EU áp thuế chống bán phá giá axit adipic: Cơ hội cho doanh nghiệp Việt

Đặc biệt, đối với Italy - quốc gia coi Axit Adipic là “mạch máu” của nhiều ngành công nghiệp chủ lực, đây được đánh giá là thời điểm bản lề để các đối tác chiến lược như Việt Nam có cơ hội thâm nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị liên lục địa.

Theo Quy định thực thi (EU) 2026/913 ban hành ngày 04/05/2026, Liên minh châu Âu thiết lập hàng rào thuế quan vĩnh viễn đối với Axit Adipic nhập khẩu từ Trung Quốc nhằm triệt tiêu các hành vi cạnh tranh không lành mạnh.

Mức thuế chống bán phá giá được ấn định từ 29,1% đến 42,3%. Đây là kết quả của cuộc điều tra chuyên sâu được khởi xướng từ tháng 03/2025, trong đó EU kết luận rằng hàng hóa từ Trung Quốc đã bán phá giá, gây thiệt hại nghiêm trọng đến biên lợi nhuận, thị phần và cơ cấu việc làm của ngành hóa chất châu Âu.

Quy định có hiệu lực ngay từ ngày 05/05/2026 tại toàn bộ 27 quốc gia thành viên EU, buộc các doanh nghiệp nhập khẩu phải nhanh chóng điều chỉnh giá thành cũng như tìm kiếm nguồn cung thay thế để bảo vệ dòng tiền và duy trì ổn định sản xuất.

Với vị thế là nền sản xuất hóa chất lớn thứ hai EU, các tập đoàn Italy, điển hình như Radici Chimica, đang đứng trước áp lực tái định vị nguồn cung nguyên liệu. Axit Adipic là thành phần không thể thay thế trong sản xuất Nylon 6,6 và Polyurethane, tác động trực tiếp đến nhiều “trụ cột” kinh tế của Italy.

Trong ngành công nghiệp ô tô, đây là nguyên liệu cốt lõi để sản xuất nhựa kỹ thuật chịu nhiệt, sợi nylon cho túi khí (airbags) và các hợp phần an toàn. Việc giá nguyên liệu đầu vào tăng mạnh có thể khiến các nhà sản xuất phụ tùng Italy chịu áp lực chi phí lớn.

Đối với ngành thời trang và da giày cao cấp, nhãn hiệu “Made in Italy” phụ thuộc đáng kể vào sợi tổng hợp và đế giày hiệu năng cao. Khi nguồn cung giá rẻ bị gián đoạn, các thương hiệu buộc phải chuyển hướng sang những quốc gia có khả năng cung ứng bán thành phẩm ổn định hơn.

Trong khi đó, lĩnh vực vật liệu xây dựng và nội thất cũng chịu ảnh hưởng trực tiếp do Axit Adipic là thành phần quan trọng trong sản xuất màng nhựa bao bì, vật liệu cách nhiệt và nệm polymer cao cấp.

Hiện Trung Quốc đang chiếm tới 81% thị phần nhập khẩu Axit Adipic vào EU, tương đương giá trị khoảng 130 triệu Euro mỗi năm. Khi hàng rào thuế quan mới tạo ra khoảng trống thị trường, Việt Nam nổi lên như một giải pháp thay thế tiềm năng nhờ nhiều lợi thế cạnh tranh.

Một trong những lợi thế lớn nhất là đòn bẩy từ Hiệp định EVFTA. Trong khi hàng hóa Trung Quốc phải chịu thuế trừng phạt, các sản phẩm hạ nguồn từ Việt Nam như sợi nylon, hạt nhựa polyme và bán thành phẩm da giày vẫn tiếp tục được hưởng lộ trình thuế 0% hoặc giảm dần. Điều này giúp doanh nghiệp Italy duy trì biên lợi nhuận mà không cần thay đổi lớn về dây chuyền công nghệ.

Bên cạnh đó, xu hướng các tập đoàn Italy dịch chuyển đầu tư sang Việt Nam nhằm tận dụng chi phí vận hành cạnh tranh và môi trường chính trị ổn định để xuất khẩu ngược lại EU cũng đang gia tăng. Đây được xem là chiến lược phòng ngừa rủi ro địa chính trị dài hạn trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu biến động.

Để tận dụng cơ hội này, các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam cần đẩy mạnh nâng cao tiêu chuẩn kỹ thuật, đáp ứng nghiêm ngặt các chứng chỉ xanh và quy định hóa chất của EU; đồng thời minh bạch hóa xuất xứ nguyên liệu để tận dụng ưu đãi EVFTA.

Ngoài ra, việc chủ động kết nối với các cụm công nghiệp hóa chất tại Bắc Italy cũng được xem là bước đi quan trọng nhằm thiết lập quan hệ hợp tác đối ứng và mở rộng vị thế của doanh nghiệp Việt trong chuỗi cung ứng châu Âu.