Mạnh dạn đầu tư nuôi chồn hương, mở hướng làm giàu từ vật nuôi đặc sản

Mạnh dạn chọn hướng đi mới 

Cuối năm 2022, trên diện tích 2ha đất thuê tại xã Hưng Nguyên Nam, anh Võ Văn Nguyên đã đầu tư 1 tỷ đồng xây dựng trang trại chăn nuôi chồn hương theo hướng khép kín. Trong đó, 300 triệu đồng được dành cho hệ thống chuồng trại ban đầu, 700 triệu đồng nhập 70 cặp chồn giống.

Mô hình chăn nuôi này được anh Nguyên nhen nhóm nhiều năm qua từ thực tế kinh doanh dịch vụ lưu trú, anh nhận thấy nhu cầu tiêu thụ các món đặc sản, đặc biệt là chồn hương, ngày càng tăng. Nhu cầu thị trường nhiều, trong khi nguồn cung chưa ổn định nên anh quyết tâm đầu tư dù biết rằng nghề chăn nuôi không dễ dàng. 

Không làm theo kiểu “đánh cược”, anh Nguyên dành thời gian vào các tỉnh phía Nam học hỏi mô hình, nắm bắt kỹ thuật, tập tính sinh trưởng, phòng trị bệnh và đặc biệt là hoàn thiện đầy đủ các thủ tục pháp lý liên quan đến nuôi động vật hoang dã.

Trang trại được thiết kế tách biệt khu dân cư, đảm bảo yên tĩnh và vệ sinh. Chồn hương được chăm sóc bằng khẩu phần ăn phù hợp như cháo cá, đầu cổ gà, trứng vịt lộn, kết hợp chuối chín để hỗ trợ tiêu hóa. Chất thải từ chăn nuôi được xử lý đưa xuống ao nuôi cá, tạo thành vòng tuần hoàn, giúp tiết giảm chi phí.

Những ngày đầu, mô hình không tránh khỏi khó khăn. Thiết kế chuồng sắt chưa phù hợp khiến tỷ lệ hao hụt lên tới 10–20%. Sau khi chuyển sang chuồng xây gạch, lắp inox và điều chỉnh độ thông thoáng, tỷ lệ này giảm xuống dưới 10%.

Khó khăn lớn nhất lại nằm ở khâu sinh sản. Không ít lần, chồn cái gặp sự cố khi sinh, buộc gia đình phải can thiệp thú y trong đêm. Nhưng chính những trải nghiệm đó giúp vợ chồng anh Nguyên tích lũy kinh nghiệm, hoàn thiện kỹ thuật chăm sóc.

Từ năm đầu chủ yếu ổn định đàn, sang năm thứ hai bắt đầu chọn lọc giống tốt để nhân đàn, đến năm thứ ba, trang trại đã phát triển mạnh với quy mô gần 500m², tổng đàn hơn 400 con. Trong đó, đàn bố mẹ chiếm khoảng 300 con – nguồn lực chính tạo ra giá trị kinh tế.

Hiện nay, con giống là sản phẩm chủ lực của trang trại. Sau hơn 3 tháng nuôi, chồn hương đạt trọng lượng 1–1,2kg có thể xuất bán với giá 10–12 triệu đồng/cặp. Chồn thương phẩm cũng có giá từ 1,7–1,9 triệu đồng/kg. Riêng năm 2025, trang trại đã cung cấp khoảng 300 con giống cho thị trường Nghệ An và các tỉnh như Hà Tĩnh, Hưng Yên, mang về doanh thu hơn 1,5 tỷ đồng.

Anh Võ Văn Nguyên chia sẻ: "Là người làm kinh doanh, tôi nhìn thấy thị trường bền vững của chồn hương, do đó tôi mạnh dạn đầu tư. Tôi thấy rằng nếu làm bài bản, đúng kỹ thuật và hợp pháp thì đây là hướng đi lâu dài, không phải là mô hình ngắn hạn. Những ai muốn gắn bó với chăn nuôi chồn hương đều có thể học cách chăn nuôi và cách đưa ra thị trường, sau hai năm có thể cho thu nhập ổn định và khá".

Mở rộng thị trường theo hướng bền vững

Ngay từ giai đoạn đầu xây dựng trang trại, vợ chồng anh Võ Văn Nguyên đã xác định tiêu thụ sản phẩm phải đi theo hướng bền vững, có kiểm soát.

Trước hết, trang trại chủ động xây dựng hai kênh thị trường song song gồm con giống và chồn thương phẩm. Nếu con giống mang lại lợi nhuận nhanh trong giai đoạn đầu, thì chồn thương phẩm lại là hướng đi dài hạn, giúp ổn định đầu ra khi thị trường con giống có dấu hiệu bão hòa. Việc không phụ thuộc vào một sản phẩm duy nhất giúp giảm thiểu rủi ro và tạo thế cân bằng trong sản xuất.

Bên cạnh đó, anh Nguyên chú trọng liên kết trực tiếp với hệ thống nhà hàng, quán ăn đặc sản – những nơi có nhu cầu tiêu thụ ổn định quanh năm. Thay vì bán nhỏ lẻ, việc ký kết cung ứng lâu dài giúp đảm bảo giá bán ít biến động, đồng thời tạo niềm tin về chất lượng và nguồn gốc sản phẩm. Đây được xem là “chìa khóa” để nghề nuôi chồn không rơi vào vòng luẩn quẩn của cung – cầu tự phát.

Một hướng đi quan trọng khác là xây dựng thương hiệu sản phẩm chồn hương hợp pháp, rõ nguồn gốc. Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến an toàn thực phẩm và yếu tố pháp lý, việc minh bạch thông tin từ khâu con giống, chăm sóc đến xuất bán sẽ nâng cao giá trị sản phẩm. Gia đình anh cũng hướng đến mục tiêu đưa chồn hương không chỉ là “đặc sản” mà còn có thể trở thành sản phẩm nông nghiệp đặc trưng, có chỗ đứng vững chắc trên thị trường.

Để phát triển bền vững, anh Nguyên chủ động liên kết với các hộ nuôi khác, hình thành nhóm sản xuất có kiểm soát. Việc này không chỉ giúp chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ kỹ thuật mà còn tạo ra nguồn cung đủ lớn, đồng đều về chất lượng để đáp ứng các đơn hàng lớn. Khi có sự liên kết, người nuôi sẽ tránh được tình trạng cạnh tranh không lành mạnh hoặc phá giá thị trường.

Ngoài ra, yếu tố môi trường cũng được đặt lên hàng đầu. Mô hình chăn nuôi tuần hoàn – tận dụng chất thải nuôi cá, giảm thiểu ô nhiễm không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn tạo hình ảnh tích cực, phù hợp với xu hướng nông nghiệp xanh. Đây là nền tảng quan trọng để sản phẩm có thể tiến xa hơn, thậm chí hướng tới các thị trường khó tính trong tương lai.

Cùng với đó, trang trại hướng tới đa dạng hóa kênh tiêu thụ. Ngoài hình thức bán trực tiếp, việc tận dụng nền tảng số, mạng xã hội giúp mở rộng thị trường ra ngoài tỉnh, tiếp cận khách hàng tiềm năng trên toàn quốc. Đây là xu hướng tất yếu trong bối cảnh chuyển đổi số đang lan rộng trong lĩnh vực nông nghiệp.

Có thể thấy, hướng tiêu thụ bền vững trong nghề nuôi chồn hương không đơn thuần là bán được sản phẩm, mà là tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị, từ con giống – chăn nuôi – chế biến – tiêu thụ. Khi người nuôi chủ động được thị trường, kiểm soát được chất lượng và xây dựng được thương hiệu, nghề nuôi chồn hương thực sự trở thành sinh kế lâu dài, mang lại thu nhập ổn định.

Nuôi chồn hương là hoạt động kinh doanh hợp pháp nhưng phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định về quản lý động vật hoang dã nhóm IIB theo Nghị định 06/2019/NĐ-CP. Người nuôi cần đăng ký kinh doanh, xin cấp mã số trại nuôi từ Chi cục Kiểm lâm, đảm bảo nguồn gốc giống hợp pháp và tuân thủ các quy định về vệ sinh môi trường, phòng dịch