Luật Thuế thu nhập cá nhân: Chỉ tính thuế với người có thu nhập cao

Chiều 29/5, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 7, tại Nhà Quốc hội, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Quốc hội thảo luận ở hội trường về đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2023; tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước những tháng đầu năm 2024; và nhiều nội dung quan trọng khác.

Giải trình, làm rõ một số ý kiến đại biểu Quốc hội nêu, Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc cho biết, công tác điều hành kinh tế - xã hội năm 2023 và 4 tháng đầu năm 2024 đạt kết quả tốt. Trong đó, năm 2023, tăng trưởng GDP là 5,05%, xuất nhập khẩu đạt 683 tỷ USD, thu ngân sách vượt 8,2%, bội chi ngân sách dưới 4%. Theo Bộ trưởng, những kết quả điều hành kinh tế - xã hội thời gian qua cần được ghi nhận và tiếp tục thúc đẩy.

Về giảm trừ gia cảnh, thuế thu nhập cá nhân, Bộ trưởng Hồ Đức Phớc cho biết, Luật Thuế thu nhập cá nhân có hiệu lực từ 01/01/2009, quy định mức giảm trừ đối tượng nộp thuế là 4 triệu đồng/tháng, mức giảm trừ đối với mỗi người phụ thuộc là 1,6 triệu đồng/tháng.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc phát biểu tại Quốc hội. Ảnh: MT

Khi sửa đổi luật này năm 2013, mức giảm trừ đối với đối tượng nộp thuế là 9 triệu đồng/tháng, mức giảm trừ đối với mỗi người phụ thuộc là 3,6 triệu đồng/tháng. Khi chỉ số giá tiêu dùng (CPI) biến động trên 20% so với thời điểm Luật có hiệu lực thi hành hoặc thời điểm điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh gần nhất thì Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội để điều chỉnh.

Đến năm 2020, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã có Nghị quyết về điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh của thuế thu nhập cá nhân. Hiện nay, với những người có một người phụ thuộc thì thu nhập từ 17 triệu đồng trở lên mới phải nộp thuế thu nhập. Người có hai người phụ thuộc thì có thu nhập trên 22 triệu đồng mới phải nộp thuế thu nhập.

Bộ trưởng cho biết hiện chưa trình điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh này do so với số liệu của Tổng cục Thống kê, thu nhập bình quân hiện nay là 4,96 triệu đồng.

Như vậy, giảm trừ để nộp thuế là 11 triệu đồng cao hơn mức thu nhập bình quân 2,2 lần, trong khi ở các nước trên thế giới là dưới 1 lần. Bên cạnh đó, CPI theo số liệu của Tổng cục Thống kê chưa đạt trên 20% để thực hiện điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh. Bộ Tài chính đang thực hiện đúng theo quy định của pháp luật.

Bộ trưởng Hồ Đức Phớc khẳng định, Bộ Tài chính hiện đang thực hiện đúng theo quy định của pháp luật. Tiếp thu ý kiến của các đại biểu, hiện nay UBTVQH đã bổ sung chương trình xây dựng luật, pháp lệnh để sửa đổi Luật Thuế thu nhập cá nhân vào Kỳ họp tháng 10/2025, thông qua vào Kỳ họp tháng 5/2026.

"Nếu UBTVQH quyết định làm ngay trong năm nay để thông qua vào tháng 5/2026, thì Bộ Tài chính sẽ chấp hành, xin ý kiến đại biểu Quốc hội, nhân dân để đưa ra các quy định phù hợp. Có nên đưa ra quy định CPI phải trên 20% hay không thì lúc đó chúng ta sẽ bàn", Bộ trưởng Hồ Đức Phớc nói.

Cho rằng, biểu thuế suất đã "lỗi thời", bà Đặng Bích Ngọc, Phó chủ tịch thường trực Ủy ban Mặt trận tổ quốc tỉnh Hòa Bình, cho rằng, biểu thuế suất áp dụng từ 2007 không còn phù hợp.

Cụ thể, năm 2023, quy mô nền kinh tế là 430 tỷ USD, thu nhập bình quân đầu người gần 102 triệu đồng một người một năm. Mức thu nhập này gấp hơn 7,5 lần so với 2007.

Theo bà Ngọc thấy thuế thu nhập cá nhân là loại thuế trực thu, được tính trực tiếp trên thu nhập của người lao động. Từ 1/7 còn bắt đầu thực hiện chính sách tiền lương mới nên thu nhập của cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang sẽ thay đổi, ảnh hưởng trực tiếp đến việc đóng thuế thu nhập.

Do đó, đại biểu Ngọc đề nghị Chính phủ cần sớm báo cáo Quốc hội sửa đổi toàn diện Luật Thuế thu nhập cá nhân theo hướng chỉ tính thuế với người có thu nhập cao.

Bà Ngọc cho rằng, việc này sẽ phù hợp với yêu cầu, quy mô phát triển của đất nước và không ảnh hưởng lớn đến thu nhập của người lao động lương thấp.

Bà Nguyễn Thị Thủy phát biểu tại phiên thảo luận. Ảnh: Trung tâm báo chí Quốc hội

Đồng quan điểm về mức giảm trừ hiện quá lạc hậu, đại biểu Nguyễn Thị Thủy, Phó chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp cho hay, việc phải chờ thêm hai năm nữa mới sửa Luật Thuế thu nhập cá nhân sẽ dẫn tới hệ quả, "rất nhiều người dân phải thắt lưng buộc bụng nhưng vẫn thuộc diện phải nộp thuế thu nhập cá nhân".

Hiện, mức giảm trừ cá nhân 11 triệu được cơ quan thuế xác định bằng "mức chi tiêu đáp ứng nhu cầu sống tối thiểu của một người", còn 4,4 triệu xác định bằng 40% so với giảm trừ của bản thân người nộp thuế.

Vài năm qua, hàng hóa, dịch vụ thiết yếu đều tăng và nhiều loại "tăng nhanh hơn thu nhập". Chẳng hạn, theo số liệu của Tổng cục thống kê, giáo dục tăng 17%, lương thực tăng 27%, giá xăng tăng 105% so với 2020.

Gia đình có con nhỏ phải thuê người trông thì riêng khoản tiền này không dưới 5 triệu đồng một tháng, chưa kể các khoản chi phí cho trẻ. Gia đình có con đi học thì tiền học hiện nay cũng chiếm phần lớn chi tiêu gia đình, thêm rằng mức giảm trừ gia cảnh hiện nay chưa phản ánh đúng mức chi tiêu cơ bản của cá nhân, gia đình, mức sống thực tế.

Theo đó, bà Thủy nêu, Quốc hội cần xem xét, sửa đổi sớm mà không nên chờ đến 2026, tức hai năm nữa, mới thông qua như dự kiến.