Dịch vụ thanh toán tự động của Việt Nam sánh ngang các nước tiên tiến

Mở rộng phương thức thanh toán hiện đại

Tại Hội thảo Ngày Thẻ Việt Nam 2025 với chủ đề “Một chạm vạn niềm tin - Kiến tạo tương lai thanh toán số” diễn ra ngày 7/10, ông Khuất Việt Hùng, Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty TNHH MTV Đường sắt Hà Nội cho biết, tuyến đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông đang bước vào giai đoạn thử nghiệm hệ thống thanh toán điện tử mới, cho phép hành khách sử dụng căn cước công dân, thẻ Visa hoặc mã QR để qua cổng soát vé.

Đây là bước tiến quan trọng trong lộ trình hiện đại hóa giao thông công cộng của Hà Nội, hướng tới trải nghiệm ‘đi tàu điện không tiền mặt’.

Các cổng soát vé mới tích hợp đầu đọc đa chức năng, có thể nhận diện và xử lý mọi loại thẻ - từ căn cước công dân gắn chip đến thẻ thanh toán quốc tế. "Thử nghiệm ban đầu cho thấy tốc độ xử lý rất nhanh: Lần đầu quét căn cước chỉ mất 1 giây, các lần sau giảm xuống còn 0,2 giây" - ông Khuất Việt Hùng cho hay. 

Song song với phần cứng, ứng dụng Hà Nội Metro cũng được phát triển, cho phép hành khách mua vé trực tuyến và lựa chọn hai chế độ sử dụng: “Phi định danh” dành cho vé lượt và “định danh” dành cho vé ngày, tuần hoặc tháng. Với chế độ định danh, hệ thống sẽ nhận diện khuôn mặt hành khách qua camera tại cổng, đối chiếu với dữ liệu trên căn cước công dân để tăng tính bảo mật và an toàn.

Theo ông Khuất Việt Hùng, sự kết hợp giữa giao thông công cộng và hạ tầng thanh toán số được kỳ vọng sẽ tạo ra bước chuyển lớn trong thói quen di chuyển của người dân, giảm sử dụng tiền mặt, tăng tính tiện lợi, minh bạch và an toàn - hướng tới mục tiêu xây dựng Hà Nội trở thành thành phố thông minh trong tương lai gần.

Ông Nguyễn Bá Diệp, đồng sáng lập, Phó Chủ tịch Tập đoàn Tài chính Công nghệ MoMo chia sẻ, trong thời gian qua, MoMo đã tích cực mở rộng phương thức thanh toán bằng mã QR ra thị trường quốc tế. Các phương thức thanh toán hiện nay ngày càng đa dạng, gắn liền với những nhu cầu thiết yếu trong đời sống người Việt.

Chẳng hạn, MoMo hiện hỗ trợ hàng trăm loại hóa đơn thiết yếu như điện, nước, internet, truyền hình, đi lại, giáo dục, tài chính, bảo hiểm, dịch vụ hành chính công… chỉ với một chạm. Giao dịch qua MoMo chiếm khoảng 25% tổng lượt giao dịch qua Cổng dịch vụ công quốc gia.

"Thanh toán là nhóm dịch vụ có lượng giao dịch lớn nhất trên nền tảng, góp phần hình thành thói quen “không tiền mặt” trong nhiều hộ gia đình" - ông Nguyễn Bá Diệp nói.

Ông Nguyễn Hoàng Long, Phó Tổng giám đốc Công ty CP Thanh toán quốc gia Việt Nam (NAPAS) thông tin, theo thống kê, mỗi ngày có khoảng 70 triệu lượt người dân sử dụng thanh toán qua NAPAS. Việc thanh toán bằng QR đã chạm đến mọi ngõ ngách của cuộc sống người dân.

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng và sự tăng trưởng mạnh mẽ của kinh tế số, hạ tầng thanh toán quốc gia, được vận hành bởi NAPAS, đóng vai trò chiến lược, là "mạch máu" bảo đảm sự lưu thông liên tục của dòng tiền.

Phó Tổng giám đốc NAPAS cho rằng, có 2 trụ cột quan trọng nhất trong hạ tầng thanh toán: Thứ nhất, việc đảm bảo sự thông suốt, an toàn và hiệu quả 24/7 của hệ thống chuyển mạch quốc gia. Thứ hai, chiến lược phát triển mạnh mẽ thanh toán xuyên biên giới nhằm thúc đẩy hội nhập tài chính khu vực.

Về trụ cột ổn định, hạ tầng của NAPAS hiện đang xử lý hàng chục triệu giao dịch mỗi ngày, giá trị hàng trăm nghìn tỷ đồng, kết nối toàn bộ các ngân hàng thương mại và tổ chức tín dụng. 

Về trụ cột hội nhập, NAPAS đang tích cực triển khai kết nối thanh toán xuyên biên giới nhằm đáp ứng nhu cầu gia tăng của thương mại điện tử và du lịch. Đến nay, NAPAS đã triển khai dịch vụ QR xuyên biên giới với Thái Lan (2022), Campuchia (2023) và Lào (2025). Khách quốc tế có thể sử dụng VietQR Global tại Việt Nam. 

Đối với thẻ, chủ thẻ NAPAS có thể chi tiêu tại hơn 3,41 triệu điểm chấp nhận của BC Card tại Hàn Quốc, và rút tiền tại ATM ở nhiều quốc gia khác. Mục tiêu cuối cùng là tăng cường tính tự chủ của hệ thống, giảm phụ thuộc vào các tổ chức quốc tế, và nâng cao vị thế của đồng bản tệ Việt Nam trong giao dịch khu vực.

Bà Phan Thị Thanh Nhàn, Giám đốc Trung tâm Thẻ và vận hành Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) cũng thông tin, từ chiếc thẻ đầu tiên được phát hành năm 1996, đến nay Việt Nam đã có khoảng 136 triệu thẻ ngân hàng lưu hành. Hành trình phát triển của thẻ gắn liền với bước tiến của công nghệ - từ thẻ từ, thẻ chip, thẻ contactless cho đến hình thức số hóa trên điện thoại thông minh.

Trong tương lai gần, thẻ có thể “vô hình” hơn nữa khi việc thanh toán chỉ cần nhận diện khuôn mặt, lòng bàn tay hay giọng nói. "Từ một công cụ thanh toán, thẻ ngân hàng ngày nay đã trở thành phương tiện định danh và kết nối - là điểm giao thoa giữa hệ sinh thái số, nơi dòng tiền, dữ liệu và tiện ích cùng luân chuyển" - bà Phan Thị Thanh Nhàn nhận định.

Bắt kịp thế giới về thanh toán tự động

Những dẫn chứng trên là minh chứng cho thấy, chuyển đổi số, phát triển thanh toán không dùng tiền mặt đã trở thành xu thế tất yếu và mang lại những lợi ích to lớn.

Ông Phạm Tiến Dũng, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước khẳng định, hiện chúng ta có thể tự hào nói rằng, nếu xét về dịch vụ thanh toán, Việt Nam nằm trong nhóm các nước phát triển, đặc biệt là về thanh toán tự động - không kém gì các nước tiên tiến.

"Ngành dịch vụ ngân hàng, dịch vụ thanh toán đang đóng góp rất lớn vào phát triển kinh tế - xã hội, với tốc độ tăng trưởng rất mạnh. Như đối với NAPAS, có ngày giá trị giao dịch lên tới 120.000 tỷ đồng, tương đương 6 tỷ USD - con số trước đây chưa bao giờ nghĩ tới" - ông Phạm Tiến Dũng nhận xét. 

Đồng thời, ông Phạm Tiến Dũng đề nghị các ngân hàng và đơn vị liên quan cần tiếp tục đồng hành để người dân sử dụng dịch vụ tốt nhất. 

Ông Dũng dẫn câu chuyện từ năm 2017, Trung Quốc đã ứng dụng thanh toán qua di động để đi tàu điện ngầm. Ở Nhật Bản, ngoài việc thanh toán vé tàu điện, ứng dụng qua mobile còn thanh toán được vé xe buýt, thậm chí mua được một số hàng hóa thông thường. 

Cơ hội dành cho chúng ta luôn luôn có. Với số lượng lớn người dân sử dụng tàu điện và phương tiện công cộng, đây là một xu thế lớn, ngành ngân hàng cần tập trung xử lý vấn đề này. "Các giải pháp phải bảo đảm “tiện, lợi, chi phí hợp lý”. Không thể để “mua vé tàu hết 15.000 đồng mà chi phí xử lý giao dịch mất tới 1.000 đồng" - ông Dũng nói. 

Ông Sharad Jain - Giám đốc Quốc gia của Mastercard tại Việt Nam, Campuchia và Lào ghi nhận, Việt Nam đã trải qua quá trình chuyển đổi số mạnh mẽ trong 5-7 năm qua, đặc biệt trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng. Hiện 87% người trưởng thành đã có tài khoản ngân hàng, hơn 154 triệu thẻ được phát hành, giao dịch qua mã QR tăng trưởng bình quân 81% mỗi năm.

TS. Đặng Vinh Quang, Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam nhận xét, có thể thấy, đến thời điểm này, công nghệ thanh toán của Việt Nam đã phát triển rất tốt. Chúng ta đã có thể thanh toán xuyên biên giới, thanh toán theo thời gian thực. 

Tổng giá trị giao dịch không dùng tiền mặt trong năm 2024 tại Việt Nam đạt 295,2 triệu tỷ đồng, gấp 26 lần GDP; số lượng giao dịch đạt 17,7 tỷ, tăng trưởng 56% so với năm 2023. Riêng trong quý I/2025, thanh toán qua mã QR ghi nhận mức tăng trưởng đột phá hơn 81%.