Mặt hàng nào có khả năng chinh phục thị trường Halal Indonesia?

Nhu cầu lớn, nhiều dư địa cho thực phẩm Việt

Theo ông Phạm Thế Cường, Tham tán Thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Indonesia, giá trị tiêu dùng sản phẩm Halal tại Indonesia ước tính khoảng 330 tỷ USD. Riêng thực phẩm và đồ uống Halal đạt 155 tỷ USD, lớn nhất toàn cầu. Đây là cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam, nhất là các nhà sản xuất thực phẩm, đồ uống có khả năng đáp ứng tiêu chuẩn Halal.

Theo đánh giá của Thương vụ, sữa là nhóm hàng đáng chú ý, với nhu cầu nhập khẩu của Indonesia khoảng 1,2 tỷ USD. Tuy nhiên, doanh nghiệp muốn xuất khẩu cần chuẩn bị hồ sơ đăng ký, chờ đánh giá nhà máy và gửi hồ sơ sang Bộ Nông nghiệp Indonesia theo yêu cầu.

Đồ ăn nhẹ cũng có tiềm năng do phổ biến trong văn hóa tiêu dùng Indonesia. Bên cạnh đó, rau quả chế biến có nhu cầu nhập khẩu khoảng 120 triệu USD/năm. Với bánh kẹo, dù Indonesia có thế mạnh sản xuất trong nước, nước này vẫn nhập khẩu khoảng 60 triệu USD mỗi năm, trong đó Việt Nam xuất khẩu hơn 20 triệu USD.

Các sản phẩm như mì ăn liền, bánh phở khô, bún khô, bánh đa nem và hoa quả đóng hộp, đặc biệt là vải, nhãn đóng hộp, cũng được thương vụ đánh giá có triển vọng. Indonesia hầu như không có lợi thế so sánh về vải và nhãn, tạo dư địa cho các sản phẩm chế biến từ những loại quả này.

Thủy sản là nhóm hàng doanh nghiệp có thể nghiên cứu, song cần lưu ý quy định nhập khẩu. Là quốc gia biển, Indonesia kiểm soát chặt thủy sản từ nước ngoài, doanh nghiệp cần xác định rõ mặt hàng được phép xuất khẩu và đáp ứng đầy đủ yêu cầu liên quan.

Halal không chỉ là chứng nhận, còn là điều kiện cạnh tranh

Cũng theo ông Phạm Thế Cường, Halal là yếu tố đầu tiên trong lựa chọn thực phẩm, đồ uống của 96,8% người tiêu dùng Indonesia. Bên cạnh đó, người tiêu dùng coi trọng sự sạch sẽ, vệ sinh và tính minh bạch về nguồn gốc, thành phần sản phẩm.

Điều này đòi hỏi doanh nghiệp không chỉ có chứng nhận Halal mà còn phải bảo đảm chất lượng, an toàn và khả năng truy xuất nguyên liệu. Đây là những yếu tố trực tiếp liên quan đến niềm tin của người tiêu dùng.

Thói quen mua sắm tại Indonesia cũng đặt ra yêu cầu về cách phát triển sản phẩm. Người tiêu dùng ngày càng quen với mua sắm trực tuyến, thận trọng khi lựa chọn và coi trọng thương hiệu. Họ sẵn sàng trả nhiều tiền hơn cho hàng hóa chất lượng, bền hơn, nhưng mức độ trung thành với nhãn hàng có xu hướng giảm.

Trong khi đó, các cửa hàng tiện lợi phát triển nhanh, kéo theo nhu cầu về bao bì nhỏ, tính tiện dụng và giá cả phù hợp. Doanh nghiệp Việt Nam cần tính toán quy cách đóng gói, giá bán và kênh phân phối ngay từ khâu phát triển sản phẩm, thay vì chỉ tập trung vào năng lực sản xuất.

Với hơn 213 triệu người sử dụng Internet, khoảng 143 triệu người hoạt động trên mạng xã hội và quy mô thương mại điện tử hơn 57 tỷ USD, Indonesia cũng mở ra cơ hội quảng bá hàng Việt trên các nền tảng số. Tuy nhiên, thông tin về thành phần, nguồn gốc, chứng nhận và chất lượng phải rõ ràng, thống nhất để tạo niềm tin cho khách hàng.

Một thách thức đáng chú ý là thay đổi trong quản lý Halal. Theo ông Phạm Thế Cường, Quyết định số 04/2026 của Cơ quan Quản lý Đảm bảo Sản phẩm Halal Indonesia (BPJPH) quy định kiểm tra chứng từ và sản phẩm thực tế tại nước xếp hàng hoặc nước xuất xứ trước khi vận chuyển, nhằm bảo đảm sự phù hợp với yêu cầu Halal.

Theo thương vụ, quy định này có thể làm tăng chi phí tuân thủ, kéo dài thời gian xử lý và ảnh hưởng đến sức cạnh tranh của hàng nhập khẩu. Vì vậy, doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ với nhà nhập khẩu Indonesia; rà soát nhãn hàng, bao bì, logo Halal, bản kê khai nguyên liệu và thông tin sản phẩm. Chứng nhận, chứng từ phải chính xác, đồng nhất; nguyên liệu cần có hồ sơ truy xuất nguồn gốc phục vụ kiểm tra, xác minh.

Về phía cơ quan quản lý, thương vụ kiến nghị Bộ Khoa học và Công nghệ xem xét ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác hoặc thỏa thuận công nhận lẫn nhau với BPJPH, hướng tới việc cơ quan này chính thức công nhận Trung tâm Chứng nhận Halal quốc gia. Khi đó, doanh nghiệp có thể thuận lợi hơn trong việc xác thực Halal tại Việt Nam trước khi xuất hàng, hạn chế nguy cơ ách tắc thủ tục.

Ở cấp độ doanh nghiệp, việc chủ động xin chứng nhận Halal cần được coi là bước chuẩn bị thị trường. Theo kinh nghiệm thương vụ chia sẻ, doanh nghiệp Thái Lan và Hàn Quốc thường chuẩn bị chứng nhận trước khi tiếp cận nhà nhập khẩu, nhà phân phối Indonesia. Khi sản phẩm giữa các nước có nhiều điểm tương đồng, khả năng đáp ứng tiêu chuẩn Halal có thể trở thành lợi thế ngay từ khâu lựa chọn nhà cung cấp.

Cùng với đó, doanh nghiệp cần tìm đối tác địa phương uy tín để nắm rõ quy định, thị hiếu và mạng lưới phân phối. Theo thông tin thương vụ cung cấp, hàng nhập khẩu vào Indonesia phải thông qua doanh nghiệp kinh doanh nhập khẩu; phần lớn nhà sản xuất, nhà bán lẻ và cơ sở dịch vụ ăn uống mua hàng từ nhà nhập khẩu, nhà phân phối hoặc doanh nghiệp chế biến thực phẩm trong nước.

Tham gia các hội chợ chuyên ngành như SIAL InterFOOD Indonesia, tận dụng mạng lưới doanh nghiệp và cộng đồng người Việt, kết hợp thương mại điện tử, mạng xã hội sẽ giúp doanh nghiệp quảng bá sản phẩm và tìm kiếm đối tác. Về lâu dài, liên kết với doanh nghiệp trong ngành Halal, đặc biệt tại Indonesia, còn tạo điều kiện hình thành chuỗi cung ứng từ vùng nguyên liệu, sản xuất đến phân phối và xuất khẩu.

Với thị trường Indonesia, lợi thế sản xuất chưa đủ để bảo đảm thành công. Hàng Việt muốn mở rộng chỗ đứng cần chọn đúng nhóm hàng, hiểu thói quen tiêu dùng, minh bạch nguồn gốc, chủ động chứng nhận Halal và xây dựng quan hệ phân phối bền vững.