'Hành trình du lịch di sản Hà Nội': Kết nối di tích bằng công nghệ số

Lễ ra mắt nền tảng số “Hành trình du lịch di sản Hà Nội” nhân chuyến thăm chính thức Việt Nam từ ngày 17-19/10/2026 của bà Éléonore Caroit, Bộ trưởng ủy nhiệm đặc trách Pháp ngữ, Đối tác quốc tế và Pháp kiều. Sự kiện do Đại sứ quán Pháp - Viện Pháp tại Việt Nam phối hợp với Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức.

“Hành trình du lịch di sản Hà Nội” là sản phẩm của dự án phát huy giá trị di sản, được Quỹ Équipe France của Bộ châu Âu và Ngoại giao Pháp tài trợ thông qua Đại sứ quán Pháp và Viện Pháp tại Việt Nam. Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội là cơ quan chủ trì dự án, phối hợp với Viện Viễn Đông Bác cổ Pháp (EFEO) và Tổ chức Đại học Pháp ngữ (AUF).

Trong khoảng một năm, gần 40 chuyên gia và khoảng 100 sinh viên tham gia khảo sát hơn 100 di tích ở Hà Nội, từ đó chọn ra 28 di tích tiêu biểu. Nhóm nghiên cứu chụp ảnh, sưu tầm bản dập văn bia, dịch văn bản Hán Nôm (chữ Hán và chữ Nôm), vẽ sơ đồ kiến trúc và quay video tại từng điểm. Mỗi di tích có một hồ sơ riêng gồm phần mô tả khoa học, ảnh xưa và nay, video, trích đoạn văn bia và tư liệu Hán Nôm, bản vẽ kiến trúc cùng thư mục tài liệu tham khảo chọn lọc.

Ngày 3/12/2025, tại đền Quán Thánh, dự án giới thiệu bốn hành trình di sản thử nghiệm, mỗi hành trình gắn với một hệ thống tín ngưỡng truyền thống. Lễ ra mắt ngày 18/10/2026 đánh dấu một bước tiến quan trọng: toàn bộ kho tư liệu này được đưa lên một nền tảng công nghệ số thống nhất, kết hợp bản đồ số tương tác, hệ thống mã QR đặt tại di tích.

Nền tảng hướng tới bốn nhóm mục đích: phục vụ du lịch, giáo dục, nghiên cứu và kết nối cộng đồng. Du khách có thể tự đi theo từng hành trình, quét mã QR tại di tích để xem hồ sơ khoa học của điểm đến. Nhà trường có thể dùng các hành trình như một công cụ sư phạm, lồng ghép vào hoạt động ngoại khóa của học sinh Hà Nội. Với giới nghiên cứu, kho dữ liệu về văn bia, tư liệu Hán Nôm và kiến trúc của 28 di tích là nguồn tư liệu được hệ thống hóa và dễ tra cứu.

Ông Phạm Tuấn Long, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội cho biết, di sản Hà Nội hiện diện trong từng ngôi đình, ngôi đền, mái chùa, từng con phố và những thực hành văn hóa được cộng đồng gìn giữ qua nhiều thế hệ. Mỗi di tích lưu giữ một phần ký ức của thành phố, gắn với đời sống, tín ngưỡng và sinh kế của người dân. Bảo tồn di sản cần đi đôi với việc giúp công chúng hiểu và trân trọng những giá trị ấy. Vì vậy, Hà Nội quan tâm đến việc kết nối công tác bảo tồn với giáo dục di sản, phát triển du lịch văn hoá và ứng dụng công nghệ để nâng cao chất lượng trải nghiệm của người dân, du khách.

Theo ông Phạm Tuấn Long, Dự án “Hành trình du lịch di sản Hà Nội” đóng góp thiết thực vào định hướng đó. Bốn hành trình về Thăng Long tứ trấn, tín ngưỡng thờ Mẫu, các đình thờ tổ nghề và những ngôi chùa Hà Nội giúp người tham quan khám phá các di tích theo chủ đề, hiểu rõ hơn mối liên hệ giữa mỗi địa điểm với lịch sử và không gian văn hoá của thành phố. Hệ thống mã QR đưa các nội dung nghiên cứu đến với công chúng ngay tại di tích. Thông qua điện thoại, người tham quan có thể truy cập thông tin, hình ảnh, thuyết minh và tư liệu mà không cần tải ứng dụng. Các nội dung đa ngôn ngữ cũng tạo thuận lợi để bạn bè quốc tế tìm hiểu văn hóa Hà Nội.

 “Trong thời gian tới, Hà Nội mong muốn tiếp tục mở rộng hợp tác trong nghiên cứu, đào tạo, bảo tồn và ứng dụng công nghệ phục vụ phát huy giá trị di sản. Đối với nền tảng vừa ra mắt, việc duy trì hệ thống, cập nhật nội dung và tiếp nhận phản hồi của công chúng sẽ góp phần bảo đảm hiệu quả lâu dài. Sự tham gia của chính quyền địa phương, cơ quan quản lý di tích và cộng đồng cũng giữ vai trò quan trọng trong quá trình bảo tồn, phát huy giá trị di sản”, ông Phạm Tuấn Long nhấn mạnh.

Nhấn mạnh dự án hướng tới việc phát huy giá trị di sản lịch sử Hà Nội thông qua các hành trình giới thiệu những công trình văn hoá cổ của thành phố, bà Éléonore Caroit, Bộ trưởng ủy nhiệm đặc trách Pháp ngữ, Đối tác quốc tế và Pháp kiều cho hay, dự án bắt nguồn từ nhận thức của chính quyền địa phương về sự cần thiết phải hành động, điều mà tôi trân trọng ghi nhận.

Theo bà Éléonore Caroit, Hà Nội đang thay đổi với tốc độ rất nhanh. Mật độ đô thị hóa ngày càng tăng và các dự án bất động sản quy mô lớn đang đặt di sản của thành phố trước những nguy cơ hiện hữu. Mong rằng nền tảng sẽ khơi gợi trong mỗi người niềm hứng thú nhìn Hà Nội bằng một góc nhìn khác, ngước nhìn những mặt tiền kiến trúc, bước vào một ngõ nhỏ và lắng nghe câu chuyện mà thành phố kể lại. Tôi cũng mong dự án sẽ truyền cảm hứng cho nhiều dự án khác, bởi vẫn còn rất nhiều điều cần khám phá, gìn giữ và trao truyền.

Dự án cũng là một ví dụ về hợp tác khoa học và giáo dục Việt - Pháp trong lĩnh vực di sản, nối kết nhà nghiên cứu, sinh viên, kỹ sư, chuyên gia du lịch và cộng đồng địa phương quanh việc nhận diện, bảo tồn và phát huy giá trị di sản vật thể, phi vật thể và di sản số của Thủ đô.