinh tế biển.