Ngành thép tăng tốc xanh hóa để giữ lợi thế cạnh tranh

Cơ bản đáp ứng khoảng 80 - 85% nhu cầu trong nước

Nền công nghiệp thép toàn cầu đều đã hướng tới mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2050, chính vì vậy, thời gian qua, ngành công nghiệp thép Việt Nam cũng đã từng bước bắt nhịp với sự đổi mới và có nhiều đóng góp lớn lao vào tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và bước đầu có kết quả đáng ghi nhận.

Mới đây, Phó Thủ tướng Chính phủ Bùi Thanh Sơn ký Quyết định số 261/QĐ-TTg về phê duyệt Chiến lược phát triển ngành thép giai đoạn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Chiến lược). Chiến lược đã hướng tới mục tiêu phát triển ngành thép theo hướng tập trung vào sản phẩm thép có chất lượng cao phù hợp với tiêu chuẩn quốc gia và tiêu chuẩn quốc tế; đa dạng về sản phẩm, từng bước chuyển đổi sang sản phẩm có giá trị gia tăng cao, thân thiện môi trường, tận dụng tối đa nguồn nhiên liệu, đáp ứng được nhu cầu sử dụng trong nước, tăng nhanh xuất khẩu, tính cạnh tranh và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu; chuyển đổi cơ cấu sản phẩm để từng bước thay thế thép nhập khẩu, đặc biệt là thép hợp kim, thép dụng cụ và các sản phẩm thép đặc biệt cho các ngành chế tạo trong nước.

Theo Chiến lược, đến năm 2030, phấn đấu sản xuất thép thô tăng trưởng bình quân khoảng 7,0%-8,0%/năm, sản lượng đạt khoảng 25-26 triệu tấn/năm. Thép thành phẩm tăng trưởng từ 5,5%-6,5%/năm, sản lượng đạt khoảng 32-33 triệu tấn/năm. Thép tiêu thụ bình quân 270-280 kg/người/năm.

Sản phẩm của ngành thép về cơ bản đáp ứng được khoảng 80%-85% nhu cầu sử dụng trong nước và từng bước tăng tỷ trọng xuất khẩu… Tiếp tục tăng tỷ lệ các sản phẩm thép có giá trị gia tăng cao: Thép hợp kim, thép không gỉ, thép chất lượng cao phục vụ các ngành chế tạo, sản xuất, phương tiện giao thông vận tải (ô-tô, đóng tàu, đường sắt), năng lượng, thép chế tạo quốc phòng an ninh.

Hướng tới xanh hoá ngành thép

Về định hướng phát triển, Chiến lược tập trung phát triển các sản phẩm có lợi thế, có nhu cầu sử dụng cao hiện tại trong nước chưa sản xuất được; chú trọng đầu tư vào các dự án sản xuất thép công nghệ tiên tiến, hiện đại, sản xuất thép xanh, thép hợp kim, thép cho ngành chế tạo, các sản phẩm có năng lực cạnh tranh cao, có đủ khả năng tham gia trong chuỗi giá trị toàn cầu. Đồng thời tăng nhanh hàm lượng khoa học, công nghệ nhằm tăng năng suất và chất lượng sản phẩm phù hợp tiêu chuẩn quốc tế...

Tại Thép Miền Nam, định hướng sản xuất bền vững đã được đặt ra từ rất sớm thông qua việc đầu tư dây chuyền công nghệ sản xuất khép kín hiện đại do Tập đoàn Danieli (Italia) thiết kế, chế tạo và lắp đặt.

Danieli là một trong những tập đoàn hàng đầu thế giới trong lĩnh vực thiết bị luyện kim và cán thép. Việc lựa chọn dây chuyền công nghệ của tập đoàn này không chỉ giúp nhà máy đạt hiệu suất sản xuất cao mà còn đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường nghiêm ngặt của châu Âu.

Điểm nổi bật trong hệ thống sản xuất của Thép Miền Nam là công nghệ lò hồ quang điện (EAF) trong sản xuất phôi thép. Đây là công nghệ được đánh giá có mức phát thải khí nhà kính thấp nhất trong các phương pháp luyện thép hiện nay.

Khác với công nghệ lò cao truyền thống sử dụng quặng sắt, lò hồ quang điện của Thép Miền Nam sử dụng 100% nguyên liệu đầu vào là thép phế liệu. Việc tận dụng nguồn nguyên liệu tái chế này không chỉ giúp tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên mà còn giảm đáng kể lượng rác thải công nghiệp, góp phần thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn trong ngành thép.

Bên cạnh đó, hệ thống lò tinh luyện, sấy liệu và thu gom khói bụi được thiết kế đồng bộ nhằm kiểm soát chặt chẽ các yếu tố môi trường trong toàn bộ quá trình sản xuất.

Trước đó, cuối năm 2025, sự kiện ghi dấu ấn với ngành thép Việt Nam khi Tập đoàn Hòa Phát khởi công dự án Nhà máy Sản xuất Ray và Thép đặc biệt Hòa Phát Dung Quất. Với số vốn đầu tư hơn 10.000 tỷ đồng, sử dụng dây chuyền hiện đại của châu Âu, nhà máy dự kiến cho ra lò những thanh ray đường sắt cao tốc "Made in Vietnam" đầu tiên vào năm 2027. Đây là nền móng cho dòng thép chất lượng cao, giúp Việt Nam thoát dần khỏi những sản phẩm thép xây dựng phổ thông vốn đang dư thừa công suất.

Nhìn nhận về mục tiêu xanh hoá ngành thép, ông Nghiêm Xuân Đa - Chủ tịch Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), ngành thép tiếp tục khẳng định vai trò trụ cột trong nền kinh tế nhưng phải đối mặt với những biến động cung - cầu phức tạp. Cũng theo đại diện Hiệp hội Thép Việt Nam, thời gian tới, Hiệp hội sẽ tiếp tục nghiên cứu giải pháp và lộ trình triển khai nhằm cân bằng việc dần giảm phát thải carbon, đảm bảo tiến tới một ngành sản xuất thép có khả năng cạnh tranh và phát triển xanh.

Về định hướng phát triển, Chiến lược phát triển ngành thép giai đoạn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 tập trung phát triển các sản phẩm có lợi thế, có nhu cầu sử dụng cao hiện tại trong nước chưa sản xuất được; chú trọng đầu tư vào các dự án sản xuất thép công nghệ tiên tiến, hiện đại, sản xuất thép xanh, thép hợp kim, thép cho ngành chế tạo, các sản phẩm có năng lực cạnh tranh cao, có đủ khả năng tham gia trong chuỗi giá trị toàn cầu. Đồng thời tăng nhanh hàm lượng khoa học, công nghệ nhằm tăng năng suất và chất lượng sản phẩm phù hợp tiêu chuẩn quốc tế.