51 năm vượt lên trở thành khu vực “đầu tàu” tăng trưởng
Sau ngày đất nước thống nhất, các tỉnh phía Nam bước vào giai đoạn chuyển mình sâu sắc về kinh tế, từ cơ chế cũ sang mô hình kinh tế kế hoạch hóa và sau đó là kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Trải qua 51 năm, khu vực này đã trở thành “đầu tàu” tăng trưởng của cả nước, đóng vai trò quan trọng trong hội nhập và phát triển.
Có thể thấy rõ 4 giai đoạn phát triển của các tỉnh miền Nam trong hơn nửa thế kỷ thống nhất đất nước. Giai đoạn từ năm 1975 đến 1986 có thể gọi là giai đoạn khôi phục và chuyển đổi. Nhà nước tiến hành cải tạo công thương nghiệp, quốc hữu hóa một số ngành then chốt và xây dựng nền kinh tế theo hướng kế hoạch hóa tập trung. Tuy nhiên, do nhiều hạn chế về cơ chế và bối cảnh quốc tế, tăng trưởng trong giai đoạn này còn chậm, hiệu quả sản xuất thấp.
Tuyến metro số 1 - kỷ nguyên mới cho ngành đường sắt đô thị TP. Hồ Chí Minh. Ảnh: Nam Nguyễn
Trong giai đoạn đổi mới và bứt phá từ năm 1986 đến đầu những năm 2000, đường lối Đổi mới do Đảng khởi xướng đã mở ra bước ngoặt quan trọng. Các tỉnh phía Nam, đặc biệt là TP. Hồ Chí Minh và các tỉnh Đông Nam Bộ, nhanh chóng tận dụng cơ hội để xây dựng và phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Khu vực kinh tế tư nhân được khuyến khích, đầu tư nước ngoài gia tăng, các khu công nghiệp và khu chế xuất hình thành. Nông nghiệp chuyển sang sản xuất hàng hóa, đặc biệt ở Đồng bằng sông Cửu Long, góp phần đưa Việt Nam trở thành một trong những nước xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới.
Trong giai đoạn mang tính hội nhập và hiện đại hóa năm 2000 - 2020, khi bước sang thế kỷ XXI, khu vực kinh tế phía Nam tiếp tục giữ vai trò trung tâm kinh tế năng động nhất cả nước. Hệ thống hạ tầng giao thông, cảng biển, logistics được đầu tư mạnh mẽ. Các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, điện tử, dệt may phát triển nhanh. Dịch vụ tài chính, thương mại, du lịch cũng mở rộng quy mô và chất lượng. Quá trình đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ, hình thành nhiều đô thị lớn và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
Từ năm 2020 đến nay, cùng cả nước, khu vực kinh tế phía Nam đối mặt với nhiều thách thức như biến đổi khí hậu, dịch bệnh và biến động kinh tế toàn cầu. Tuy vậy, khu vực này vẫn thể hiện khả năng thích ứng linh hoạt. Kinh tế số, thương mại điện tử, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi xanh trở thành xu hướng chủ đạo. Các doanh
nghiệp chú trọng hơn đến công nghệ, tự động hóa và phát triển bền vững.
Viết tiếp câu chuyện trong kỷ nguyên mới
Với lợi thế về vị trí địa lý, nguồn nhân lực và môi trường kinh doanh năng động, khu vực kinh tế phía Nam được kỳ vọng sẽ tiếp tục là khu vực mang tính “đầu tàu” dẫn dắt tăng trưởng quốc gia. Đây là khu vực tập trung đông đảo các khu công nghiệp, khu chế xuất và cảng biển lớn, đóng góp vai trò quyết định trong tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của đất nước.
Trong thu hút FDI, khu vực phía Nam luôn dẫn đầu cả nước về thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, thúc đẩy hoạt động thương mại.
TP. Hồ Chí Minh - nơi nhịp sống hiện đại vươn lên cùng cả nước trên hành trình phát triển và hội nhập toàn cầu. Ảnh: Nam Nguyễn
Sau 51 năm thống nhất, kinh tế khu vực phía Nam đã có bước tiến dài trở thành trung tâm kinh tế năng động và hiện đại, trong đó nhiều lĩnh vực dẫn đầu kinh tế cả nước. Thành tựu này không chỉ phản ánh nỗ lực của người dân và chính quyền địa phương mà còn thể hiện sức mạnh và tính đúng đắn của chính sách đổi mới và hội nhập của Đảng, Nhà nước. Trong chặng đường phía trước, các tỉnh phía Nam vẫn sẽ là động lực quan trọng đưa Việt Nam phát triển nhanh và bền vững.
Trong tương lai, để duy trì đà phát triển, các tỉnh phía Nam cần tập trung giải các bài toán về nâng cấp hạ tầng,
phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tăng cường liên kết vùng. Đồng thời, việc giải quyết các vấn đề môi trường và phát triển bền vững sẽ là yếu tố then chốt để bảo đảm chất lượng tăng trưởng trong kỷ nguyên mới của đất nước, nhất là việc hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số.
