Du lịch xanh gắn kết giá trị cộng đồng

Phát triển du lịch xanh là yêu cầu tất yếu của Việt Nam hiện nay

Theo Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch Việt Nam, ý tưởng về mô hình tăng trưởng xanh (TTX) xuất hiện từ những năm 1970 nhưng mãi đến hai thập kỷ gần đây vấn đề này mới trở nên cấp bách, thu hút sự quan tâm của nhiều tổ chức quốc tế và trên toàn cầu. Trong đó, năm 2008, Chương trình Môi trường của Liên Hiệp Quốc (UNEP) đã phát động “Sáng kiến kinh tế xanh” với mục tiêu đẩy mạnh hợp tác quốc tế, ứng phó khủng hoảng tài chính, nhằm hướng tới phát triển bền vững của kinh tế thế giới hậu khủng hoảng. Và năm 2009, Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) đã đưa ra Chiến lược tăng TTX.

Ông Nguyễn Anh Tuấn – Viện trưởng Viện nghiên cứu Phát triển Du lịch Việt Nam - cho biết: TTX là quá trình tăng trưởng nhằm đạt đến một nền kinh tế xanh (KTX), hướng tới mục tiêu cải thiện hạnh phúc con người, công bằng xã hội và giảm thiểu đáng kể những nguy cơ kiệt quệ về môi trường, môi sinh. Tại Việt Nam, Chiến lược quốc gia về TTX được xác định là chiến lược thúc đẩy quá trình tái cấu trúc, hoàn thiện thể chế kinh tế theo hướng sử dụng hiệu quả hơn tài nguyên thiên nhiên; nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế, thông qua tăng cường đổi mới công nghệ, vốn tự nhiên, công cụ kinh tế.

Trong lĩnh vực du lịch, đây là ngành công nghiệp với đặc thù tổng hợp, có tác động lớn tới kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trường. Theo đó, du lịch trong nền KTX được xác định là hoạt động du lịch bền vững về xã hội, kinh tế, văn hóa, môi trường. Du lịch bền vững là du lịch cân nhắc đến yếu tổ ảnh hưởng về kinh tế, xã hội, môi trường ở hiện tại và tương lai, phù hợp với nhu cầu của khách du lịch, nền kinh tế, môi trường và cộng đồng địa phương.

“DLX được hiểu là du lịch dựa trên nền tảng khai thác hợp lý và hiệu quả các nguồn tài nguyên, phát triển gắn với bảo vệ môi trường, bảo tồn đa dạng sinh học; giảm khí thải nhà kính và thích ứng với biến đổi khí hậu”- ông Tuấn nhấn mạnh.

Nhận thức được vai trò, ý nghĩa của DLX, thời gian qua trong quá trình thực hiện Chiến lược Phát triển du lịch Việt Nam hướng tới ngành kinh tế mũi nhọn, nhiều địa phương, doanh nghiệp (DN), cộng đồng đã có ý thức và thay đổi rõ nét trong hoạt động du lịch. Trong đó, nhiều đơn vị, DN, địa phương đã tập trung thiết kế những mô hình DLX gắn với bảo vệ di tích, cảnh quan thiên nhiên, thích nghi với biến đổi khí hậu; xây dựng tour DLX, khách sạn đạt chứng chỉ xanh được thị trường khách du lịch đón nhận và đánh giá cao.

Hội Du lịch cộng đồng Việt Nam (VCTC) hiện được coi là tổ chức tập hợp các DN lữ hành triển khai mô hình du lịch tiêu biểu nhất hiện nay ở Việt Nam, như: Du lịch sinh thái tại Quan Lạn; du lịch cộng đồng làng quê Yên Đức (Quảng Ninh); du lịch sinh thái cộng đồng tại Tà Làng (Quảng Nam); trải nghiệm sinh thái miệt vườn Cần Thơ, Bến Tre.

Ông Phạm Hải Quỳnh – Chủ tịch VCTC - cho biết: Những mô hình DLX của VCTC có sự chung tay của cộng đồng địa phương và nhiều DN thành viên VCTC trong cả nước, đã dần tạo ra những sản phẩm DLX hoạt động hiệu quả, mang lại nguồn thu nhập ổn định cho mỗi cộng đồng.

“Thời gian tới, VCTC tiếp tục đẩy mạnh dòng sản phẩm này tới thị trường mục tiêu, lấy sản phẩm DLX và thương hiệu DLX làm trọng tâm trong các hoạt động của DN cũng như VCTC”- ông Quỳnh chia sẻ.

Dù đạt được những kết quả khích lệ, nhưng theo nhận định, hoạt động du lịch còn tồn tại một số vấn đề khiến cho DLX chưa phát huy được tiềm năng, đó là: Chưa gắn với khai thác, sử dụng có hiệu quả nguồn tài nguyên, hiệu suất sử dụng tài nguyên thấp, chưa gắn với bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu…

Trong đó, theo ông Nguyễn Văn Đính – Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo (Hiệp hội Du lịch Việt Nam): Việc kinh tế phát triển quá nhanh đã gây nhiều ảnh hưởng tiêu cực tới môi trường du lịch. Sự xung đột về lợi ích kinh tế giữa các chủ thể kinh tế và các ngành, tầm nhìn ngắn hạn và hạn chế về công nghệ dẫn tới một số tài nguyên du lịch bị tàn phá, sử dụng sai mục đích; gây ảnh hưởng tới hình ảnh và sự phát triển bền vững của du lịch Việt Nam.

Nhằm hạn chế những tồn tại và ứng phó với các nguy cơ, theo ông Nguyễn Văn Đính, cần phải nâng cao nhận thức và đào tạo về DLX trong toàn ngành du lịch. Theo đó, nhà nước cần có chính sách khuyến khích TTX trong tất cả các lĩnh vực, khuyến khích các chương trình bảo tồn, truyền bá văn hóa dân gian, dân tộc trong phát triển du lịch. Thúc đẩy ứng dụng công nghệ 4.0 vào hoạt động DLX; đầu tư xứng đáng cho quảng bá, xúc tiến về DLX để xây dựng một hình ảnh DLX Việt Nam - một điểm đến thân thiện thu hút đối với du khách trong và ngoài nước…