Liên kết nhà khoa học và doanh nghiệp để phát huy sáng kiến

Ngày 15/10, đoàn gần 200 chuyên gia, nhà khoa học đã đến tham quan Công ty CP Gốm Đất Việt - doanh nghiệp khoa học và công nghệ tiêu biểu tại Quảng Ninh. Hoạt động nằm trong khuôn khổ Hội thảo “Mô hình liên kết Nhà nước - nhà trường, viện nghiên cứu - doanh nghiệp trong tăng cường ứng dụng khoa học và công nghệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo”, do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp với các cơ quan, đơn vị tổ chức.

Tìm lời giải công nghệ từ bài toán sản xuất

Chia sẻ về mô hình tổ chức, Anh hùng Lao động Nguyễn Quang Mâu - Chủ tịch Công ty CP Gốm Đất Việt (Gốm Đất Việt) cho biết, tổ hợp có ba công ty tư nhân hạch toán độc lập, mỗi công ty có cổ đông và cơ cấu riêng. Tuy nhiên, các đơn vị cùng phối hợp, hỗ trợ nhau đúng nguyên tắc, phát huy thế mạnh để tạo sức mạnh chung.

“Ngay từ đầu, chúng tôi xác định hướng đi là sản xuất gạch, ngói đất sét nung cao cấp. Phải mất hơn chục năm nỗ lực, cùng sự giúp sức của nhiều người, chúng tôi mới từng bước thực hiện được mục tiêu ấy. Qua thực tiễn, chúng tôi xác định phải lấy khoa học, kỹ thuật và đổi mới sáng tạo làm hướng đi”, ông Mâu chia sẻ.

Từ cuối năm 2012, đầu năm 2013, doanh nghiệp đã hình thành các trung tâm nghiên cứu, phát triển khoa học, kỹ thuật, đồng thời đẩy mạnh nghiên cứu ứng dụng và phát triển sản phẩm mới.

Theo ông Mâu, cách học của doanh nghiệp bắt đầu từ những việc cụ thể: Tìm hiểu người khác làm thế nào, nghiên cứu sản phẩm của họ, sau đó lựa chọn, cải tiến cho phù hợp với điều kiện sản xuất của mình. Khi sản phẩm được đưa ra thị trường, các đơn vị khác cũng có thể mua về nghiên cứu. Bởi vậy, bên cạnh bảo hộ sáng kiến, doanh nghiệp phải liên tục đổi mới, không thể chỉ dựa vào một kết quả đã có.

Quá trình nghiên cứu gạch có bề mặt đẹp, sử dụng không cần trát là một ví dụ. Trước đây, khi trải qua các công đoạn đùn, cắt, vận chuyển trên băng tải, con lăn và đưa vào sấy, bề mặt viên gạch dễ bị để lại dấu vết. Yêu cầu đặt ra là bảo vệ được bề mặt trong suốt quá trình xử lý.

“Tôi đưa ra ý tưởng tạo một lớp bao bên ngoài để bảo vệ viên gạch. Ban đầu, anh em còn băn khoăn, nhưng rồi tập thể cùng nghiên cứu và cuối cùng làm được. Khi lớp bên ngoài khô, bong và được bóc ra, bề mặt bên trong nhẵn, mịn hơn. Tôi ví việc ấy giống như bóc vỏ một quả trứng luộc”, ông Mâu kể.

Từ một ý tưởng ban đầu, giải pháp được hình thành qua quá trình nghiên cứu, thử nghiệm của tập thể. Câu chuyện cũng thể hiện cách doanh nghiệp tìm lời giải công nghệ ngay từ những vướng mắc trong sản xuất.

Với cải tiến thiết bị và công nghệ, ông Mâu cho biết, một dây chuyền có công suất thiết kế 4 triệu m² đã đạt sản lượng 9,5 triệu m², vượt cả dự tính của đơn vị cung cấp máy. Nếu tiêu thụ thuận lợi, doanh nghiệp tính toán có thể đưa sản lượng lên khoảng 10 triệu m².

Doanh nghiệp cũng kiên trì nghiên cứu, thử nghiệm để giải quyết những bài toán khó trong khâu nghiền nguyên liệu đất sét dẻo. Các cải tiến góp phần tiết kiệm đầu vào, nâng cao hiệu quả sản xuất.

Đến nay, Gốm Đất Việt đã phát triển hàng trăm loại sản phẩm, phục vụ thị trường trong nước và từng bước tiếp cận thị trường nước ngoài. Những nỗ lực nghiên cứu, sáng tạo cũng đem lại cho doanh nghiệp các giải thưởng, kỷ lục và bằng độc quyền sáng chế.

Theo ông Mâu, số kỷ lục Việt Nam được ghi nhận đã tăng từ 39 lên 41. Số bằng độc quyền sáng chế tăng từ 12 lên 17, với 5 bằng được bổ sung trong năm nay. Ngoài ra, doanh nghiệp còn hơn 20 hồ sơ đang tiếp tục hoàn thiện thủ tục.

Những kết quả ấy là cơ sở để Gốm Đất Việt tiếp tục lựa chọn khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo làm nền tảng phát triển, nâng cao chất lượng sản phẩm và hiệu quả hoạt động.

Đồng hành để sáng kiến được bảo hộ, ghi nhận

Đánh giá về kết quả nghiên cứu tại doanh nghiệp, TS Lê Xuân Thảo, Phó Chủ tịch Thường trực Quỹ Hỗ trợ sáng tạo kỹ thuật Việt Nam (VIFOTEC), cho biết các công trình của Gốm Đất Việt được hội đồng giám khảo đánh giá cao khi xét giải. Đặc biệt, sau khi đến kiểm tra thực tế, các nhà khoa học trong hội đồng còn đánh giá cao hơn so với khi xem hồ sơ.

Theo TS Lê Xuân Thảo, điều đó cho thấy kết quả nghiên cứu, sáng tạo đã được thể hiện trong thực tiễn sản xuất. Việc khảo sát trực tiếp giúp hội đồng có thêm cơ sở đánh giá giá trị và khả năng ứng dụng của công trình.

“VIFOTEC có nhiệm vụ phát hiện, hỗ trợ và tạo điều kiện để các tài năng sáng tạo được biết đến, được đánh giá, ghi nhận. Chúng tôi cũng đưa những công trình có chất lượng tham gia các hoạt động, triển lãm và giải thưởng quốc tế”, TS Lê Xuân Thảo chia sẻ.

Từ được đánh giá trong nước đến được ghi nhận ở quốc tế là cả một quá trình chuẩn bị, hoàn thiện hồ sơ, giới thiệu công trình và chứng minh giá trị sản phẩm. Sự hỗ trợ của các tổ chức thúc đẩy sáng tạo giúp tác giả, doanh nghiệp có thêm điều kiện thực hiện những công việc này.

Bên cạnh việc tham gia giải thưởng, TS Lê Xuân Thảo nhấn mạnh tầm quan trọng của hướng dẫn đăng ký bảo hộ sở hữu công nghiệp. Thực tế, nhiều người có năng lực kỹ thuật, tạo ra nhiều sáng kiến nhưng chưa nắm rõ quy trình, thủ tục bảo hộ.

“Có những người làm kỹ thuật rất giỏi, có nhiều sáng kiến, nhưng ban đầu chưa biết phải đăng ký bảo hộ như thế nào. Khi được hướng dẫn, hỗ trợ, họ từng bước hoàn thiện hồ sơ và được cấp nhiều văn bằng bảo hộ”, ông Thảo cho biết.

Theo đó, hỗ trợ nhà sáng tạo cần gắn với từng công việc cụ thể, từ đánh giá công trình, hướng dẫn bảo vệ kết quả nghiên cứu đến hoàn thiện thủ tục và giới thiệu sản phẩm. Đây cũng là những khâu doanh nghiệp cần được đồng hành để tiếp tục phát triển sáng kiến và đưa vào ứng dụng.

Thực tiễn tại Gốm Đất Việt cho thấy, nhu cầu sản xuất đặt ra bài toán cho nghiên cứu, còn sự kết nối với các nhà khoa học và tổ chức hỗ trợ sáng tạo giúp doanh nghiệp có thêm điều kiện hoàn thiện, bảo hộ và giới thiệu kết quả. Khi sự liên kết ấy đi vào những việc cụ thể, sáng kiến có cơ hội phát huy giá trị ngay trên dây chuyền, trong từng sản phẩm.

Theo ông Nguyễn Quang Mâu, khi sản phẩm đã được đưa ra thị trường, các đơn vị khác có thể mua về nghiên cứu. Vì vậy, cùng với việc bảo hộ sáng kiến, doanh nghiệp phải tiếp tục cải tiến công nghệ, phát triển sản phẩm mới, không thể chỉ dựa vào những kết quả đã có.