Ngành Công Thương phía Bắc: Chung sức vượt khó, giữ nhịp tăng trưởng

Tăng trưởng ổn định

Phát biểu tại Hội nghị ngành Công Thương các tỉnh, thành phố khu vực phía Bắc năm 2025, Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên ghi nhận nỗ lực của các địa phương trong giữ ổn định tăng trưởng.

Theo Bộ trưởng, từ sau Hội nghị ngành Công Thương các tỉnh, thành phố khu vực phía Bắc lần thứ X (tháng 4/2024 tại Hà Nội), các địa phương đã có nhiều chuyển biến tích cực và thực chất trong công tác quản lý nhà nước, xúc tiến thương mại, thu hút đầu tư, quản lý thị trường, hình thành các chuỗi liên kết cụm ngành và giá trị sản phẩm vùng.

Báo cáo từ Vụ Kế hoạch, Tài chính và Quản lý doanh nghiệp (Bộ Công Thương) cũng cho thấy, tăng trưởng công nghiệp và thương mại của khu vực phía Bắc trong 9 tháng năm 2025 đạt kết quả khả quan.

Nhiều địa phương có chỉ số sản xuất công nghiệp tăng trên 10%, như Hải Phòng, Phú Thọ, Hưng Yên, Ninh Bình, Lai Châu, Quảng Ninh, Bắc Ninh. Nhóm Hà Nội, Thái Nguyên, Lào Cai, Điện Biên, Tuyên Quang, Lạng Sơn tăng từ 6 – 9%. Những con số này phản ánh rõ thế mạnh của vùng về công nghiệp chế biến, chế tạo, năng lượng, vật liệu xây dựng và chế biến nông – lâm – thủy sản.

Thương mại nội địa cũng khởi sắc với tổng mức bán lẻ và doanh thu dịch vụ đạt 1.947 nghìn tỷ đồng, tăng 13,5% so cùng kỳ. Một số địa phương tăng mạnh như: Ninh Bình (tăng 18,8%), Lạng Sơn (tăng 20,6%), Hải Phòng (tăng 15,3%). Kim ngạch xuất khẩu đạt 199,88 tỷ USD, tăng 21,6%, trong khi nhập khẩu đạt 198,81 tỷ USD, tăng 27,3%. Các hoạt động xúc tiến thương mại, hội chợ, kết nối cung - cầu được tổ chức thường xuyên, góp phần quảng bá sản phẩm đặc trưng, OCOP và hàng nông sản chủ lực.

Bên cạnh đó, một số tỉnh đã phát huy vai trò động lực vùng, phát triển logistics, thương mại điện tử và hạ tầng công nghiệp, tạo hiệu ứng lan tỏa rõ rệt. Công tác quản lý thị trường, năng lượng và an toàn thực phẩm được tăng cường, giúp ổn định cung – cầu, kiểm soát giá cả và chất lượng hàng hóa.

Khó khăn hiện hữu và những đề xuất cụ thể của địa phương

Dù kết quả tích cực, song các địa phương khu vực phía Bắc vẫn đối mặt nhiều khó khăn, nhất là trong bối cảnh sắp xếp bộ máy, phân cấp mạnh, cùng những biến động thị trường thế giới.

Nguồn lực và hạ tầng ở vùng miền núi, biên giới vẫn chưa đồng bộ, hệ thống cụm công nghiệp thiếu kết nối, vốn đầu tư hạn chế khiến sức hút FDI giảm. Phần lớn doanh nghiệp là nhỏ và vừa, hạn chế về công nghệ, quản trị và vốn nên khó tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Công tác xúc tiến thương mại vẫn dàn trải, thiếu chiến lược liên vùng; năng lực quản lý thị trường và bảo vệ người tiêu dùng còn mỏng; trong khi buôn lậu, hàng giả, an toàn thực phẩm vẫn là vấn đề nan giải. Đặc biệt, khoảng cách giữa chính sách Trung ương và thực thi ở địa phương vẫn còn xa, nhiều thủ tục hành chính phức tạp, dữ liệu chưa liên thông.

Tại Hội nghị, nhiều địa phương đã nêu rõ các “nút thắt”. Trong đó, Lai Châu gặp vướng trong đấu thầu các dự án năng lượng do quy định phân cấp chưa thống nhất, gây chồng chéo, kéo dài tiến độ.

Với Điện Biên, bà Lê Thị Lưỡng, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh cũng nêu, Điện Biên vẫn chưa có đường dây 220kV và trạm biến áp 220kV, khiến việc thu hút đầu tư năng lượng gặp rất nhiều trở ngại. Tỉnh kiến nghị Tập đoàn Điện lực Việt Nam sớm chỉ đạo triển khai các công trình này.

Ông Quàng Anh Tuấn, Phó Giám đốc Sở Công Thương Sơn La cũng nêu, năng lượng tái tạo là một trong bảy trụ cột phát triển của tỉnh giai đoạn 2020 - 2025. Tỉnh hiện có tiềm năng khoảng 10.200 MW, đã đưa vào vận hành gần 4.000 MW, cung cấp từ 12- 15 tỷ kWh/năm, chiếm 4 - 5% sản lượng điện quốc gia. Riêng năm 2024, thu ngân sách từ năng lượng đạt 2.900 - 3.400 tỷ đồng, chiếm 50% tổng thu của tỉnh.

Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn gặp vướng mắc, nhất là ở khâu quy hoạch và chấp thuận chủ trương đầu tư. Dù Quy hoạch điện VIII đã được phê duyệt hơn 2 năm, nhưng đến nay Sơn La chưa được cấp phép cho dự án nào mới. Tỉnh đang rà soát lại toàn bộ quy hoạch sử dụng đất, đảm bảo đồng bộ giữa các ngành, đồng thời đề xuất 5 nhóm giải pháp trọng tâm, trong đó ưu tiên hoàn thiện quy hoạch, rà soát cơ chế phối hợp giữa các ngành và đẩy mạnh thu hút đầu tư điện gió, điện mặt trời, thủy điện tích năng.

Các địa phương thống nhất đề xuất Bộ Công Thương tháo gỡ nhanh cho các dự án động lực, đẩy mạnh cải cách thủ tục, tạo hành lang pháp lý thông thoáng; đồng thời ưu tiên phát triển năng lượng sạch, logistics, thương mại điện tử và xúc tiến liên vùng. 

Những ý kiến này cho thấy tinh thần chủ động, trách nhiệm của các địa phương, đồng thời phản ánh nhu cầu thống nhất cơ chế thực thi, tăng cường phối hợp vùng để khai thác hiệu quả tiềm năng khu vực phía Bắc – một vùng kinh tế năng động, có vị trí chiến lược.

Nhiều nhiệm vụ trọng tâm

Kết luận Hội nghị, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên nêu rõ, bối cảnh mới với nhiều cơ hội và thách thức đòi hỏi ngành Công Thương phải bứt phá mạnh mẽ hơn, đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng 8,3 – 8,5% năm 2025, hướng tới tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026 - 2030.

Bộ trưởng đề nghị các địa phương tập trung thực hiện những nhiệm vụ trọng tâm:

Tháo gỡ khó khăn, hỗ trợ phục hồi sản xuất, ổn định đời sống người dân sau thiên tai, bão lụt; đồng thời chuẩn bị sẵn sàng ứng phó thiên tai những tháng cuối năm.

Tổ chức thực hiện hiệu quả các chính sách phát triển kinh tế – xã hội, vừa làm mới động lực tăng trưởng truyền thống (đầu tư, tiêu dùng, xuất khẩu), vừa thúc đẩy các động lực mới như chuyển đổi số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn.

Giải quyết vướng mắc trong các dự án công nghiệp - thương mại - năng lượng, nhất là các dự án lớn, có tính lan tỏa, để giải phóng nguồn lực và thúc đẩy tăng trưởng vùng.

Kích cầu tiêu dùng nội địa, bảo đảm cân đối cung cầu, kiểm soát thị trường, tổ chức hiệu quả Hội chợ Mùa thu 2025 nhằm bình ổn giá và hỗ trợ doanh nghiệp.

Thực hiện hiệu quả mô hình chính quyền hai cấp và phân cấp, phân quyền, trong đó chú trọng đào tạo nhân lực, tăng biên chế chuyên trách lĩnh vực Công Thương cấp xã, đầu tư thiết bị công nghệ thông tin và liên thông dữ liệu hành chính.

Thúc đẩy liên kết vùng và hợp tác phát triển, hình thành các chuỗi cung ứng cấp vùng, mở rộng thị trường xuất khẩu, tận dụng cơ hội từ các FTA mới (Pakistan, Mercosur, GCC...), đồng thời ưu tiên phát triển năng lượng tái tạo và sản xuất xanh.

Sau Hội nghị ngành Công Thương các tỉnh, thành phố khu vực phía Bắc năm 2025, Bộ Công Thương sẽ tổng hợp đầy đủ kiến nghị của các địa phương, phối hợp xử lý theo thẩm quyền hoặc báo cáo Chính phủ, Thủ tướng xem xét chỉ đạo.