Cắt giảm thủ tục hành chính, gỡ rào cản cho doanh nghiệp phát triển

Cắt giảm thủ tục hành chính: Yêu cầu cấp thiết

Mục tiêu tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026-2030 đang đặt ra yêu cầu cao hơn đối với cải cách thủ tục hành chính. Mỗi thủ tục được rút gọn, mỗi bước trùng lặp được loại bỏ đồng nghĩa với việc doanh nghiệp tiết kiệm thêm thời gian, chi phí để dồn nguồn lực cho sản xuất, kinh doanh.

Đây cũng là tinh thần xuyên suốt tại tọa đàm “Đẩy mạnh cắt giảm thủ tục hành chính, tháo gỡ rào cản cho doanh nghiệp phát triển” do Tạp chí Đời sống và Pháp luật/Tạp chí điện tử Người đưa tin tổ chức chiều 16/10 tại Hà Nội. Các ý kiến từ cơ quan quản lý, tổ chức xã hội - nghề nghiệp và giới nghiên cứu đều gặp nhau ở một điểm, cải cách thủ tục hành chính không chỉ là yêu cầu quản lý, mà là mục tiêu để khơi thông nguồn lực, tạo môi trường phát triển cho người dân và doanh nghiệp.

Phát biểu tại buổi tọa đàm, ông Phạm Quốc Huy - Tổng biên tập Tạp chí Đời sống và Pháp luật/Tạp chí điện tử Người đưa tin cho rằng, Việt Nam đặt mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn 2026-2030 trong đó, yêu cầu đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính càng trở nên cấp thiết. Nghị quyết số 258/NQ-CP ngày 31/8/2026 của Chính phủ đã đặt ra những nhiệm vụ, giải pháp nhằm đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, góp phần thúc đẩy tăng trưởng hai con số.

Chính vì vậy, theo ông Huy, việc cải cách thủ tục hành chính ngoài là yêu cầu quản lý, mà còn là mục tiêu để khơi thông nguồn lực, tạo môi trường phát triển cho người dân và doanh nghiệp.

“Cải cách thủ tục hành chính không chỉ là yêu cầu trong hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước, mà còn tác động trực tiếp đến môi trường đầu tư, kinh doanh và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Thủ tục càng minh bạch, quy trình càng thông suốt, chi phí tuân thủ càng giảm thì nguồn lực của doanh nghiệp càng có điều kiện tập trung cho sản xuất, kinh doanh và đổi mới sáng tạo”, ông Phạm Quốc Huy nhấn mạnh.

Cùng chung quan điểm, ông Nguyễn Khánh Ngọc - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam cũng nhấn mạnh đến sự cần thiết của chuyển đổi phương thức quản lý, cắt giảm thủ tục hành chính từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” theo hướng dựa trên đánh giá rủi ro, ứng dụng dữ liệu trong công tác giám sát và đặt nhu cầu của người dân, doanh nghiệp làm trọng tâm. 

Ông Ngọc nhận định, những rào cản mà doanh nghiệp vẫn phải đối mặt hiện nay gồm quy định pháp luật thường xuyên sửa đổi, bổ sung nhưng còn chồng chéo, thiếu thống nhất; việc giải thích, áp dụng pháp luật chưa đồng bộ; thủ tục hành chính nhiều tầng nấc, tình trạng yêu cầu cung cấp lại giấy tờ đã được cơ quan nhà nước cấp và bất cập trong thực thi công vụ.

Những hạn chế này làm tăng chi phí, kéo dài thời gian xử lý, gia tăng rủi ro cho doanh nghiệp, cản trở khơi thông nguồn lực và mục tiêu tăng trưởng kinh tế. Chính vì vậy, việc đẩy mạnh cắt giảm thủ tục hành chính là yêu cầu cấp thiết, là động lực kiến tạo cho doanh nghiệp phát triển.

Cải cách hành chính cần đi vào thực chất

Ở góc độ Bộ, ngành, bà Ngô Thị Tuyết - Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, kể từ khi thực hiện chủ trương sáp nhập, Bộ đã cắt giảm đơn giản hóa được 22.000 nghề kinh doanh có điều kiện, 349 điều kiện kinh doanh và 629 thủ tục hành chính. Đồng thời, thực hiện việc phân cấp 119 thủ tục hành chính từ cấp bộ, cấp trung ương xuống cho cấp chính quyền địa phương. Qua đó, cắt giảm được 9.007 ngày thực hiện thủ tục Hành chính và đạt tỷ lệ là 54,04% và tiết kiệm được chi phí dân thủ là 5.318 tỷ đồng đạt 54,81% so với năm 2024”.

Để tiếp tục tháo gỡ các điểm nghẽn, đồng hành hỗ trợ cùng doanh nghiệp, bà Tuyết cho biết, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ rà soát thủ tục theo từng ngành, lĩnh vực và chuỗi hoạt động sản xuất, kinh doanh; loại bỏ các thành phần hồ sơ, bước thực hiện trùng lặp, đồng thời tăng cường hậu kiểm theo mức độ rủi ro. Việc tiếp nhận, xử lý phản ánh của doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng cũng được xác định là cơ sở quan trọng để nhận diện bất cập, hoàn thiện quy định và nâng cao hiệu quả thực thi.

Nhấn mạnh thước đo của cải cách phải gắn với hiệu quả thực tế, bà Tuyết cho rằng: “Cải cách thủ tục hành chính sẽ không chỉ giúp doanh nghiệp dễ làm thủ tục hơn, mà quan trọng hơn là giúp doanh nghiệp dễ đầu tư hơn, dễ sản xuất hơn, dễ mở rộng hoạt động hơn và cạnh tranh tốt hơn ”.

Nêu giải pháp để hỗ trợ doanh nghiệp phát triển, TS. Nguyễn Minh Thảo, Trưởng ban Nghiên cứu Môi trường kinh doanh và Năng lực cạnh tranh, Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược cho rằng, cải cách môi trường kinh doanh là điều kiện tiên quyết.

Trên thế giới thường tập trung vào ba mục tiêu cốt lõi: giảm thời gian thực hiện thủ tục, giảm chi phí tuân thủ và bảo đảm môi trường hoạt động an toàn cho doanh nghiệp.

Ở Việt Nam, bà Thảo kiến nghị, cải cách môi trường kinh doanh cần đi vào thực chất, tránh tình trạng thay đổi quy định những phương thức thực thi vẫn không có chuyển biến tương xứng. Bà nhấn mạnh yêu cầu rà soát, xử lý các quy định chồng chéo, bất cập; chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm trên cơ sở quản lý rủi ro, đồng thời xóa bỏ tư duy “không quản được thì cấm”. Thay vì tạo thêm rào cản hành chính, cơ quan quản lý cần xây dựng quy định rõ ràng, minh bạch, khả thi, tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động tuân thủ pháp luật và phát triển hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Bên cạnh cải cách môi trường kinh doanh, TS. Nguyễn Minh Thảo cũng nêu quan điểm, việc cải cách chỉ phát huy hiệu quả khi phương thức thực thi thay đổi tương xứng với các quy định mới. 

Vì vậy, cần hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng minh bạch, ổn định, dễ thực hiện; tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu, nâng cao chất lượng dịch vụ công và thiết lập cơ chế tiếp nhận, xử lý kịp thời kiến nghị của doanh nghiệp. 

Đây là những điều kiện quan trọng để củng cố niềm tin thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp duy trì hoạt động, mở rộng đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh.

“Cải cách môi trường kinh doanh là yếu tố tiên quyết để kiến tạo động lực cho doanh nghiệp phát triển”, TS. Nguyễn Minh Thảo nhận định.

Mục tiêu tăng trưởng hai con số đòi hỏi mọi nguồn lực của nền kinh tế phải được khơi thông, và khu vực doanh nghiệp là nơi nguồn lực ấy tập trung lớn nhất. Khi con số cắt giảm thủ tục được chuyển hóa thành thời gian và chi phí doanh nghiệp tiết kiệm được, khi quy định mới đi kèm phương thức thực thi mới, cải cách thủ tục hành chính sẽ không còn là phong trào rà soát định kỳ, mà trở thành một động lực tăng trưởng thực thụ, đúng như kỳ vọng mà Chính phủ đã đặt ra trong Nghị quyết 258/NQ-CP.