Giải bài toán đầu ra bền vững cho sản phẩm làng nghề Việt Nam

Nhiều đơn hàng được ký kết ngay tại hội chợ

Từ ngày 10 đến ngày 14/10/2025, Hội chợ Làng nghề Việt Nam lần thứ 21 diễn ra tại Triển lãm Nông nghiệp, Hà Nội. Sự kiện do Trung tâm Xúc tiến thương mại Nông nghiệp (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) tổ chức, với sự tham gia của gần 100 đơn vị, doanh nghiệp, nghệ nhân và chủ thể OCOP đến từ 18 tỉnh, thành phố trên cả nước. 

Hội chợ năm nay không chỉ là dịp giới thiệu, quảng bá sản phẩm làng nghề truyền thống, mà còn mở ra nhiều cơ hội hợp tác, tiêu thụ sản phẩm. Theo Ban tổ chức, nhiều doanh nghiệp, làng nghề, hợp tác xã đã ký kết được đơn hàng tiêu thụ sản phẩm ngay trong hội chợ. Đáng chú ý, Hợp tác xã Hưng Yên đã đạt được nhiều thỏa thuận hợp tác phân phối sản phẩm với các cửa hàng và doanh nghiệp tại Hà Nội.

Bà Trương Thanh Hương, chủ gian hàng đặc sản vùng miền đến từ Hưng Yên, cho biết: “Người tiêu dùng Thủ đô rất quan tâm đến những sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, đảm bảo chất lượng. Tại hội chợ, khách hàng được trực tiếp thử sản phẩm nên nhiều người đặt mua tại chỗ, thậm chí đề nghị trở thành đại lý phân phối lâu dài”.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, nhiều chủ cơ sở sản xuất và hợp tác xã cũng cho rằng việc duy trì đầu ra ổn định sau hội chợ vẫn còn là thách thức lớn. Theo bà Hương, chi phí tham gia hội chợ, vận chuyển hàng hóa và trưng bày sản phẩm khá cao, trong khi các cơ sở nhỏ thường không đủ kinh phí để tham gia thường xuyên. “Nếu có thêm chính sách hỗ trợ về chi phí thuê gian hàng và hoạt động truyền thông, các hợp tác xã nhỏ sẽ có điều kiện tham gia hội chợ thường xuyên hơn, qua đó mở rộng cơ hội quảng bá và tiêu thụ sản phẩm”, bà Hương đề xuất.

Không chỉ riêng Hưng Yên, nhiều hợp tác xã từ các tỉnh miền núi phía Bắc như Yên Bái, Bắc Kạn cũng tham gia hội chợ với mong muốn quảng bá sản phẩm đặc sản địa phương. Anh Nguyễn Văn Dương, chủ gian hàng đặc sản vùng miền đến từ Yên Bái, đại diện Hợp tác xã Yên Bái, chia sẻ: "Hợp tác xã đã tham gia nhiều hội chợ trong và ngoài tỉnh, chủ yếu nhằm quảng bá sản phẩm, tìm kiếm khách hàng mới. Tuy nhiên, chi phí vận chuyển xa, bảo quản hàng hóa và lưu trú tại Hà Nội cũng là bài toán nan giải. Trong thời gian tới, hợp tác xã đang có kế hoạch mở điểm bán hàng tại Hà Nội để phục vụ nhóm khách hàng quen và đối tác sau hội chợ, qua đó duy trì kênh tiêu thụ ổn định hơn".

Chú trọng đến xây dựng thương hiệu làng nghề sau hội chợ 

Sau hội chợ, vấn đề đặt ra cho các làng nghề không chỉ là tiêu thụ được bao nhiêu sản phẩm mà còn là việc giữ chân khách hàng và khẳng định vị thế thương hiệu trên thị trường. Thực tế, nhiều sản phẩm làng nghề Việt Nam tuy độc đáo, tinh xảo nhưng vẫn chưa có bản sắc thương hiệu rõ ràng, khó bền vững trong môi trường cạnh tranh ngày càng cao. 

“Khó khăn nhất là việc xây dựng thương hiệu và quảng bá thương hiệu. Đa số các làng nghề đều là những hộ sản xuất nhỏ, chưa chú trọng đến việc đầu tư cho hình ảnh và bao bì", bà Hương nhấn mạnh thêm.

"Cần phải chú trọng xây dựng sản phẩm, thương hiệu làng nghề, thương hiệu được truyền thông tốt thì mới phát triển được. Nếu không ai biết đến thì dù sản phẩm có ngon, có tốt cũng không có người tìm đến mua. Để khắc phục bất cập về chi phí cho xây dựng và phát triển thương hiệu, các làng nghề và hợp tác xã mong muốn các cơ quan quản lý hỗ trợ quá trình xây dựng thương hiệu theo hướng đưa thêm cơ chế ưu tiên, bảo vệ hàng hóa trong nước, xây dựng môi trường kinh doanh bình đẳng với các thương hiệu của nước ngoài", ông Nguyễn Văn Dương chia sẻ. 

Thực tế hiện nay cho thấy, do phần lớn doanh nghiệp, hộ kinh doanh cá thể có quy mô nhỏ và siêu nhỏ, cho nên việc đầu tư xây dựng thương hiệu còn manh mún. Bên cạnh đó, việc dành nguồn kinh phí cho quảng bá thương hiệu cũng là một bài toán nan giải. 

Tăng cường liên kết vốn và kênh phân phối

Cùng với vấn đề thương hiệu thì vốn và kênh phân phối cũng là bài toán đặt ra cho các sản phẩm làng nghề, mặc dù một số chủ gian hàng đã sử dụng hình thức bán online nhưng chưa hiệu quả bởi phí duy trì: “Tôi đã đưa sản phẩm của mình lên sàn thương mại và bán được hơn 5000 đơn hàng. Nhưng chi phí duy trì rất cao, nên tôi dừng lại và đi theo hội chợ”, ông Nguyễn Văn Dương nói.

Đại diện các doanh nghiệp cũng mong muốn Bộ Công Thương và các cơ quan liên quan thúc đẩy việc hỗ trợ làng nghề xây dựng và quảng bá thương hiệu sản phẩm sẽ mở thêm nhiều hội chợ, đẩy mạnh truyền thông trước, trong và sau hội chợ. Cũng như có những chính sách hỗ trợ cụ thể về thương mại điện tử để có thể đưa sản phẩm làng nghề Việt Nam đến rộng rãi người tiêu dùng. 

Theo các chuyên gia, một trong những hướng đi bền vững hiện nay là liên kết thông qua mô hình hợp tác xã. Thay vì sản xuất đơn lẻ, các hộ làm nghề có thể góp vốn, cùng mua nguyên liệu, chia sẻ máy móc và xây dựng thương hiệu chung, từ đó giảm chi phí, tăng khả năng tiếp cận vốn vay ưu đãi. Nhiều hợp tác xã như Hợp tác xã Lụa Vạn Phúc (Hà Nội) hay Hợp tác xã Mây tre đan Phú Vinh (Chương Mỹ) đã chứng minh hiệu quả của mô hình này.

Để phát triển sau hội chợ, việc liên kết, chia sẻ trong cộng đồng và cùng với sự quản lý, chính sách hỗ trợ của các cơ quan sẽ giúp làng nghề Việt Nam bền vững trên thị trường.