Kinh tế thế giới bước vào giai đoạn “3 thấp”
Tại hội thảo “Giải pháp thúc đẩy tăng trưởng hai con số trong bối cảnh đảm bảo ổn định năng lượng tại TP. Hồ Chí Minh”, Sở Ngoại vụ đã có tham luận về “Bối cảnh tình hình quốc tế hiện nay, những diễn biến gần đây tại khu vực Trung Đông và tác động đối với TP. Hồ Chí Minh".
Sở Ngoại vụ TP. Hồ Chí Minh nhận định, ngay từ đầu năm 2026, tình hình thế giới đã xuất hiện nhiều biến động lớn, phức tạp và khó lường. Dù hòa bình, hợp tác vẫn là xu thế chủ đạo, song các yếu tố bất ổn gia tăng, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt và lan rộng sang nhiều lĩnh vực như chuỗi cung ứng, công nghệ, dữ liệu, khoáng sản chiến lược.
Trong bối cảnh đó, toàn cầu hóa tiếp tục là động lực phát triển nhưng đồng thời cũng chịu tác động bởi các xu hướng bảo hộ thương mại, phân mảnh kinh tế và phân tách công nghệ. Kinh tế thế giới bước vào giai đoạn “3 thấp” với tăng trưởng, thương mại và đầu tư đều suy giảm, trong khi các thách thức về an ninh năng lượng, lương thực và chuỗi cung ứng ngày càng hiện hữu.
TP. Hồ Chí Minh đứng trước bài toán đặt ra hiện nay là duy trì các động lực tăng trưởng trong bối cảnh chi phí năng lượng và logistics gia tăng. Ảnh minh họa.
Cuộc xung đột Trung Đông đã ngay lập tức tạo ra những tác động mạnh mẽ và trực diện đến kinh tế toàn cầu cũng như khu vực, trong đó có Việt Nam, thể hiện trên nhiều phương diện. Trước hết, giá năng lượng, đặc biệt là dầu mỏ và khí đốt, tăng mạnh, giá dầu thô vượt ngưỡng 100 USD/thùng, kéo theo chi phí nhiên liệu leo thang. Cùng với đó, chuỗi cung ứng hàng hóa quốc tế bị gián đoạn, nhất là nguồn cung dầu thô từ Trung Đông, làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt nguyên liệu cho sản xuất xăng dầu trong nước.
Bên cạnh đó, chi phí logistics quốc tế tăng cao ảnh hưởng trực tiếp đến đơn hàng xuất khẩu, thu hẹp biên lợi nhuận của doanh nghiệp. Áp lực lạm phát gia tăng do chi phí đầu vào tăng, qua đó tác động tiêu cực đến ổn định kinh tế vĩ mô và tăng trưởng GDP. Đồng thời, tâm lý phòng ngừa rủi ro gia tăng, niềm tin kinh doanh suy giảm có thể khiến dòng vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam bị ảnh hưởng nhất định. Ngành du lịch cũng đối mặt nhiều thách thức khi chi phí hàng không tăng cao và hoạt động đi lại quốc tế bị hạn chế.
Trong bối cảnh nhiều yếu tố phức tạp, khó lường, xung đột Trung Đông có thể diễn biến theo nhiều kịch bản khác nhau. Tuy nhiên, khả năng cao là tình trạng bất ổn sẽ còn kéo dài âm ỉ ngay cả khi xung đột qua đỉnh điểm, kéo theo những hệ lụy dài hạn đối với nền kinh tế toàn cầu vốn đang ở trạng thái bất định cao. Đà phục hồi mong manh của kinh tế thế giới vì thế có nguy cơ bị đảo chiều, thậm chí không loại trừ khả năng rơi vào suy thoái nếu xung đột tiếp tục lan rộng và kéo dài.
Đồng bộ giải pháp giảm chi phí, củng cố động lực tăng trưởng
Trước những tác động trên, TP. Hồ Chí Minh, với vai trò trung tâm kinh tế lớn và có độ mở cao sẽ khó tránh khỏi ảnh hưởng. Theo Sở Ngoại vụ TP. Hồ Chí Minh, bài toán đặt ra hiện nay là duy trì các động lực tăng trưởng trong bối cảnh chi phí năng lượng và logistics gia tăng. Trong đó, nguyên tắc điều hành quan trọng là tập trung giảm chi phí nội sinh để bù đắp cho các yếu tố ngoại sinh khó kiểm soát.
Sở Ngoại vụ TP. Hồ Chí Minh đề xuất thành phố cần triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp sau:
Thứ nhất, nâng cao hiệu quả hạ tầng giao thông và logistics. Tăng cường kết nối đồng bộ giữa cảng biển, hệ thống kho bãi và mạng lưới vận tải nhằm tối ưu hóa dòng lưu chuyển hàng hóa. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý và điều phối logistics; xây dựng các nền tảng dữ liệu và hệ thống kết nối thông minh giữa các khâu trong chuỗi cung ứng. Qua đó, giảm thời gian vận chuyển, chi phí giao dịch và nâng cao hiệu quả vận hành tổng thể.
Thứ hai, đẩy mạnh cải cách hành chính và nâng cao chất lượng phục vụ doanh nghiệp. Tiếp tục đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong giải quyết công việc. Chủ động nắm bắt, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho doanh nghiệp. Đây không chỉ là giải pháp hỗ trợ trực tiếp mà còn là thông điệp mạnh mẽ về môi trường đầu tư thân thiện, chính quyền kiến tạo và đồng hành cùng doanh nghiệp.
Thứ ba, nâng cao năng lực phản ứng chính sách. Chuyển từ trạng thái bị động sang chủ động trong điều hành thông qua việc xây dựng hệ thống theo dõi, cảnh báo sớm các biến động về năng lượng, logistics, chi phí vận tải và thị trường. Trên cơ sở đó, kịp thời ban hành các chính sách hỗ trợ phù hợp cho những ngành, lĩnh vực chịu tác động trực tiếp, hạn chế tối đa rủi ro lan rộng.
Thứ tư, hỗ trợ doanh nghiệp đa dạng hóa thị trường và tuyến vận tải. Tăng cường hướng dẫn doanh nghiệp tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do đã ký kết; mở rộng thị trường xuất khẩu, giảm phụ thuộc vào một số khu vực truyền thống. Đồng thời, phát triển các tuyến vận tải thay thế, đặc biệt là vận tải đường bộ và đường sắt liên vận quốc tế, nhằm giảm áp lực chi phí và rủi ro từ các tuyến vận tải biển chịu ảnh hưởng của xung đột Trung Đông. Đẩy mạnh công tác cung cấp thông tin, cảnh báo sớm để doanh nghiệp chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất, kinh doanh.
Thứ năm, nâng cấp năng lực cạnh tranh trong dài hạn. Xem thách thức hiện nay là cơ hội để tái cấu trúc nền kinh tế, hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng và hệ sinh thái công nghệ. Chuẩn bị tốt quỹ đất, hạ tầng logistics và nguồn nhân lực chất lượng cao để sẵn sàng đón dòng vốn đầu tư chất lượng cao khi chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục dịch chuyển.
Theo Sở Ngoại vụ TP. Hồ Chí Minh, những biến động từ xung đột Trung Đông là phép thử đối với năng lực quản trị, khả năng thích ứng và sức chống chịu của nền kinh tế thành phố. Với sự chủ động trong điều hành, cùng việc phát huy vai trò cầu nối đối ngoại, mở rộng mạng lưới hợp tác quốc tế và cung cấp thông tin kịp thời, TP. Hồ Chí Minh có cơ sở để củng cố niềm tin của nhà đầu tư, giữ vững đà tăng trưởng và hướng tới mục tiêu tăng trưởng trên 10% một cách bền vững trong thời gian tới.
